رضا پهلوی (دوم)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رضا پهلوی
Rezapahlavi.jpg
شناسنامه
نام کامل رضا پهلوی[۱][۲][۳]
زادروز ۹ آبان ۱۳۳۹
۳۱ اکتبر ۱۹۶۰(۱۹۶۰-10-۳۱) ‏(۵۳ سال)
زادگاه تهران، ایران پرچم شاهنشاهی ایران (پیش از انقلاب ۱۳۵۷ خورشیدی)
همسر(ان) یاسمین اعتماد امینی
فرزندان نور پهلوی (۱۴ فروردین ۱۳۷۱)
ایمان پهلوی (۲۱ شهریور ۱۳۷۲)
فرح پهلوی (۲۷ دی ۱۳۸۲)
دین اسلام شیعه
اطلاعات سیاسی
حزب سیاسی شورای ملی ایران
سمت‌های پیشین ولیعهد محمدرضاشاه پهلوی و عضو دودمان پهلوی.
فعالیت‌ها فعال حقوق بشر[۴]، نویسنده و سیاست‌مدار.
وب‌گاه رسمی www.rezapahlavi.org

رضا پهلوی (زادهٔ ۹ آبان ۱۳۳۹ در تهران)، فرزند محمدرضا پهلوی، شاه ایران، و فرح دیبا است.

نگاره‌ای از رضا پهلوی در سن سیزده سالگی در سال ١٩٧٣.

نگارخانه رضا پهلوی

کوشک احمدشاهی، محل اقامت رضا پهلوی در باغ نیاوران در دوران ولیعهدی
رضا پهلوی، یک روز پس از مرگ پدرش در قاهره و در حال یادکرد قسم به قانون اساسی مشروطه مبنی بر «مبارزه با جمهوری اسلامی ایران و آیت الله سید روح‌الله خمینی» و آغاز فعالیت‌های سیاسی.[نیازمند منبع]

رضا پهلوی فرزند محمدرضا پهلوی آخرین شاه ایران است. در سن ۷ سالگی، پدرش تاج ولیعهدی را بر سر وی نهاد و با این کار، او رسماً بر اساس قانون اساسی سابق ولیعهد ایران شد. از زمان پیروزی انقلاب ۱۳۵۷، و خلع پدر او از سلطنت و بر افتادن دودمان پهلوی، رضا پهلوی مجبور به زندگی در خارج از ایران است. او از فعالان سیاسی و از مخالفان جدی نظام جمهوری اسلامی ایران است.[۵]

خانواده[ویرایش]

رضا پهلوی، حاصل ازدواج محمدرضا شاه پهلوی با فرح دیبا است. او نخستین فرزند پسر محمدرضا پهلوی و مطابق قانون اساسی ولیعهد ایران بوده‌است.[۶]

از آنجایی که شاه ایران، در پی دو ازدواج قبلیش، نتوانسته بود مطابق قانون اساسی فرزند پسر و ولیعهد مورد نیاز برای نهادینه کردن سلطنت در ایران را به بار آورد، تولد رضا پهلوی برای دربار سلطنتی ایران اتفاق بسیار مهمی تلقی می‌شد و سالروز تولد او تا پایان دوره پهلوی توسط حکومت وقت گرامی داشته می‌شد.

او برادر بزرگ‌تر علیرضا، فرحناز و لیلا و برادر ناتنی شهناز پهلوی است، که حاصل ازدواج محمدرضا پهلوی با فوزیه است. در سال ۲۰۰۱ میلادی، لیلا پهلوی، جوان‌ترین خواهر رضا پهلوی، در لندن، در اثر خودکشی درگذشت.[۷] در سال ۲۰۱۱ میلادی، علی‌رضا برادر کوچک‌تر رضا پهلوی در بوستون، آمریکا در آپارتمان شخصی خود خودکشی نمود.[۸]

رضا پهلوی هم‌چنین پدرخوانده غیر رسمی لوئیز، نوه آلبرت دوم پادشاه بلژیک است.[۹]

رضا پهلوی در روز ۲۲ خرداد ۱۳۶۵ با دختری ایرانی به نام یاسمین اعتماد امینی ازدواج کرد و اکنون صاحب سه دختر از او به نام‌های نور (۱۴ فروردین ۱۳۷۱ایمان (۲۱ شهریور ۱۳۷۲) و فرح (۲۷ دی ۱۳۸۲) است.[۱۰]

کودکی و ولیعهدی[ویرایش]

رضا پهلوی فقط شش سال داشت که به کاخ اختصاصی خود راه یافت.[۱۱] کاخ وی، بنای قدیمی و کوچک کوشک احمدشاهی واقع در مجموعه باغ نیاوران بود که پیش از نقل مکان رضا پهلوی کاملاً بازسازی شد.[۱۲] در آن جا وی تحت نظر یک معلم فرانسوی به نام مادمازل ژوئل فوبه قرار گرفت و چند نفر از آجودان‌های شاه سابق نیز به انجام امور مختلف وی گمارده شدند.[۱۳][۱۴][۱۵]

تنها یک سال بعد و در سن ۷ سالگی، محمدرضا پهلوی تاج ولیعهدی را بر سر او نهاد. با این کار، او رسماً بر اساس قانون اساسی ولیعهد ایران شد و در صورتیکه حکومت سلطنتی سرنگون نمی شد می‌توانست مقام سلطنت را پس از پدرش بر عهده بگیرد. مراسم تاجگذاری در کاخ گلستان بر‌گزار گردید.[۱۶][۱۷]

هنگامی که رضا پهلوی به سیزده‌سالگی رسید، محمدرضا پهلوی شخصاً پرواز را به او آموخت.[۱۸]

نوجوانی و تحصیلات[ویرایش]

در جریان انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷، رضا پهلوی ۱۸ سال داشت و به تازگی موفق به اخذ دیپلم متوسطه شده بود و در حال انجام دوره آموزش پرواز جنگنده در ایالات متحده بود. با وقوع انقلاب، رضا پهلوی دیگر نتوانست به ایران بازگردد.[۱۹]

در آمریکا او به تحصیل در رشته خلبانی هواپیمای جنگنده پرداخت.[۲۰]

پس از درگذشت محمدرضا پهلوی در رشته علوم سیاسی از دانشگاه جنوب کالیفرنیا در آمریکا،[۲۱][۲۲] به تحصیل پرداخت و مدرک کارشناسی خود را در رشته علوم سیاسی دریافت کرد.[۲۳] وی همچنین حرفه عکاسی را به طور تخصصی آموخت و هنوز آن را به شکل ذوقی دنبال می‌نماید.

جنگ ایران و عراق[ویرایش]

او در آغاز جنگ ایران و عراق طی نامه‌ای به نیروی هوایی ایران، پیشنهاد کرد تا به عنوان خلبان جنگنده در جنگ ایران و عراق شرکت کند، که این تقاضا توسط مقامات وقت ایران بی‌پاسخ ماند.[۲۴]

فعالیت‌های سیاسی[ویرایش]

سفر رسمی رضا پهلوی به مسکو، در سال ١٩٧۶.
نشست رضا پهلوی با ایرانیان مقیم هلند، می ۲۰۱۲

رضا پهلوی، فعالیت‌های سیاسی خود را بلافاصله پس از مرگ پدرش آغاز نمود. او مدتی به مراکش رفت. سپس در سال ۱۹۸۴ به آمریکا عزیمت کرد. رضا پهلوی به عنوان یکی از رهبران اپوزیسیون ایران شناخته می‌شود.[۲۵][۲۶][۲۷][۲۸][۲۹][۳۰]

او با کمک مالی به رادیو نجات ایران (در قاهره) شروع به فعالیت علیه جمهوری اسلامی ایران کرد.[۳۱]

با ترور ارتشبد غلامعلی اویسی در سال ۱۳۶۲، فعالیت رضا پهلوی نیز برای مدتی رو به کاهش گذاشت و وی با ترک مراکش به آمریکا رفت.[نیازمند منبع] رضا پهلوی در کتابی که در سال ۲۰۰۲ با نام نسیم دگرگونی و به زبان انگلیسی منتشر کرد دیدگاه‌های خود را در زمینه حمایت از جنبش‌های «ناآرامی‌های مدنی و قیام‌های بدون خشونت» مطرح کرد که این کتاب هم اکنون به زبان فارسی نیز ترجمه شده‌است. سایر کتاب‌های وی میثاق با مردم و آزادی برای هم‌میهنانم نام دارند که هر دو به فارسی نیز برگردانده شده‌اند.[۳۲] همچنین در سال ۲۰۰۹ میلادی، کتابی از رضا پهلوی به نام ساعت انتخاب به زبان فرانسه منتشر شد.[۳۳]

رضا پهلوی، مهم‌ترین هدف از فعالیت‌های سیاسی خود را «برپایی نظامی سکولار و مردم‌سالار در ایران» می‌داند.[۳۴] وی همواره تأکید دارد که «مسألهٔ اصلی رژیم جمهوری اسلامی است و مادام که این نظام بر سر کار است، مردم ایران فرصت پیشرفت و آزادی را نخواهند یافت».[۳۵]

رضا پهلوی مخالف هر گونه حمله نظامی کشورهای خارجی به ایران است البته در دوران جنگ ایران و عراق آمریکایی ها طی طرحی به رضا پهلوی پیشنهاد کردند فرماندهی نیروهای مخالف حکومت ایران را بعهده گرفته و پس از تصرف جزیره کیش به داخل کشور حمله و نظام را سرنگون نمایند ولی نامبرده با توجه به محبوبیت حکومت و روحانیون در بین مردم و همچنین عدم تجربه نظامی و نبود امکان فرار از مهلکه از این عمل خوداری نموده و اجرای طرح منتفی گردید. .[۳۶] رضا پهلوی معتقد به تغییر حکومت ایران از طریق رأی مردم و همه‌پرسی است[۳۷]

در راستای رویدادهای پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری دهم، رضا پهلوی از جامعهٔ جهانی خواست تا «از جنبش نافرمانی مدنی مردم ایران» در مقابل حکومت مذهبی این کشور پشتیبانی کنند.[۳۸]

او معتقد است حکومت دوره پدرش را نمی توان حکومت توتالیتر دانست و ایرادی که به حکومت در آن دوره وارد می داند نبود فضای آزاد سیاسی است،[۳۹] در عین حال می‌گوید که منتقد سرکوب‌ها و محدودیت‌های سیاسی در دوران سلطنت پدرش است.[۴۰] رضا پهلوی هم چنین در ۲۶ اسفند ۱۳۸۹ در مصاحبه‌ای با شبکه تلویزیونی صدای آمریکا گفت: «در صورت توافق در ایجاد حکومتی سکولار، با میرحسین موسوی و مهدی کروبی، با کمال میل با ایشان همکاری خواهم کرد».[۴۱][۴۲]

در تاریخ ۱۸ فوریه ۲۰۱۳ میلادی، مصاحبه تلویزیون دولتی چین با رضا پهلوی با واکنش حکومت جمهوری اسلامی روبرو شد.[۴۳] سفارت جمهوری اسلامی در پکن طی بیانیه‌ای شدیدالحن، آن‌را «بی‌سابقه، معنا دار و دارای تبعات» و «مداخله آشکار در امور داخلی ایران» خواند.[۴۴] در مصاحبه با تلویزیون دولتی چین، رضا پهلوی از «انتخابات آزاد» سخن‌گفته و خواهان تغییر «سیاست‌های قدرت‌های غربی در قبال حکومت جمهوری اسلامی» شده‌بود.[۴۵]

شکایت از آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای به اتهام نقض حقوق بشر[ویرایش]

رضا پهلوی در آذرماه ۱۳۹۰، خواهان محاکمه علی خامنه‌ای، به اتهام ارتکاب جنایت علیه بشریت در دیوان بین‌المللی کیفری شد. رضا پهلوی، در خردادماه ۱۳۹۱ در سفر به هلند در دیدار با لوئیس مورنو اوکامپو، دادستان دادگاه بین‌المللی لاهه شکایت خود را از رهبر جمهوری اسلامی ایران به اتهام «جنایت علیه بشریت» به دادگاه بین‌المللی کیفری تسلیم کرد. [۴۶][۴۷]

از آن‌جا که ایران از امضاکنندگان اساس‌نامه دیوان بین‌المللی کیفری نیست، این دادگاه علی‌القائده نمی‌تواند علیه مقام‌های این کشور کیفرخواست صادر نماید. صدور کیفرخواست علیه مقامات ایران توسط دادگاه بین‌المللی لاهه، تنها در صورتی امکان‌پذیر است که (همانند آنچه در سال ۲۰۱۱ برای کشور لیبی اتفاق افتاد) شورای امنیت سازمان ملل متحد پرونده آن را به دیوان بین‌المللی کیفری ارجاع بدهد.[۴۸]

مصاحبه با فوکوس آنلاین[ویرایش]

رضا پهلوی در مصاحبه با آندرئا-کلاودیا هوفمان می گوید:

طبق قانون اساسی ما می بایستی به این سن رسیده باشم تا بتوانم شاه شوم. البته بعد می بایست در مجلس ایران هم سوگند پادشاهی یاد می کردم. بنابراین می توان گفت که «بنا به قانون» شاه ایرانم.[۴۹]

محمد امینی در نقد رضا پهلوی نوشته است:

آقای رضا پهلوی، برپایه کدام اصل نانوشته‌ی دیگری در قانون اساسی مشروطه، به یکباره به این اندیشه افتاده‌اند که «بنا به قانون، شاه ایرانم»؟ اگر پایان یافتن پادشاهی احمدشاه به زور ماده واحده و در پناه بیم و هراس نمایندگان از واکنش حضرت اشرف رئیس الوزراء، قانونی بوده باشد، که به داوری من بوده، چرا رأی میلیون‌ها مردم به پایان پادشاهی قانونی نیست؟

گفتم که این بی آزار و کم هزینه‌ترین بخش سخنان آقای رضا پهلوی است. ایشان سخنانی را درباره شاه بودن خویش گفته‌اند که نه پیامدی دارد و نه هزینه‌ای. احمدشاه و پس از او برادرش محمدحسن میرزا هم پس از آغاز پادشاهی رضاشاه وتا هنگام مرگ، خویشتن را همچنان شاه و ولیعهد قانونی ایران می‌خواندند. سد سال پس از انقلاب فرانسه، هنری پنجم یا کنت دو شامبورد، خویشتن را پادشاه فرانسه می‌خواند! ای بسا آرزوکه خاک شده.[۵۰][۵۱]

اتهامات[ویرایش]

دریافت کمک مالی از دولت آمریکا[ویرایش]

نشریه نیویورکر در گزارشی نوشت که رضا پهلوی در سال‌های دهه هشتاد میلادی از کمک مالی آمریکا برخوردار بوده‌است، اما میزان این کمک‌ها پس از ماجرای ایران-کنترا کاهش یافت. همچنین این نشریه از دیدارهای وی با رهبران و شیوخ عرب حاشیه خلیج فارس خبر داده بود.[۵۲][۵۳][۵۴]

دفتر رضا پهلوی ادعاهای نشریه نیویورکر را تکذیب کرده‌است.[۵۵] رضا پهلوی در مصاحبه‌ای با روزنامه نیویورک تایمز، این ادعا را که وی از دولت آمریکا کمک‌هایی را دریافت کرده‌است را «کاملً نادرست» خواند و افزود که تنها منبع کمک‌های مالی دریافتی دفتر ایشان از سوی ایرانیانی که برای سرنگونی حکومت جمهوری اسلامی ایران در تلاش هستند، تأمین می‌شود.[۵۶]

همچنین، وی در مصاحبه‌ای که دی‌ماه ۱۳۹۰ با وب‎گاه صبح امروز انجام داد در پاسخ به اتهامات مالی که مخالفان وی در مورد او عنوان می‌کنند حق شکایت از کسانی که چنین اتهاماتی را به وی، پدرش و خانواده‌اش وارد می‌کنند را برای خود محفوظ دانست.[۵۷]

پانویس[ویرایش]

  1. Reza Pahlavi - Biography
  2. رضا پهلوی: انتخاب شکل حکومت آینده با مردم ایران است
  3. Shahanshah: A Study of Monarchy of Iran By E. Burke Inlow, Inlow, E. Burke, pg. 90
  4. Envisioning the Next Iran: The Indispensable Interplay of Human Rights and Democracy, The Huffington Post
  5. «تلاش رضا پهلوی برای آوردن بهار عربی به ایران». وبگاه اختصاصی رضا پهلوی. بازبینی‌شده در اول ژوئیه ۲۰۱۲. 
  6. ماروین زونیس. «شکستن اقتدار شاه». در شکست شاهانه. ترجمهٔ عباس مخبر. چاپ دوم زمستان ۱۳۷۰. تهران: طرح نو، ۱۳۷۰. ۱۷۲. 
  7. Wikipedia, the free encyclopediaReza Pahlavi (بازدید: ۶ نوامبر ۲۰۰۹)
  8. http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2011/01/110104_u04_pahlavi_dead.shtml علیرضا پهلوی خودکشی کرد]، بی‌بی‌سی فارسی
  9. رضا پهلوی، پدرخوانده نوه پادشاه بلژیک، بی‌بی‌سی فارسی
  10. زندگی‌نامه رضا پهلوی، وبگاه رسمی رضا پهلوی
  11. ماروین زونیس. «کودکی و جوانی». در شکست شاهانه. ترجمهٔ عباس مخبر. چاپ دوم زمستان ۱۳۷۰. تهران: طرح نو، ۱۳۷۰. ۱۰۴. 
  12. «آشنایی بامجموعه فرهنگی تاریخی نیاوران». سایت اطلاع رسانی مجموعه. بازبینی‌شده در ۶ نوامبر ۲۰۰۹. 
  13. علی شهبازی. «نگهبانی در کاخ». در محافظ شاه. چاپ اول بهار ۱۳۷۷. تهران: اهل قلم، ۱۳۷۰. ۱۹۵ تا ۱۹۹. 
  14. ماروین زونیس. «کودکی و جوانی». در شکست شاهانه. ترجمهٔ عباس مخبر. چاپ دوم زمستان ۱۳۷۰. تهران: طرح نو، ۱۳۷۷. ۱۰۴. 
  15. اسدالله علم. «چهارم اردیبهشت ۱۹۷۴». در گفتگوهای من با شاه. ترجمهٔ عبدالرضا هوشنگ مهدوی. چاپ ششم بهار ۱۳۷۳. تهران: طرح نو، ۱۳۷۳. ۵۸۰. 
  16. ماروین زونیس. «شکستن اقتدار شاه». در شکست شاهانه. ترجمهٔ عباس مخبر. چاپ دوم زمستان ۱۳۷۰. تهران: طرح نو، ۱۳۷۰. ۱۷۵. 
  17. منوچهر فرمانفرمائیان. «شاه و رویای آمریکایی». در خون و نفت. ترجمهٔ مهدی حقیقت خواه. چاپ سوم زمستان ۱۳۷۷. تهران: ققنوس، ۱۳۷۷۰. ۴۵۰ و ۴۵۱. 
  18. ماروین زونیس. «سودای پرواز». در شکست شاهانه. ترجمهٔ عباس مخبر. چاپ دوم زمستان ۱۳۷۰. تهران: طرح نو، ۱۳۷۰. ۲۴. 
  19. ماروین زونیس. «کودکی و جوانی». در شکست شاهانه. ترجمهٔ عباس مخبر. چاپ دوم زمستان ۱۳۷۰. تهران: طرح نو، ۱۳۷۰. ۱۰۵ و ۵۰۸. 
  20. A Royal Flush: Reza Pahlavi Former Crown Prince of Iran, TIME Magazine
  21. Institutions: University of Southern California. . Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching.  Retrieved on 2008-09-18.
  22. America's Best Colleges ۲۰۰۸: University of Southern California. . US News & World Report.  Retrieved on 2008-06-13.
  23. زندگی‌نامه رضا پهلوی (وبگاه رسمی رضا پهلوی)
  24. An Interview with Reza Pahlavi, Middle East News
  25. تحریم انتخابات: اپوزیسیون خارج از کشور (بی‌بی‌سی فارسی)
  26. رضا پهلوی؛ از زندگی سیاسی تا پشت پرده خاطرات جوانی (رادیو فردا)
  27. In Iran, an Angry Generation Longs for Jobs, More Freedom and Power, New York Times
  28. Royal Democrat, The Wall Street Journal
  29. Life After the Throne, Time Magazine
  30. Interview With Reza Pahlavi Of Iran, Al-Watan Daily - Kuwait
  31. احمدعلی مسعود انصاری. «با شاهزاده در مراکش». در من و خاندان پهلوی. چاپ اول ۱۳۷۰. تهران: البرز، ۱۳۷۰. ۲۱۰ و ۲۱۱. 
  32. وبگاه رسمی رضا پهلوی
  33. گفتگو با رضا پهلوی (تلویزیون فارسی بی‌بی‌سی)
  34. رضا پهلوی: «روحانیون ایران در معرض خطر قرار دارند»، العربیه فارسی
  35. رضا پهلوی جامعهٔ جهانی را به پشتیبانی از مردم ایران فراخواند، رادیو بین‌المللی فرانسه
  36. Shah's exiled son: Don't attack Iran, Ha'aretz
  37. «گفتگو با رضا پهلوی». بی‌بی‌سی فارسی. 
  38. رضا پهلوی جامعهٔ جهانی را به پشتیبانی از مردم ایران فراخواند، رادیو بین‌المللی فرانسه
  39. «رضا پهلوی: انتخاب شکل حکومت آینده با مردم ایران است». وبگاه اختصاصی رضا پهلوی. بازبینی‌شده در ۱۷ ژانویه ۲۰۱۳. 
  40. "رضا پهلوی؛ از زندگی سیاسی تا پشت پرده خاطرات جوانی". Retrieved 2010-03-29. 
  41. رسانه ایران - شرط رضا پهلوی برای همکاری با موسوی و کروبی
  42. جهان نیوز - اعلام آمادگی رضا پهلوی برای همکاری با موسوی و کروبی
  43. http://www.bbc.co.uk/persian/iran/2013/02/130219_l45_iran_china_protest.shtml اعتراض ایران به مصاحبه تلویزیون دولتی چین با رضا پهلوی]، بی‌بی‌سی فارسی
  44. http://www.radiofarda.com/content/f3_iran_protest_chinese_tv_for_reza_pahalvi_interview/24906745.html «مداخله چين در امور ايران»، اعتراض به مصاحبه با رضا پهلوی]، رادیو فردا
  45. http://www.dw.de/ایران-مصاحبه-تلویزیون-چین-با-رضا-پهلوی-تبعات-دارد/a-16608403 ایران: مصاحبه تلویزیون چین با رضا پهلوی تبعات دارد، دویچه وله فارسی
  46. رضا پهلوی: وحشت رژیم از قیام مردم از هر تحریمی اثرگذارتر است
  47. رضا پهلوی: تلاشم این بوده که از حمله نظامی به کشورمان اجتناب شود
  48. BBC فارسی - ایران - شکایت رضا پهلوی از رهبر ایران به اتهام نقض حقوق بشر
  49. «Ob ich die Krone tragen werde, hängt vom Willen des Volkes ab». FOCUS Online، 07.06.2012. بازبینی‌شده در 7/13/2014. 
  50. محمد امينی. «آرزوهای محمدعلی شاهی». گویا نیوز، 3 تیر 1391. بازبینی‌شده در 7/31/2014. 
  51. محمد امینی. «آرزوهای محمدعلی شاهی». اخبار روز، ۲٣ ژوئن ۲۰۱۲. بازبینی‌شده در 7/31/2014. 
  52. Connie, Bruck (March 6, 2006). "Exiles: How Iran's Expatriates are Gaming the Nuclear Threat". New Yorker. Retrieved 2010-03-20. 
  53. "Exiles: How Iran's Expatriates are Gaming the Nuclear Threat". Retrieved 2010-03-20. 
  54. "نیویورکر و منابع مالی رضا پهلوی". Retrieved 2010-03-29. 
  55. "سایت رضا پهلوی". Retrieved 2010-03-29. 
  56. The Exile: QUESTIONS FOR REZA PAHLAVI, The New York Times
  57. "گفتگوی تفصیلی رضا پهلوی با وب‌گاه صبح امروز". Retrieved 2011-12-28. 

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع و پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ رضا پهلوی (دوم) موجود است.