ریحانه جباری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ریحانه جباری (زاده ۱۳۶۶) دختر جوانی که در سن ۱۹ سالگی مرتکب قتل شد و در فروردین ۱۳۹۳ بعد از ۷ سال زندانی به‌جرم قتل به قصاص محکوم شده‌است. وی به اتهام قتل مرتضی عبدالعلی سربندی، ۴۷ ساله، بازداشت و محاکمه شد. جباری اتهام قتل را پذیرفت، اما مدعی شد مقتول قصد تجاوز داشته و او از خود دفاع کرده‌است.

جباری طراح دکوراسیون داخلی یک شرکت تبلیغاتی و دکوراسیون بود که ادعا می‌کند برای طراحی دکوراسیون مطب مقتول به آنجا رفته بوده است. مرتضی عبدالعلی سربندی، پزشک عمومی، کارمند سابق وزارت اطلاعات و در کار تجارت لوازم پزشکی بود. سربندی و جباری، در یک مکالمهٔ تلفنی در یک بستنی‌فروشی با هم آشنا شده بودند. در دیداری که پس از این مکالمه بین آن دو رخ می‌دهد، سربندی به قتل می‌رسد. بر اساس گزارش‌هایی که از سوی دادگاه رسیدگی به پرونده ارائه شده است، جباری سوار بر خودروی سربندی می‌شود و سربندی بین راه در یک داروخانه توقف می‌کند تا مقداری خرید کند که بعداً مشخص می‌شود آن اجناس، کاندوم بوده است. همچنین بر روی میز محل، دو لیوان آب میوه قرار داشته که یکی از آنها حاوی داروی خواب‌آور بوده است. وکیل ریحانهٔ جباری، عبدالصمد خرمشاهی، این موارد را دلایلی می‌داند که نشان می‌دهد مقتول قصد تجاوز به متهم را داشته است. جباری پس از رسیدن به محل، متوجه می‌شود که سربندی او را به آپارتمانی مسکونی اما خالی از سکنه برده است که بنا بر ادعای سرندی، قرار بوده تبدیل به مطب سربندی بشود و قصد داشته جباری را به عنوان طراح دکوراسیون آن ساختمان بکار بگیرد. دادگاه رسیدگی به پرونده گزارش می‌کند که بنا بر اظهارات متهم، سربندی پس از حمله به جباری به قصد تجاوز به او، از سوی جباری مورد اصابت چاقو در ناحیه کتف راست قرار می‌گیرد و جباری نیز بلافاصله از محل فرار می‌کند، اما بعد از آن آمبولانس خبر می‌کند.[۱] سربندی پس از خونریزی زیاد از دنیا می‌رود و دادگاه جباری را «به قتل عمد با قصد قبلی» متهم می‌کند و حکم اعدام را برای او صادر می‌کند. جباری قتل سربندی را «برای دفاع از خود» خوانده است. بنا به اظهارات وکیل ریحانه جباری در دادگاه و یادداشتی که او پس از صدور حکم نوشت، نه قتل عمدی بوده و نه ضربه وارده مرگبار.[۲]

برخی روند بررسی این پرونده را «ناعادلانه» می‌دانند. احمد شهید، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد با تردید در این پرونده اظهار داشته که برخی از شواهد نادیده گرفته شده و شیوهٔ بازپرسی از جباری پس از بازداشت را نادرست می‌داند.سازمان عفو بین‌الملل هم با اشاره به زندان انفرادی جباری به مدت دو ماه پس از بازداشت و همچنین دسترسی نداشتن او به وکیل مدافع یا خانواده در این مدت، خواستار رسیدگی مجدد به این پرونده و روشن شدن نکات مبهم آن است. ادعاهایی در مورد دست داشتن یک فرد سوم در ماجرای قتل وجود دارد.[۳]

بنابر گفتهٔ فرزند مقتول، خانوادهٔ مقتول قصد رضایت و بخشش جباری را ندارند. همچنین پسر مقتول ادعا کرده است که اتهام جباری به پدر او ثابت نشده و همچنین خانوادهٔ جباری نیز راه مناسبی برای گرفتن رضایت را در پیش نگرفته بودند.[۳] بنا به گزارش ایسنا، خانوادهٔ مقتول تنها راه رضایت را «بیان واقعیت‌های پرونده از سوی ریحانه [جباری]» اعلام کرده‌اند. آنها در این باره اظهار داشته‌اند که «ریحانه [جباری] در این پرونده واقعیت‌ها را نمی‌گوید و اگر واقعیت را بیان کند حاضر به گذشت هستیم». مادر ریحانه جباری نیز اظهار داشته که سخنانش در فضای مجازی بزرگ‌نمایی و «یک کلاغ، چهل کلاغ» شده‌اند[۴] مادر ریحانه جباری ادعا کرده است که می‌داند کسانی مرتباً با خواندهٔ مقتول در ارتباط هستند و آنها را تحت فشار گذاشته‌اند تا رضایت ندهند و اجازه دهند دخترش اعدام شود.[۵]

در روز دوشنبه، ۷ مهر ۱۳۹۳، جباری برای انتقال به زندان رجایی‌شهر فراخوانی شد. مادر ریحانه جباری در گفتگو با خبرگزاری دویچه وله اظهار داشته که جباری را با دستبند و پابند به این زندان منتقل کرده و به سلول انفرادی برده‌اند. سپس به او قلم و کاغذ می‌دهند تا «به هر کس که دوست دارد نامه بنویسد». جباری از ساعت ۴ بعدازظهر تا حوالی ۹ شب در انفرادی بوده است. سپس مجددا جباری فراخوانده شده و به زندان قرچک ورامین برگردانده می‌شود و بر طبق ادعای خودش، در آنجا با استقبال زندانیان روبرو می‌شود. هیچیک از مسئولان دو زندان قرچک و رجایی شهر توضیحی درباره این نقل و انتقال نداده‌اند.[۵]

تقاضای بخشش و تشکیل کمپین جهانی

صدور حکم قصاص برای وی به ایجاد کمپین‌های بین‌المللی برای جلوگیری از اعدام وی انجامید.

افراد زیادی از جمله اصغر فرهادی، بهاره رهنما و خانواده ناصر حجازی تقاضای عفو از خانواده مقتول کردند. مادر جباری بازیگر و مدرس تئاتر است، او از همه استمداد خواسته کمک کنند فرزندش زنده بماند.[۶] فرهادی نامه‌ای به خانوادهٔ مقتول نوشته است و در آن اظهار داشته که جباری در دوران کودکی در یکی از فیلم‌های او بازی کرده و خواستار اعلام رضایت از سوی خانوادهٔ مقتول شده است.[۱]

کمیته بین‌المللی علیه اعدام، در کمپینی از مردم دعوت می‌کند برای اعتراض به حکم اعدام جباری، طوماری را امضا کنند. پس از امضای طومار که به ۲۳۰۰ صفحه می‌رسید، سه نسخه از آن را برای افرادی مانند بان کی مون و کاترین اشتون و احمد شهید ارسال کرده‌اند. همچنین روز ۱۰ آوریل را روز همبستگی جهانی با جباری اعلام شد.[۷]

جنبش لگام، سازمان عفو بین‌الملل و سازمان دیده‌بان حقوق بشر ضمن ارائه بیانیه‌هایی از جمهوری اسلامی ایران درخواست کردند تا حکم اعدام را اجرا نکند.

احمد شهید گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد در مورد ایران، از ایران خواست که اجرای حکم جباری که به اتهام قتل عمد محکوم به اعدام شده است را متوقف کند.[۸]

شیرین عبادی، صدور حکم قصاص را "بی‌عدالتی" در مورد متهم و حتی خانواده فرد مقتول دانسته است.[۳]

جستارهای وابسته

منابع