بام (روستا)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از روستای بام)
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۷°۰۶′ شمالی ۵۷°۳۰′ شرقی / ۳۷.۱° شمالی ۵۷.۵° شرقی / 37.1; 57.5

بام
تصویری از بام
اطلاعات کلی
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان خراسان شمالی
شهرستان اسفراین
بخش بخش بام و صفی‌آباد
دهستان بام
نام محلی بام
نام‌های قدیمی بان
بام بر ایران واقع شده‌است
بام
۳۷°۰۴′۲۴″ شمالی ۵۷°۳۰′۲۶″ شرقی / ۳۷.۰۷۳۳° شمالی ۵۷.۵۰۷۲° شرقی / 37.0733; 57.5072
مردم
مذهب شیعه
جملهٔ خوش‌آمد بر تابلوی ورودی روستا به دهکده ی سازه های آبی خوش آمدید
دور نمایی از موقعیت روستای بام

روستای بام یکی از قرای مهم ولایت ارغیان است. که امروز به نام بام معروف می‌باشد که در45کیلومتری شرق شهرستان اسفراین واقع شده‌است .

در کتاب گران مایه عطا الملک جوینی روستای بام به عنوان قریه(( بان )) نامیده شده است که در آن دوران روستایی سرسبز و حاصل خیز بوده است که به مرور زمان کلمه بان شکسته شده است و به بام تبدیل گردیده است

کو ههای- شاه جهان -سراتون داغو- دوقوز دره -پوشه له دره -آدام الدرن-و....

آب و هوای روستا[ویرایش]

آب و هوای روستای بام که نشان از پاکی و عدم دخالت صنعت جدید در منطقه است
تصاویری از لطافت وتمیزی ابر در روستای بام1391

آب و هوای روستا مرطوب با تابستان‌های خنک و زمستان‌های سرد است. درجه حرارت هوا در گرمترین موقع سال در ماه‌های مرداد(برج اسد) و شهریور(برج سنبله) تا 10درجه سانتیگراد می‌رسد و بارش باران بصورت پراکنده از اوایل ماه فروردین تا دی ماه(برج جدی) است.

آب های سطحی[ویرایش]

رودخانه‌ها[ویرایش]

کال ولایت ازشاخه های اولیه تشکیل دهنده رودخانه جاجرم می باشد. از تلاقی شاخه های اولیه خود بنام¬¬های آب خرق و شیون در حوالی دهستان بام واقع در 42 کیلومتری جنوب خاوری اسفراین تشگیل می شود. بهمین علت در ابتدا به نام رود بام نیز نامیده می شود. از جهت خاور باختری جریان می یابد پس از عبور از روستای اردین، دستجرد، حصاری و دریافت چند شاخه دیگر بنام جهان و آستین، در روستای جهان آباد با رودخانه اسفراین تلاقی نموده روخانه جاجرم را به وجود می آورد. حوزه ابریز این رودخانه بخش خاوری شهرستان اسفراین واقع می¬باشد. طول این روخانه 60 کیلومتر بوده و وسعت حوزه ابریز آن بالغ بر 800 کیلومتر مربع می باشد. این رودخانه دارای جریان فصلی بوده و بهار دارای آب می باشد [۱] .[۲]

رودخانه کال شیون این رودخانه نیز شاخه اولیه و سرچشمه رودخانه کال ولایت می باشد. از دامنه¬های خاوری کوه پاتو سرچشمه می گیرد به جنوب باختری جریان می یابد. اراضی روستای همه گجی، کورنان، تبرآباد (تبریان) ، آقنج (آقچ) را مشروب نموده و در باختر دهستان بام با آب خرق تلاقی و رودخانه کال ولایت را به وجود می آورد طول این رودخانه 20 کیلومتر بوده و در شمال روستای آقچ محل مناسبی برای احداث سد بر روی این رودخانه و ذخیره آبهای مازاد بر مصرف آن و همچنین جریانهای سیلابی رودخانه وجود دارد، این رودخانه دارای آبهای دائم بوده ولی به علت مصرف آن در روستا های اطراف مسیر آب چندانی وارد کال ولایت نمی¬نماید[۳] [۴]

رودخانه کال خرقاین رودخانه یکی از شاخه های اولیه و سرچشمه رودخانه ولایت می¬باشد در بخشهای خاوری شهرستان اسفراین واز دامنه جنوبی قله 2732 متر واقع در 48 کیلومتری جنوب خاوری اسفراین سرچشمه می گیرد درجهت جنوب باختری جریان می یابد. روستای آق چشمه و روستای خرق را مشروب می سازد در روستای بام با رودخانه شیون تلاقی نموده ورودخانه ولایت را تشگیل می دهند طول این رودخانه فصلی 25 کیلومتر می باشد.[۵]

قنات‌ها[ویرایش]

پوشش گیاهی روستا[ویرایش]

محیط زیست وزندگی جانورشناسی روستا[ویرایش]

مشاهیر، نویسندگان، رجال و بزرگان روستای بام[ویرایش]

فریدون وایرج وحید از خاندان معروف ترکان بغایری در حال آرایش نظامی در منطقه بام

فرزاد وحیدی: او یکی از بزرگان و خیرین روستای یام است. که درهمین روستا رشد ونموپیداکرد پدر مرحوم ایشان فریدون نام داشت وفرزاد دوران جوانی را در کشور فرانسه سپری کرد و اکنون هم مقیم این کشور بوده و هرچند ماه به روستای بام که موطن اصلی ایشان می باشد رفت آمد می کندایشان شش شبانه روز از املاک روستای زالی را که از پدر ایشان به صورت مورثی رسیده اداره میکند . ایشان کمک های زیادی در امور فرهنگی ، مذهبی و .... داشته است.

سرود ویژه[ویرایش]

شعر ترکی

محمد مهدی هوشیار92/12/8

این خطه ی سرسبز که آیید در آن آسوده به دامن "شاه جهان"
"بام" است که گوید به لبی خنده کنان " خیر" است عزیزان همگی" مقدمتان"!
انا یوردوم شاه جهان،خوراسانون تاجیدی آیاقوندا"بام"قونوب ایرانون توپراکیدی
دولانوم من باشونا جان سنه قوربانیدی مهمانون یول توزی ،گوزمه سورماسیدی

باستان‌شناسی[ویرایش]

اولین پژوهش‌های باستان‌شناسی در روستای بام، درسال 1385توسط باستان شناس بومی احمد نیک گفتار صورت گرفت .ایشان پس از بررسی در منطقه موفق به شناسایی تمدن های با قدمت بیش از 5500 قبل از میلاد گردید. با توجه به غنای فرهنگی و تاریخی منطقه ایشان در پی حفظ و ثبت این آثار گرانبها در ثبت ملی گردید و مهمترین آثار ثبتی شامل : نانوی تپه ، تپه نقیم ، امامزاده سلطان مصیب ، قلعه کهنه بام و.....است .

آثار باستانی[ویرایش]

آثار باستانی مربوط عصر مس و سنگ[ویرایش]

نقوش صخره ای مکشوفه در جلگه منطقه بام

عصر مس یا عصر کالکولتیک دوره‌ای از پیشرفت فرهنگی بشر است که استفاده از ابزار نخستین فلزی در کنار ابزار سنگی پدیدار شد. این دورهٔ انتقالی بیرون از سامانهٔ سه عصری سنتی است و میان عصرهای نوسنگی و برنز قرار دارد.

تشابهات سرامیکی میان تمدن درهٔ سند، جنوب ترکمنستان و شمال ایران در ۴۳۰۰ تا ۳۳۰۰ پیش از میلاد نشان از انتقال و تجارت قابل توجه مس، در عصر مس است. همچنین فرضیه‌هایی در پیرامون تجارت مس میان تمدن تپه سیلک ایران و مصر و حتی لیدی وجود دارد.[نیازمند منبع]

بموجب تحقیقاتی که بوسیله دانشمندان زمین‌شناس به عمل آمده، اولین فلزی که بشر به خواص آن پی برد و از آن در زندگی خود استفاده کرد مس می‌باشد. به همین جهت اولین قسمت دوره فلزات را (که اکنون عصر آهن آن است) به نام عصر مس نامیده‌اند.[۶] در عصر مس همه مصنوعات بشر منحصراً از این فلز ساخته می‌شد. این عصر از حدود شش یا هفت هزار سال پیش از میلاد مسیح شروع و تقریباً به چهار یا پنج هزار سال قبل از میلاد که شروع دوره مفرغ است، ختم می‌شود.[۷] مهمترین آثاری که مربوط به مس و سنگ می باشد به شرح ذیل می باشد:

1-نانوی تپه[ویرایش]

نانوی تپه مربوط به عصر مس و سنگ واقع در روستای بام عکس از احمد نیک گفتار
این عکس مربوط به رودخانه کال آب خرق می باشد که باعث شکوفایی تمدن های هزاره پنجم قبل از میلاد ازجمله نانوی تپه و جاذبه گردشگری در منطقه بام و صفی اباد گردیده است
احمد نیک گفتار به همراه تیم باستان شناسی در پی بررسی تمدن های باستانی در منطقه اسفراین ، ولایت ارغیان (بخش بام و صفی اباد) این عکس مربوط به بررسی آثار پیش از تاریخی در سال 1391 روستای بام است

این تپه مربوط به عصر مس - مفرغ است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، دهستان بام، ۴ کیلومتری شمال شرق روستای بام واقع شده و این اثر طی بررسی های باستان شناسی آقای احمد نیک گفتار کارشناس ارشد باستان شناسی در سال 1386 شناسایی و مورد مطالعه قرار گرفت و پس از پرونده سازی در تاریخ ۱۸ شهریور ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۳۳۱۳ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. این اثر در سال 1389 ه.ق توسط یک تیم باستان شناسی از ایتالیا نیز مورد مطالعه و پژوهش قرار گرفت [۸]

آثار باستانی مربوط دوران تاریخی[ویرایش]
طبیعت پیرامون روستای بام
طبیعت پیرامون قریه بامعکس از مجتبی سبزه

محوطه کهنه بام مربوط به عصر آهن تا دوره قاجار است و در شهرستان اسفراین، بخش بام و صفی آباد، دهستان بام، ۴ کیلومتری شمال غرب واقع شده و این اثر در سال 1385 تیم باستان شناسی مورد شناسایی و در تاریخ ۲۲ آبان ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۱۹۹۸۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۹]

آثار باستانی مربوط دوران اسلامی[ویرایش]
تپه نقیم یکی از آثار تاریخی و ثبت ملیروستای بام از توابع شهرستان اسفراین مربوط به دوره ساسانی - تا اواخر صفویه می باشد

تپه نقیم :مربوط به اواخر دوره ساسانیان - سدهٔ ۳ تا ۱۰ ه. ق. است و در شهرستان اسفراین، بخش بام وصفی آباد، دهستان بام، ۴ کیلومتری جنوب غرب روستای بام واقع شده و این اثر در سال 1386 مورد شناسایی [۱۰]. [۱۱] و در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۱۰۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱۲]

آرامگاهها[ویرایش]
امامزاده سلطان مصیب واقع در3 کیلومتری جنوب روستای بام
نقاشی و خوشنویسی در داخل بنای امامزاده سلطان مصیب

امامزاده سلطان مصیب مربوط به دوره صفوی است و در شهرستان اسفراین، بخش بام و صفی آباد، دهستان بام، ۴ کیلومتری جنوب غرب روستای بام واقع شده و این اثر در سال 1386 مورد شناسایی [۱۳]. [۱۴] و در تاریخ ۳۰ بهمن ۱۳۸۶ با شمارهٔ ثبت ۲۱۰۹۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱۵]

آسیاب های آبی[ویرایش]
دورنمایی از آسیاب آبی روستای بام که بخش زیادی از آن توسط سیلاب فرو ریخته که توسط شوراهای روستای بام و میراث فرهنگی شهرستان اسفراین درشرف بازسازی می باشد
بقایایی از تنوره آسیاب آبی روستای بام

آسیاب آبی یا آسیا اووی دستگاهی بوده است که برای خرد کردن گندم و سایر غلات و برای درست کردن آرد وجود داشته است و با استفاده از تکنیک سرعت آب و یا فشار آب کار می کرده است در ایران تقریباً در هر شهر و روستائی در قدیم آسیاب آبی وجود داشته است و قدمت این اسیابها را به سلسله پادشاهی ساسانیان نسبت میدهند در یکی از دوران های پر رونق روستای بام و زمانی که روستای بام بسبب موقعیتهای اجتماعی و کشاورزی (اقتصادی) که داشت ،مورد توجه سایر روستا ها بود یکی از دلایل توجه به روستای بام وجوداسیابهای ابی بود . زمان دقیق ساخت اسیابهای ابی دقیقاً مشخص نیست، اما زمان زوال و ازبین رفتن انها تقریباً مشخص است که در ادامه بدان اشاره می نمائیم.چگونگی پیدایش ، ساخت و نحوه کار این اسیابها می تواند مورد توجه باشد. تعداد 5 اسیاب ابی در روستای بام وجود داشت که ضمن اینکه این اسیابها در نقاط مختلف بام پراکنده بودند اما دو ویژگی مشترک داشتند اول انکه اکثر انها در مسیر جوی بام(که دارای اب فراوانی بوده است) قرار داشتند که از لحاظ موقعیت مکانی ، یکی در بالای روستا (معروف به یوخارکو درمن(اسیاب بالا) ) متعلق به حاج سید رضا هاشمی ،اول جاده خرق- بام قرار داشت و یکی در تپه سرخ (معروف به سرخ درمن) متعلق به حاج الله وردی راوخی در مسیر سمت چپ بام به راوخ و دیگری در مسیر منتهی به نظر گاه مسیر منتهی به دوقوز دره(9 کوه) از سمت گونی باغ ) متعلق به حاج اسماعیل اسحاق و دیگری در قارشی معروف به درمن اقای سروری (معروف به کافرها) و اخرین اسیاب نیز در انتهای روستا اول راه سوملا (معروف به تای که درمن(اسیاب پائین) )که متعلق به حاج غلام حسین بگی و سپس فرزندان ایشان کربلائی حسین بگی –حاج حسن بگی – رمضانعلی بگی – حاج یحیی بگی بوده است .دوم اینکه این اسیابها برای حمل و نقل بهتر گندمها و همچنین ارد تولید شده در مسیر راهها قرار داشتندکه همین طور که پیداست سه اسیاب از 5 اسیاب در راههای اصلی قرار داشتند شاید این سوال پیش اید که علت وجود این تعداد اسیاب چه لزومی داشته است؟ پاسخ این سوال روشن است ان زمان روستای بام دارای موقعیت خاصی از لحاظ جمعیت و میزان زمینهای زیر کشت گندم و جو و همچنین اب فراوان و جاری دو رودخانه اصلی روستای بام بوده است این عوامل موجب شده بود که روستای بام علاوه بر مرکزیتی که نسبت به سایر روستا ها داشته جهت تامین نیاز خود و همچنین سایر روستا های دیگر لزوماً اسیاب های متعددی داشته باشد. در حال حاضر از این اسیاب های ابی بقایائی بجا مانده که بهترین ان در انتهای روستا و در تلاقی کال و مسیر معروف به سوملا قرار دارد(اسیاب پائین)

شیوه کار آسیابهای آبی[ویرایش]

طرز کار این اسیابها اینطور بوده که در مسیر جریان اب منزلی را با ارتفاع بیشتر از معمول سایر منازل بنا می کردند که محل انبار گندم و لوازم اسیاب بوده در نزدیک این منزل معمولاً بند اب قرار داشته که اب را در ان جمع اوری میکردند (کار یک مخزن بزرگ را انجام می داده است ) عمده ترین قسمت آسياب تنوره عمودی آن است که به صورت مخروطي ناقص و وارونه طراحي و ساخته مي شده است ، به گونه اي كه آب ذخيره شده در آن ز سوراخی كوچك با فشار پره هاي آسياب را به حركت در مي آورد. ( چندین قطعه سنگ مدور (حدود 20 قطعه ) به قطر تقریبی80 سانتی متر و ارتفاع 30 سانتی متر که درون ان به میزان 20 سانتی متر سوراخ شده است را از بالای خانه ساخته شده به سمت پائین روی هم گذاشته که اب از درون این سنگها با فشار به پائین هدایت شده) در زیر این سنگها(تنوره مخروطی شکل) که اب از درون ان با فشار خارج می شده یک پره چوبی قرار داشته که با برخورد پر فشار اب ازانتهای مخروط (انتهای قیف) با ان به حرکت در می اید چرخش این پره چوبی باعث ذخیره شدن نیرو در ان میگردد و این نیرو به وسیله یک میله که دو سر ان چرخ دنده قرار داشته به دو سنگ اصلی اسیاب که توضیحات این سنگ در ادامه خواهد امد منتقل شده و باعث چرخش سنگ بالائی اسیاب میگردد در کنار این دو سنگ مخزن گندم قرار دارد که گندم از انجا به داخل سوراخی که در وسط سنگ بالائی اسیاب تعبیه شده وارد میگردد و این گندمها در بین سنگهای اسیاب قرار گرفته و موجب خرد شدن و با دوران سنگ اسیاب نهایتاً تبدیل به ارد میگردند. مسئول تحویل بار گندم و جو فردی به نام کوالانچی بوده است که علاوه بر مسئولیت قبلی مسئولیت ارد کردن گندمها را نیز داشته استبزرگترین اسیاب همین اسیابی بوده که در انتهای روستا قرار داشته و در هر شبانه روز توان اسیاب 12 خرکی بار معادل ۱۰۰۰ تا 1500 کیلو را داشته است شروع فعالیت این اسیابها معمولاً از اول میزان (پائیز) تا یکماه بعد از عید(اوایل اردیبهشت)بوده و علت ان هم بخاطر این موضوع بوده که در این مدت کشاورزان محصول خود را جمع اوری کرده و گندمهای خود را جهت تهیه ارد به اسیابها می سپردند . اوج کاری اسیابها در فصل پائیز به حدی بوده است که اسیابهای روستا نیز در برخی مواقع قادر به پاسخگوئی به برخی اهالی روستا که دیرتر گندم و جو خود را برداشت کرده بودند نمی شد (چرا که باید در انتظار طولانی برای تهیه ارد خود می ماندند) و انها مجبور بودند برای تهیه ارد خود به روستای خرق (که در تمام فصول سال اسیابهایش دائماً بعلت وجود اب فراوان فعال بودند) مراجعه و یک شبانه روز در انجا اقامت کنند تا گندم خود را ارد کنند. میزان دستمزدی که کشاورزان به اسیابان پرداخت می کردند از هر 100کیلو گندم چهار و نیم کیلو ارد بوده است . از طرفی در این مدت (پائیز تا یک ماه بعد از عید )کشاورزان جهت ابیاری مزارع خود به اب کمتری نیاز داشتند و بعلت بارشهای پائیزی رودخانه روستا سرشار از ابهای روان بوده و اصطلاحاً زمان پر ابی روستا بوده است اما در سایر فصول(بهار و تابستان) نیز این اسیاب ها تعطیل نمی‌شدند این اسیابها با تغییراتی که در قطعات اسیاب خود میدادند از جمله جابجائی دو سنگ کوچکتر با دو قطعه سنگ اصلی (که گندمها در درون ان ریخته می شده و عمل اسیاب رو انجام میداده اند) موجبات فعال ماندن این اسیاب ها را فراهم می نمودند این مر بیشتر بدین علت انجام می شد که اولاً اسیاب در مواقع کم ابی با فشار اب کمتر نیز فعال باشد و نیاز به اب پر فشار نداشته باشد و از طرفی فعال ماندن این اسیاب موجب مراجعه اهالی روستا و سایر روستاها و نهایتاً درامد بیشتر به انان نیز می شد.

معدن و روش ساخت قطعات[ویرایش]

ساخت و تهیه قطعات این اسیابها توسط خود اهالی روستا انجام می پذیرفته سنگهای اسیاب را از محل شاوی پشت کوه قارا قوزی(کوه سیاه) که دارای سنگهای سفت و محکمی می باشد می اوردند. بدین ترتیب که ابتدا با یک میله اهنی به نام بایرام که زائده ای نیز بر سرش داشته سوراخی با عمق 40 سانتی متر حفر و سنگریزه های داخل سوراخ را با زائده ای که بر سر ان میله اهنی بوده بیرون می کشیدند و سپس باروت داخل ان می ریختند و با سمبه انرا فشار داده تا خوب باروت ها فشرده شده بعد از انکه سوراخ خوب پر شده با چاشنی و فیتله ای که کار می گذاشتند موجبات انفجار را بوجود اورده ، قطعات سنگ از کوه جدا شده و سپس زائده های انرا جدا میکردند و با تعدادی گاو قوی با گاری انرا به روستا منتقل و انرا تراش میدادند اندازه قطر سنک های اصلی اسیاب 7 وجب بوده (که در اصطلاح روستا بدان 7 پنجه می گویند ) که حدوداً معادل 120 سانتی متر و ارتفاع انها حدود 25 تا 30 سانتی متر می باشد . تراش این سنگ (دو قطعه سنگ اصلی اسیاب که به سنگ زیرین و زبرین مشهور است )معمولاً یکسال طول می کشید و تراش سایر سنگها که کوچکتر بوده اند و داخل انرا می بایست برای ورود و خروج اب(تنوره عمودی)، سوراخ میکردند زمان کمتری نیاز داشته است . با اختراع دستگاه بخار و همچنین جایگزین کردن سوخت فسیلی از جمله گازوئیل و پدید امدن نیروی محرکه جدید به جای اب ، و به دنبال ان صنعتی شدن ابزار و دستگاهای سنتی ،اسیابها نیز از غافله صنعتی شدن عقب نمانده و به روستای ما هم سرک کشیدند

جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

نمایی از طبیعت گردشگری روستای بام

کتابنامه[ویرایش]

کتابهای منتشر شده در مورد روستا[ویرایش]

یکی از کتابهای منتشر شده که در آن قریه بان را مورد مطالعه و پژوهش قرارداده کتاب جغرافیای تاریخی ارغیان نوشته باستان شناس احمد نیک گفتار است و علاوه براین روستانویسنده در کتاب به بررسی یکی از ولایت‌های خراسان واقع در شمال غرب خراسان به نام ارغیان متشکل از دو بخش بام و صفی آباد پرداخته‌است تا حلقه مفقوده‌ای را بازسازی و مجهولی را کشف و بر دامنه اطلاعات بشر بیفزاید. جفرافیای منطقه، نظریات در مورد محدوده ارغیان، آثار باستانی، آسیاب‌ها، آرمگاه‌ها و معصوم‌زاده ها از جمله مطالبی است که در این کتاب به صورت کامل مورد کنکاش قرار گرفته‌است. .[۱۶]

پانویس[ویرایش]

  1. افشین،یدالله،1373، رودخانه های ایران،جلد دوم، چاپ اول،انتشارات وزارت نیرو-شرکت مهندسین مشاور جاماسب، ص 372
  2. احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان، ،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. صفحهٔ 14. 
  3. احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان، ،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. صفحهٔ 14. 
  4. افشین،یدالله،1373، رودخانه های ایران،جلد دوم، چاپ اول،انتشارات وزارت نیرو-شرکت مهندسین مشاور جاماسب، ص 372
  5. احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان، ،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه. صفحهٔ 14. 
  6. لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ «مس»، بخش «عصر مس».
  7. لغتنامهٔ دهخدا، سرواژهٔ «مس»، بخش «عصر مس».
  8. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  9. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  10. احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه،1387.
  11. احمد نیک گفتار. بررسی باستان شناختی پهنه فرهنگی شهر اسفراین ، خراسان شمالی. تهران. دانشگاه تهران،1387.
  12. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  13. احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه،1387.
  14. احمد نیک گفتار. بررسی باستان شناختی پهنه فرهنگی شهر اسفراین ، خراسان شمالی. تهران. دانشگاه تهران،1387.
  15. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  16. «کتاب جغرافیای تاریخی ارغیان». مشهد، چاپ اول ،انتشارات كيهان انديشه ، 1386. 

منابع[ویرایش]

  • احمد نیک گفتار. جغرافیای تاریخی ارغیان،. مشهد. انتشارات کیهان اندیشه،1387. صفحهٔ ۶۵. 
  • احمد نیک گفتار و بهنامفر. جغرافياي تاريخي ارغيان ،. تهران. فصلنامه پژوهش در تاريخ دانشگاه ادبیات و علوم انسانی تهران،سال اول، شماره 2، – 1390. 
  • احمد نیک گفتار. بررسی باستان شناختی پهنه فرهنگی شهر اسفراین ، خراسان شمالی. تهران. دانشگاه تهران،1387. 
  • احمد نیک گفتار. بجنورد. واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی. صفحهٔ ۶-۹. 
  • حافظ ابرو. جغرافیای خراسان در تاریخ حافظ ابرو،. م. تصحیح و تعلیق دکتر غلامرضا ورهام، نشر اطلاعات۱۳۷۰. صفحهٔ ۷۱. 
  • احمد نیک گفتار. شناسایی و معرفی آثار باستانی داشخانه،. زاهدان. پژوهشی باستان شناسی دانشگاه ادبیات و علوم انسانی سیستان و بلو چستان، گاهنامه آوای باستان، سال پنجم، شماره پنجم، خرداد، – ۱۳۸۴. صفحهٔ. 
  • مهدی هوشیار. تحلیل الگوی تقسیمات کشوری شمال خراسان نمونه: شهرستان اسفراین،. تهران. تربیت مدرس. صفحهٔ. 
  • احمد نیک گفتار. گزارش ثبتی محوطه باستانی داشخانه،. بجنورد. واحد پژوهشی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی. صفحهٔ ۶-۹. 
  • کلنل ادوارد ییت. [سفرنامه خراسان و سیستان ]،. ترجمهٔ قدرت الله روشنی زعفرانلو – مهرداد رهبری،. مشهد. انتشارات یزدان ۱۳۶۵. صفحهٔ ۳۴۴. 
  • جغرافیایی آبادیهای کشور، استان خراسان شمالی، شهر ستان اسفراین،. تهران. انتشارات سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح۱۳۸۴. صفحهٔ ۱۱۹.