زبان‌های ایتالیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

زبان‌های ایتالیک زیرشاخه‌ای از زبان‌های سنتوم از خانوادهٔ زبان‌های هندواروپایی می‌باشند. زبان‌های ایتالیک دربرگیرندهٔ زبان‌های رومی (مانند ایتالیایی، اسپانیایی ، پرتغالی، فرانسوی و...) زبان‌های مردهٔ شبه‌جزیره ایتالیا مانند لاتین، اومبری و اوسکی می‌باشند.

فهرست مندرجات ۱ دگرگونی‌های آوایی ۲ شاخه‌ها ۳ پیشینه ۴ منبع

[ویرایش] دگرگونی‌های آوایی

دگرگونی‌های آوایی از زبان نیاهندواروپایی به زبان نیاایتالیک چنین می‌باشد:

• آمیزش آوای کامی با ملازی:
  • ḱ > k
  • ǵʱ > ɡʱ
  • ǵ > ɡ
• لبی و ملازی صدادار ناکامل تلفظ می‌شود:
  • ɡʱʷ > ɡʱ
  • ɡʷ > ɡ / w
• حلقی صدادار در آغاز بی‌صدا و سپس سایشی می‌شود:
  • bʱ > pʰ > ɸ > f
  • dʱ > tʰ > θ
  • ɡʱ > kʰ > x
• s > θ (تنها پیش از r، در جای دیگر رخ نمی‌دهد)
• m n l r w b d ɡ p t k kʷ تغییر نمی‌کنند.

این فرگشت‌های آوایی در هر زبان ایتالیک به گونهٔ مستقل و جداگانه رخ داده برای نمونه در لایتن در میان واکه‌ها داریم: f > b و θ > f.

از دگرگونی‌های بی‌قاعده می‌توان از تبدیل p به kʷ نام‌برد. برای نمونه در زبان نیاهندواروپایی عدد پنج را *penkʷe بوده که در لاتین شده‌است quinque، یا پُختن در نیاهندواروپایی *-pekʷ بوده که در لاتین coquere شده‌است.

[ویرایش] شاخه‌ها

زبان‌های خانوادهٔ ایتالیک خود به دو شاخه بخش می‌شوند و این شاخه‌ها نیز به زیرشاخه هایی که در پی می‌آید:

• زبان‌های اوسکواومبری:
  • زبان اوسکی که در جنوب مرکزی شبه‌جزیرهٔ ایتالیا گویشور داشته‌است.
  • گروه اومبری:
    • زبان اومبری
    • زبان ولسکی
    • زبان ایکویی
    • زبان مارسیایی
  • زبان پیسن جنوبی در خاوری مرکزی ایتالیا گویشور داشته‌است.
• زبان‌های لاتین‌وفالیسکی:
  • زبان فالیسکی
  • زبان لاتین
    • زبان‌های رومی (از تبار زبان لاتین هستند.)

[ویرایش] پیشینه

ایتالیک‌زبان‌ها در هزارهٔ دوم پیش از میلاد به شبه‌جزیرهٔ ایتالیا درآمدند و می‌نماید که با قبیله‌های سلتی در اروپای باختری دارای رابطه بودند. پیش از درآمدن هندواروپاییان ایتالیا ساکنان دیگری داشته که به احتمال ناهندواروپایی بودند و شاید اتروسکن‌ها از تبار ایشان بوده‌اند.

از سده ۷ (پیش از میلاد) زبان‌های اومبری و فالیسکی دارای سامانهٔ نوشتاری بوده‌اند که از الفبای ایتالیک باستانی گرفته شده‌بود. زبان‌های ایتالیک تاثیر اندکی از زبان اتروسکن و زبان‌های یونان باستان گرفته‌اند.

[ویرایش] منبع

‎