زولپیدم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از زولپيدم)
پرش به: ناوبری، جستجو
زولپیدم
سامانه‌شناسی نام (آیوپاک)
N,N-dimethyl-2-(6-methyl-2-p-tolylimidazo[1,2-a]pyridin-3-yl)acetamide
داده‌های بالینی
نام تجاری Ambien
AHFS/Drugs.com monograph
مدلاین پلاس a693025
رده بارداری B3(AU) C(US)
وضعیت حقوقی Schedule IV (US) POM (UK)[۱]
تجویز Oral (tablet), Sublingual, Oromucosal (spray)
داده‌های فارماکوکینتیکی
فراهمی زیستی 70% (oral) 92% bound in plasma
متابولیسم HepaticCYP3A4
نیمه‌عمر 2 to 3 hours
دفع 56% renal
34% fecal
شناسه
شماره سی‌ای‌اس 82626-48-0 YesY
ATC code N05CF02
پاب‌کم CID 5732
بانک‌دارو DB00425
کم‌اسپایدر 5530 YesY
UNII 7K383OQI23 YesY
KEGG D08690 YesY
ChEBI CHEBI:10125 N
ChEMBL CHEMBL911 YesY
داده‌های شیمی
فرمول C19H21N3O 
وزن مولکولی 307.395 g/mol
SMILES eMolecules & PubChem
 N(what is this?)  (verify)

زولپیدم (به انگلیسی: Zolpidem)

رده درمانی: خواب آور غیر بنزودیازپینی

اشکال دارویی: قرص

موارد مصرف[ویرایش]

زولپیدم داروی خواب‌آور غیر بنزودیازپینی است که در درمان کوتاه‌مدت بی‌خوابی استفاده می‌شود. این دارو نیمه‌عمری حدود ۳-۲ ساعت دارد و حدود ۱۵ دقیقه پس از مصرف، اثر آن شروع می‌شود. این دارو با نام‌های تجاری مختلف از جمله دریمکس (Dreamex)، استیل‌ناکت (Stilnoct)، زولپیرست (Zolpirest)، زولیناکس (Zolinax) در دسترس می‌باشد. در ارتش امریکا این دارو برای خواب راحت شب قبل از عملیات حساس مصرف می‌شده‌است.

اطلاعات شیمیایی
فرومول شیمیایی C19H2N3O
وزن مولکولی ۳۹۵/۳۰۷
فارماکوکینتیک
بیواولیبیلیتی (Bioavailability) حدود ۷۰٪
متابولیسم به وسیله آنزیم سیتوکروم اکسیداز
نیمه عمر ۲ تا ۲/۶ ساعت
راه دفع ۵۶٪ از راه کلیه و ۳۴٪ از راه مدفوع

مکانیسم عمل[ویرایش]

گیرنده‌های گابا (GABA) از واحدهایی مانند ۶-۱ αتشکیل شده‌است. زولپیدم تمایل زیادی برای اتصال به زیر واحد ۱ αدارد؛ در حالی‌که تمایل اتصال آن به ۲ α و ۳ α ده برابر کمتر است و به زیر واحد ۵ αتقریباً متصل نمی‌شود. گیرنده‌های گابایی که دارای زیر واحد ۱ αباشند، امگا یک و گروهی که زیر گروه‌های ۶-۲ α دارند؛ امگا دو می‌نامند. گیرنده‌های امگا یک در مغز و گیرنده‌های امگا دو در نخاع یافت می‌شوند. زولپیدم تمایل زیادی برای اتصال به گیرنده‌های گابای موجود در مغز دارد و مانند بسیاری از ساختارهای مشابه بنزودیازپینی تمایلی برای اتصال به ۴ αو ۶ αندارد. به دلیل اتصال اختصاصی زولپیدم به گیرنده‌ها، این دارو دارای اثر تسکین‌دهی، شل‌کنندگی عضلانی و نیز ضد تشنجی ضعیفی است. اما داروی خواب‌آور موثری می‌باشد و سبب افزایش خواب با امواج کوتاه می‌شود؛ اما در مرحله دوم خواب تغییری ایجاد نمی‌کند.

یافته‌های جدید[ویرایش]

برخی از گزارش‌ها بیانگر کاربرد موثر زولپیدم در بیماران مبتلا به minimally conscious coma state است. در یک مطالعه بالینی، زمانی که به یک فرد به کما رفته این دارو داده شد، با کمال تعجب پزشکان مشاهده کردند که بیمار هوشیار شد، به صورتی که برای اولین بار قادر به برقراری ارتباط با اطرافیان خود شد. بررسی‌ها نشان داده‌است که زولپیدم سبب افزایش فعالیت لوب فرونتال می‌شود. هم اکنون تحقیق گسترده‌ای در مورد این خاصیت زولپیدم در حال انجام است.

تحمل، وابستگی و علائم قطع مصرف[ویرایش]

استفاده از زولپیدم در برخی افراد سبب ایجاد تحمل می‌شود. قطع دارو می‌تواند سبب بروز دلیریوم، تشنج و یا عوارض جانبی دیگر شود؛ به ویژه اگر به مدت طولانی و با دوز بیش از حد توصیه شده مصرف شده باشد. در افرادی که وابستگی فیزیکی و یا تحمل به زولپیدم ایجاد شده باشد، دارو را باید به تدریج و در طی ماه‌ها قطع کرد تا احتمال بروز عوارض جانبی کاهش پیدا کند. احتمال بروز وابستگی فیزیکی و نیز سوء مصرف در افراد الکلی بیشتر است. تجویز زولپیدم برای افراد الکلی، کسانی که سابقه سوء مصرف دارو دارند و نیز افراد دارای سابقه وابستگی به داروهای خواب‌آور و یا آرام‌بخش، باید با احتیاط همراه باشد.

عوارض جانبی[ویرایش]

نشانه‌های زیر ممکن است با مصرف زولپیدم همراه باشد: تهوع، استفراغ، خواب‌آلودگی، گیجی و سردرد. از جمله عوارض نادر این دارو راه رفتن در خواب است که موارد انگشت‌شماری از این عارضه گزارش شده‌است.عوارض چشمی دوبینی هم از عوارض جانبی مصرف دارو ست

احتیاط[ویرایش]

افراد مسن نسبت به اثر خواب‌آوری داروهای خواب‌آور مانند زولپیدم حساس هستند. این دسته دارویی می‌تواند احتمال افتادن فرد را افزایش دهد یا سبب بروز تغییرات شناختی شود. زولپیدم همچنین احتمال بروز تصادف و ایجاد خطر در حال رانندگی را افزایش می‌دهد. البته این عارضه تنها خاص زولپیدم نیست و سایر داروهای خواب‌آور نیز سبب بروز چنین تغییراتی در فرد می‌شوند.

تداخلات دارویی[ویرایش]

داروهای زیر در فارماکوکینتیک زولپیدم تداخل ایجاد می‌کنند: کلرپرومازین، سایمتیدین، فلوکونازول، ایمی‌پرامین، ایتراکونازول، کتوکونازول، ریفامپیسین، ریتوناویر . احتمال بروز تداخل بین زولپیدم و کاربامازپین و فنی‌توئین وجود دارد اگرچه هنوز دلایل قطعی برای این نظریه وجود ندارد

سوء مصرف[ویرایش]

احتمال سوء مصرف زولپیدم توسط افراد وجود دارد. استفاده از دارو برای سرگرمی به دنبال استفاده طولانی‌مدت از دارو علی‌رغم منع مصرف آن و یا به دنبال استفاده از دوزهای بالای زولپیدم رواج می‌یابد. زمانی که فرد بدون تجویز پزشک اقدام به استفاده طولانی مدت از زولپیدم می‌کند، احتمال افزایش وابستگی و سوء مصرف افزایش پیدا می‌کند. تحمل به دارو زمانی اتفاق می‌افتد که فرد دارو را از راهی غیر از روش توصیه شده (مانند تزریق) مصرف کند و یا دارو را برای غیر اهداف درمانی مورد استفاده قرار دهد. سوء مصرف در افرادی که به سایر داروها وابستگی دارند بیشتر اتفاق می‌افتد؛ اگرچه این نظریه کاملاً دقیق نیست و احتمال بروز وابستگی و سوء مصرف در افراد بدون سابقه نیز وجود دارد. در افرادی که سابقه وابستگی طولانی مدت دارند، احتمال بروز علایم قطع مصرف دارو مانند تشنج، بیشتر وجود دارد. استفاده از موادی مانند الکل و یا حشیش، همراه با زولپیدم توصیه نمی‌شود.

استفاده بیش از حد[ویرایش]

نشانه‌هایی که در اثر استفاده بیش از حد از زولپیدم بروز می‌کنند عبارتند از: افزایش سداسیون (تسکین)، سوزنی شدن (تنگ شدن) مردمک، دپرسیون تنفسی، کما و گاهی مرگ. در صورت استفاده هم‌زمان با الکل، مواد مخدر و نیز قرص‌های اعصاب و داروهای ضد افسردگی احتمال تشدید عوارض وجود دارد.

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «zolpidem»، ویکی‌پدیای ، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۵ مارس ۲۰۰۹).