زبان‌های کناره دریای خزر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
زبان‌های خزری
پراکندگی جغرافیایی: ساحل جنوبی دریای خزر
خانواده زبان: زبان‌های هندواروپایی
تقسیمات:
گویش‌های کناره دریای مازندران (زبان تاتی تاکستان ، بوئین زهرا و جنوب قزوین و نیز گویش استرآبادی(گرگانی) و سنگسری را شامل نمی شود)

زبان های کناره دریای خزر جزو دسته زبانهای ایرانی شمال‌غربی‌اند، که در شمال ایران و آذربایجان بدانان تکلم می شود و به سه گروه کلی گیلکی، مازندرانی (تبری) و تالشی تقسیم شده‌اند. هیچ یک از این زبانها زبان رسمی نیستند. باید توجه کرد که نه تنها بین گیلکی و مازندرانی تفاوت‌های زیاد وجود دارد بلکه هر یک از این دو گونه زبانی دارای لهجه‌های فراوانند.[۱].

تاتی که درشمال غرب ایران به کار می رود و تاکستانی را شامل می شود، و نیز سمنانی، زبان شهر سمنان هم جز این خانواده هستند.[۲]

زبان‌ها، گویش‌ها یا لهجه‌هایی که امروزه در کناره دریای مازندران به کار می‌روند علاوه بر دو گونه اصلی به نامهای مازندرانی (تبری) و گیلکی، انواع زیر را شامل می‌شوند: تالشی، تاتی، ، گالشی و دیلمی. گونه اخیر لهجه ایی از گیلکی است که امروزه در کوهستان‌ها به کار می‌رود.[۳].

اقوام ساکن در منطقه ایی که امروزه به نام گیلان و مازندران معروف است و در جنوب دریای مازندران قرار گرفته در طول تاریخ به نام‌های مختلفی نامیده شده‌اند، این نامها عبارتند از : کادوس (کادوش)، تپور، مارد (آمارد، گیل، دیلم، کاس، کاس سی، کاس پی، هیرکانی، گل (جل)، گادوزی، تات، گالش، تالشی، گیلک، مازندرانی، طبری، طبرستانی و جز آن.[۴].

پانویس[ویرایش]

  1. ایران کلباسی، گویش کلاردشت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۶ ص. شانزده
  2. Dalby، Andrew. Dictionary of Languages: The Definitive Reference to More Than 400 Languages. Columbia University Press، 2004. 226. 
  3. ایران کلباسی، گویش کلاردشت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۶ ص. بیست و دو
  4. ایران کلباسی، گویش کلاردشت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ۱۳۷۶ ص. نوزده