زلقی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

زلقی یا زلکی یکی از طوایف شعبه یا جرگه چهارلنگ از ایل بختیاری می‌باشد. این ایل متشکل از چند طایفه بزرگ و دارای بیش از ۴۰ اولاد می‌باشد که هرکدام از تیره‌ها، به نوبه خود از چند اولاد، و هر اولاد از چند تش، وهر تش از چند کو، و هر کو از چند کر و بو یا خانوار، تشکیل شده است. معمولاً تیره‌های یک طایفه، دارای نیای مشترکی می‌باشند و یا به صورت نسبی یا سببی باهم پیوند خویشاوندی دارند. زلقی در معنی کلمه یعنی کمیاب و نادر. این کلمه در فارسی قدیم به معنی آنچه که یافت نشود، نایاب و ناپیدا بوده است.

زیست بوم

مناطق سکونت این طایفه در جنوب استان‌های مرکزی و شرق لرستان و شمال استان چهار محال و بختیاری و نیز در شهرهای شمالی و شرقی استان خوزستان می‌باشد. همچنین در استان کرمان طوایفی از بختاری زلقی وجود دارند برای مثال شهاب الدین و غیاث الدین برادران بختیاری بودند که در سال ۱۱۲۰ ساکن دیار بافت در استان کرمان شده‌اند. و فامیل‌های امروزی شهابی نژاد و غیاثی ناشی از مهاجرت عده‌ای از بختیاریها به کرمان است. بختیاری‌های کرمان به زبان فارسی صحبت می‌کنند. اما با وجود دور افتادن از سرزمین بختیاری هنوز برخی از آداب و رسوم بختیاری زلقی را حفظ کرده‌اند.

شهرهای محل سکونت

برخی شهرهای محل سکونت این ایل عبارتند از الیگودرز، دورود، خمین، اندیمشک، دزفول، شوشتر، گتوند/ صالح شهر، مسجد سلیمان و هندیجان، هرچند به دلیل قرار این ایل در طول تاریخ در منطقه الیگودرز و نامگذاری بخش بزرگی از حوزه جغرافیایی این منطقه به نام بخش زلقی این گمان به وجود آمده است که سکونت‌گاه اصلی ایل زلقی بخش زلقی است اما شواهد تاریخی و جغرافیای انسانی این ایل حاکی از آن است که زلکی‌ها از دیر باز در اکثر مناطق لرستان بزرگ سکونت داشته‌اند.

تیره‌های طایفه زلکی

۱. آریاسی

شامل تیره‌های:

  • اولاد شهاب الدین
  • شهابی نژاد بافتی
  • بختیاری نژاد بافتی
  • اولاد غیاث الدین
  • غیاثی بافتی
۲. هزارسی

شامل تیره‌های:

  • اولاد آخدابخش
  • جهانبخش
  • ذولفقار
  • جعفرومحمدباقر
  • جهانگیروظهراب
  • آباوا (بابا)
  • آ عباس
  • آ بختیار
  • جوبازوند (جانبازوند)
  • پزی:
  • محمد وند
  • سلیمان وند (سلیمووند)
  • حسن وند (حسه وند)
  • دراشگفتی
  • ترپی
  • بی آبی (بی اویی)
  • مدروک
  • مفروش
  • لیرکی
۳. دوزنی

شامل تیره‌های:

  • خان (تاجمیری)
  • تشمال
  • شاهمنصوری
  • غیبی وند رحمت وند (رمدوند)
  • جمال وند
  • ماندنی (موندنی)
  • سلطانی
  • قوچعلی
  • ممدوزنی
  • وندوندگری شامل:
  • شیخ گوشه
  • غیب اله وندالانوعباسی (اولاد آحسین عبداله)
  • غیب اله وند سرقلاعی (اولاد کلی جلی)
  • شمس الدین وند
  • شیخ باباروزبه
  • کاهگونی
  • گانر
  • حیدروند
  • محمد سلیمانی
۴. جاوند
شامل تیره‌های:
  • ایسوالی (عیسی والی)
  • خان
  • محمدرضاوند (چلانی)
  • ارجنکی
  • خمکاروند
  • شهکه وند
  • شیخ
  • سهرسهر (سرخ سرخ)
  • قربان وند
  • عباس وند
  • چنگری
  • اسدوند
۴. چهارطایفه
شامل تیره‌های:
  • احمدوند (چپال)

احمدچپال شامل ۴اولاد بنامهای

  1. نقی
  2. یوسف
  3. رستم
  4. نظر (جابر و گاورس)
  • میکور
  • چهاربری و میانجایی

میانجایی شامل ۱۲ تیره می‌شود:

  1. شهکه وند (کرمعلی وند و مهدی وند)
  2. آدینه وند
  3. علی محمد وند
  4. کووری
  5. قربان وند
  6. رجب وند
  7. ابراهیم وند
  8. صابروند
  9. مددوند
  10. عسگروند
  11. قنبر وند
  12. شیخ پیر بادوش
  • پیراحمد فداله و درکایدی
  • هادل دوند و کلاوند
۶. بریم وند
شامل تیره‌های:
  • قیطاسوند
  • القاص وند
  • کوه کن (مددی)
  • ابول وند (قاسم وند)
  • حیدر وند
  • مهلی وند
  • غلام وند

منابع

  • خسروی، عبدالعلی. فرهنگ بختیاری. تهران، ۱۳۶۸
  • کریمی، اصغر. سفر به دیار بختیاری. تهران، * عکاشه، اسکندر. تاریخ ایل بختیاری به کوشش فرید مرادی. تهران، ۱۳۶۵
  • نیکزادامیرحسینی، کریم. شناخت سرزمین بختیاری. اصفهان، ۱۳۵۴
  • مهرزادقنبری سردار اکبری خرادآذر. سرگذشت ایل چهارلنگ۱۳۸۶اهواز