زلقی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

زلقی یا زلکی یکی از طوایف شعبه یا جرگه چهارلنگ از ایل بختیاری می‌باشد. این ایل متشکل از چند طایفه بزرگ و دارای بیش از ۴۰ اولاد می‌باشد که هرکدام از تیره‌ها، به نوبه خود از چند اولاد، و هر اولاد از چند تش، وهر تش از چند کو، و هر کو از چند کر و بو یا خانوار، تشکیل شده است. معمولاً تیره‌های یک طایفه، دارای نیای مشترکی می‌باشند و یا به صورت نسبی یا سببی باهم پیوند خویشاوندی دارند. زلقی در معنی کلمه یعنی کمیاب و نادر. این کلمه در فارسی قدیم به معنی آنچه که یافت نشود، نایاب و ناپیدا بوده است.

زیست بوم[ویرایش]

مناطق سکونت این طایفه در جنوب استان‌های مرکزی و شرق لرستان و شمال استان چهار محال و بختیاری و نیز در شهرهای شمالی و شرقی استان خوزستان می‌باشد. همچنین در استان کرمان طوایفی از بختاری زلقی وجود دارند برای مثال شهاب الدین و غیاث الدین برادران بختیاری بودند که در سال ۱۱۲۰ ساکن دیار بافت در استان کرمان شده‌اند. و فامیل‌های امروزی شهابی نژاد و غیاثی ناشی از مهاجرت عده‌ای از بختیاریها به کرمان است. بختیاری‌های کرمان به زبان فارسی صحبت می‌کنند. اما با وجود دور افتادن از سرزمین بختیاری هنوز برخی از آداب و رسوم بختیاری زلقی را حفظ کرده‌اند.

شهرهای محل سکونت[ویرایش]

برخی شهرهای محل سکونت این ایل عبارتند از الیگودرز، دورود، خمین، اندیمشک، دزفول، شوشتر، گتوند/ صالح شهر، مسجد سلیمان و هندیجان، هرچند به دلیل قرار این ایل در طول تاریخ در منطقه الیگودرز و نامگذاری بخش بزرگی از حوزه جغرافیایی این منطقه به نام بخش زلقی این گمان به وجود آمده است که سکونت‌گاه اصلی ایل زلقی بخش زلقی است اما شواهد تاریخی و جغرافیای انسانی این ایل حاکی از آن است که زلکی‌ها از دیر باز در اکثر مناطق لرستان بزرگ سکونت داشته‌اند.


  تیره‌های طایفه زلکی 
۱. آریاسی

شامل تیره‌های:

  • اولاد شهاب الدین
  • شهابی نژاد بافتی
  • بختیاری نژاد بافتی
  • اولاد غیاث الدین
  • غیاثی بافتی
۲. هزارسی

شامل تیره‌های:

  • اولاد آخدابخش
  • جهانبخش
  • ذولفقار
  • جعفرومحمدباقر
  • جهانگیروظهراب
  • آباوا (بابا)
  • آ عباس
  • آ بختیار
  • جوبازوند (جانبازوند)
  • پزی:
  • محمد وند
  • سلیمان وند (سلیمووند)
  • حسن وند (حسه وند)
  • دراشگفتی
  • ترپی
  • بی آبی (بی اویی)
  • مدروک
  • مفروش
  • لیرکی
۳. دوزنی

شامل تیره‌های:

  • خان(تاجمیری)
  • تشمال
  • شاهمنصوری
  • غیبی وند رحمت وند (رمدوند)
  • جمال وند
  • ماندنی (موندنی)
  • سلطانی
  • قوچعلی
  • ممدوزنی
  • وندوندگری شامل:
  • شیخ گوشه
  • غیب اله وندالانوعباسی (اولاد آحسین عبداله)
  • غیب اله وند سرقلاعی (اولاد کلی جلی)
  • شمس الدین وند
  • شیخ باباروزبه
  • کاهگونی
  • گانر
  • حیدروند
۴. جاوند
شامل تیره‌های:
  • ایسوالی (عیسی والی)
  • خان
  • محمدرضاوند (چلانی)
  • ارجنکی
  • خمکاروند
  • شهکه وند
  • شیخ
  • سهرسهر (سرخ سرخ)
  • قربان وند
  • عباس وند
  • چنگری
  • اسدوند
۴. چهارطایفه
شامل تیره‌های:


 :* احمدوند (چپال)
 احمدچپال شامل 4اولاد بنامهای
 1- نقی
 2- یوسف
 3- رستم
 4- نظر ( جابر و گاورس )
 ---------------------------------
    hutunkhan-bakhtiyari.blogfa.com   هوتون خان بختیاری 
 *********************************************************************
 * میکور  
  • چهاربری و میانجایی

میانجایی شامل 12 تیره می شود:

   1- شهکه وند ( کرمعلی وند و مهدی وند)
   2- آدینه وند
   3-علی محمد وند
   4- کووری
   5-قربان وند
   6-رجب وند
   7-ابراهیم وند
   8- صابروند
   9-مددوند
  10-عسگروند
  11-قنبر وند
  12- شیخ پیر بادوش


  • پیراحمد فداله و درکایدی
  • هادل دوند و کلاوند
۶. بریم وند
شامل تیره‌های:
  • قیطاسوند
  • القاص وند
  • کوه کن (مددی)
  • ابول وند (قاسم وند)
  • حیدر وند
  • مهلی وند
  • غلام وند
۷. طایفه بُلفایی(یکی ازقدیمی ترین طوایف مستقل زلقی می‌باشد)

شامل تیره‌های:

  • باندُروند (اولاد حاج بهادر)
  • کلی قلی وند (اولادکربلایی قلی)
  • تاجیک (اولادکربلایی سبزی)

منابع[ویرایش]

  • خسروی، عبدالعلی. فرهنگ بختیاری. تهران، ۱۳۶۸
  • کریمی، اصغر. سفر به دیار بختیاری. تهران،
  • عکاشه، اسکندر. تاریخ ایل بختیاری به کوشش فرید مرادی. تهران، ۱۳۶۵
  • نیکزادامیرحسینی، کریم. شناخت سرزمین بختیاری. اصفهان، ۱۳۵۴
  • مهرزادقنبری سردار اکبری خرادآذر. سرگذشت ایل چهارلنگ۱۳۸۶اهواز