زبانهای ایتالی
زبانهای ایتالی زیرشاخهای از زبانهای سنتوم از خانوادهٔ زبانهای هندواروپایی میباشند. زبانهای ایتالی دربرگیرندهٔ زبانهای رومیتبار مانند ایتالیایی، اسپانیایی، پرتغالی و فرانسوی و همچنین زبانهای مردهٔ شبهجزیره ایتالیا مانند لاتین، اومبری و اوسکی میباشند.
محتویات |
دگرگونیهای آوایی [ویرایش]
دگرگونیهای آوایی از زبان نیاهندواروپایی به زبان نیاایتالی چنین است:
- آمیزش آوای کامی با ملازی:
- ḱ > k
- ǵʱ > ɡʱ
- ǵ > ɡ
- لبی و ملازی صدادار ناکامل تلفظ میشود:
- ɡʱʷ > ɡʱ
- ɡʷ > ɡ / w
- حلقی صدادار در آغاز بیصدا و سپس سایشی میشود:
- bʱ > pʰ > ɸ > f
- dʱ > tʰ > θ
- ɡʱ > kʰ > x
- s > θ (تنها پیش از r، در جای دیگر رخ نمیدهد)
- m n l r w b d ɡ p t k kʷ تغییر نمیکنند.
این فرگشتهای آوایی در هر زبان ایتالی به گونهٔ مستقل و جداگانه رخ داده برای نمونه در لاتین در میان واکهها داریم: f > b و θ > f.
از دگرگونیهای بیقاعده میتوان از تبدیل p به kʷ نامبرد. برای نمونه در زبان نیاهندواروپایی عدد پنج را *penkʷe بوده که در لاتین شدهاست quinque، یا پُختن در نیاهندواروپایی *-pekʷ بوده که در لاتین coquere شدهاست.
شاخهها [ویرایش]
شاخه ایتالی خود به دو زیرشاخه بخش میشوند و این زیرشاخهها نیز به زیرشاخههایی که در پی میآید:
- زبانهای اوسکواومبری:
- زبان اوسکی که در جنوب مرکزی شبهجزیرهٔ ایتالیا گویشور داشتهاست.
- گروه اومبری:
- زبان پیسن جنوبی در خاوری مرکزی ایتالیا گویشور داشتهاست.
- زبانهای لاتینوفالیسکی:
- زبان فالیسکی
- زبان لاتین
- زبانهای رومی (از تبار زبان لاتین هستند.)
پیشینه [ویرایش]
ایتالیزبانها در هزارهٔ دوم پیش از میلاد به شبهجزیرهٔ ایتالیا درآمدند و مینماید که با قبیلههای سلتی در اروپای باختری دارای رابطه بودند. پیش از درآمدن هندواروپاییان ایتالیا ساکنان دیگری داشته که به احتمال ناهندواروپایی بودند و شاید اتروسکیها از تبار ایشان بودهاند.
از سده ۷ (پیش از میلاد) زبانهای اومبری و فالیسکی دارای سامانهٔ نوشتاری بودهاند که از الفبای ایتالیک باستانی گرفته شدهبود. زبانهای ایتالیک تاثیر اندکی از زبان اتروسکی و زبانهای یونان باستان گرفتهاند.
منبع [ویرایش]
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا، «Italic languages»، ویکیپدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۹ ژوئن ۲۰۰۸).
