رفعت سمنانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رفعت سمنانی
زادروز ۱۲۶۱ خورشیدی
سمنان
درگذشت ۱۳۱۰ خورشیدی
۱۳۵۰ قمری
تهران
آرامگاه محوطه آرامگاه شاه‌عبدالعظیم در شهر ری
ملیت ایرانی
نام‌های دیگر محمدصادق رفعت سمنانی

محمدصادق رفعت سمنانی معروف به رفعت سمنانی (۱۲۶۱-۱۳۱۰ خورشیدی) از شاعران صوفی‌مسلک ایرانی است.

زندگی[ویرایش]

وی در سمنان زاده شد و پس از تحصیل در آغاز جوانی به تهران رفت. پس از سفر به حج در سلک دراویش نعمت‌اللهی سلطان‌شاهی درآمد و مدتها در گناباد از محضر سلطان علیشاه استفاده کرد. روزگاری نیز در نیشابور، نهاوند و خراسان به‌سر برد.

او بیش از هر چیز به دیدار و مصاحبت با عرفا مایل بود، به طوریکه در آثارش مشهود است در برخی کشورهای آسیایی و عربی به سیر و سیاحت پرداخت.

آثار[ویرایش]

اشعار رفعت، در «نامهٔ سخنوران» تالیف اسداللّه ایزد گشسب، ۴۵٬۰۰۰ بیت تخمین زده شده است. اما رفعت در مقدمه‌ای که بر کتاب «سرالاسرار» خویش نوشته، آثار خود را ۵۰٬۰۰۰ بیت ذکر کرده است. به‌هرحال اکنون تنها حدود ۱۱٬۰۰۰ بیت از آثار او باقی مانده است. یعنی در حدود ۷٬۰۰۰ بیت در دیوان اشعار و ۶٬۰۰۰ بیت در سرالاسرار (تفسیر سوره یوسف).

رفعت در افکار، قصیده‌ها و غزل‌ها نوآور نبود، همانطور که در اشعار یکنواخت و یکسان دورهٔ قاجاریه و ابتدای مشروطیت ابتکار کم بود. دکتر ذبیح‌الله صفا در مقدمهٔ دیوان اشعار رفعت، ضمن ستایش از برخی از شعرها و تفکرات عارفانهٔ او، به مواردی از خطاهای شاعر در کاربرد واژه‌ها و ایجاد ترکیبات درست اشاره کرده و دلیل آن را دور بودن رفعت از محیط‌های رسمی و کلاسیک ادب دانسته است.


شعر[ویرایش]

شب شمع یکطرف رخ جانانه یکطرف من یکطرف در آتش و پروانه یکطرف
افکنده بهر صد دل من ز زلف خال دام بلا ز یکطرف و دانه یکطرف
از عش او بگریه و در خنده روز و شب عاقل ز یکطرف دل دیوانه یکطرف
بر هم زدند مجمع دلهای عاشقان باد صبا ز یکطرف و شانه یکطرف
ترک شراب کردم و ساقی بعشوه گفت پیمان ز یکطرف من و پیمانه یکطرف
ایمان و گفر زلف و رخش دل چه دید گفت رد کعبه یکطرف ره بتخانه یکطرف


پایان زندگی[ویرایش]

رفعت تا پایان عمر، زندگی بی‌تلکف خود را رها نکرد و تا زنده بود مجرد زیست و همسری اختیار نکرد. وی سال‌های آخر عمر را در تهران به‌سر برد و در سال ۱۳۱۰ خورشیدی (مطابق با ۱۳۵۰ قمری) درگذشت و در محوطه آرامگاه شاه‌عبدالعظیم در شهر ری به خاک سپرده شد.


منبع[ویرایش]

  • دیوان رفعت سمنانی، با تصحیح و کوشش نصرت‌الله نوح، انتشارات بامداد، تهران ۱۳۶۳