رفتارشناسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

رفتار شناسی یا پراکسیولوژِی (به انگلیسی: Praxeology) مطالعهٔ استنتاجی کنش انسان بر اساس اصل کنش است.[۱] رایجترین کاربرد این لفظ در ارتباط با مکتب اتریشی اقتصاد،[۲] و به شیوه‌ای ست که لودویگ فن میزس اقتصاددان ایجاد کرده است.[۳]

شیوه مکتب اتریش[ویرایش]

کنش به معنای سعی کردن در جهت جایگزین کردن وضعیتی با رضایتبخشی بیشتر جتی وضع فعلی است. به این تغییر داوطلبانه مبادله گفته می‌شود. چیز کمتر رضایتبخشی که رها می‌شود قیمتی است که برای رسیدن به وضعیت مورد نظر پرداخته می‌شود و به ارزش (ذهنی) آن قیمت پرداختی هزینه گفته می‌شود. به تفاوت بین هزینه و ارزش حاصل شده را سود یا بازدهی خالص می‌نامند. این سود کاملاً ذهنیست و نشان دهنده افزایش رفاه انجام دهنده کنش بوده و آن را نمی‌توان سنجید. میزس تاکید می‌کرد که نظمی در ترتیب و پدیده‌های متقابل در بازار وجود دارد که کشف آن معرفتی ورای دانش سنتی ایجاد می‌کند. به گفته او اگر نظم پدیده‌های بازار کشف شود می‌توان کردار انسان را از منظری دیگر به جز خوب و بد، درست و نادرست، عادلانه و ظالمانه، مورد بررسی قرار داد. اگر انسان خواهان موفقیت در زندگی اجتماعیست باید کردار خود را با نظم پدیده‌ها سازگار کند. این کشف فقط به بازار و اقتصاد منحصر نیست و همه جوانب کنش انسان را شامل می‌شود. او این زمینه علمی را Praxeology نامید. او در کتاب کنش انسان کنش انسان را عملی ارادی می داند و آن را «استفاده از برخی وسایل برای رسیدن به بعضی هدف‌ها» می داند. او پراکسیولوژی را علم وسایل می داند که با ارزش داوری‌ها و چگونگی اهداف کاری ندارد و فقط نحوه رسیدن به هدف در کردار انسان را بررسی می‌کند.[۴]

منابع[ویرایش]

مطالعه بیشتر[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]