رستگاری در شاوشنک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
رستگاری در شاوشنک
Movie poster the shawshank redemption.jpg
پوستر نسخه سینمایی
کارگردان فرانک دارابونت
تهیه‌کننده نیکی ماروین
نویسنده فرانک دارابونت
بازیگران تیم رابینز
مورگان فریمن
باب گانتن
کلنسی براون
موسیقی توماس نیومن
فیلم‌برداری راجر دیکینس
توزیع‌کننده کلمبیا پیکچرز
تاریخ‌های انتشار
  • ۱۰ سپتامبر ۱۹۹۴ (۱۹۹۴-09-۱۰) (جشنواره بین‌المللی فیلم تورنتو)

  • ۲۳ سپتامبر ۱۹۹۴ (۱۹۹۴-09-۲۳) (ایالات متحده)
مدت زمان ۱۴۲ دقیقه
کشور ایالات متحده آمریکا
زبان انگلیسی
بودجه ۲۵٬۰۰۰٬۰۰۰ دلار
فروش ۲۸٬۳۴۱٬۴۶۹ دلار

رستگاری در شاوشنک (به انگلیسی: The Shawshank Redemption) یک فیلم درام جنایی به کارگردانی فرانک دارابونت و بازی تیم رابینز و مورگان فریمن، محصول سال ۱۹۹۴ توزیع شده توسط شرکت آمریکایی کلمبیا پیکچرز است که به طور گسترده‌ای به عنوان یکی از برترین فیلم‌های تاریخ سینمای جهان شناخته می‌شود. این فیلم براساس داستان کوتاهی از “استفن کینگ” به نام «ریتا هیورث و رستگاری در شاوشنک» ساخته شده است و در آن رابینز در نقش اندی دوفرین و فریمن در نقش الیس «رد» ردینگ بازی می‌کنند.[۱]

در مراسم جایزه اسکار سال ۱۹۹۴ این فیلم نامزد هفت اسکار شد (بهترین فیلم، بهترین بازیگرمورگان فریمن، بهترین فیلمنامه، بهترین فیلمبرداری، بهترین تدوین، بهترین موسیقی فیلم، و بهترین صدابرداری) اما موفق به بردن هیچ‌یک نشد.[۲]

رستگاری در شاوشنک در حال حاضر در فهرست ۲۵۰ فیلم برتر تاریخ سینما در سایت IMDb با بیش از ۱۰۰۰۰۰۰ رای رتبهٔ اول را به خود اختصاص داده‌است.[۳]

این فیلم در هفت تا از لیست‌های مجموعهٔ "۱۰۰ سال..." بنیاد فیلم آمریکا که هرکدام ۱۰۰، ۵۰، یا ۲۵ عنوان فیلم یا شخصیت سینمایی را متشکل می‌شوند نامزد شد؛ و در دو تا از آن‌ها موفق به دریافت رتبه شد.

داستان فیلم[ویرایش]

خطر لوث‌شدن: آنچه در زیر می‌آید ممکن است قضیه یا پایان ماجرا را لو دهد!

اندی دوفرین (تیم رابینز) بانکدار جوانی است که به جرم قتل همسر و معشوقه پنهانی‌اش به حبس ابد در زندان ایالتی شاوشنک محکوم می‌شود. وی تاکید می‌کند که این جرمی است که مرتکب نشده، ولی قاضی تشخیص می‌دهد که او گناه‌کار است. او سال‌های متعددی را در این زندان می‌گذراند در حالی که تنها سرگرمی‌اش دست‌وپنجه نرم کردن با افرادی از پایین‌ترین طبقهٔ جامعه است؛ کسانی مثل همجنس‌بازها و قاتل‌ها که مدام او را آزار و اذیت می‌کنند. آلیس بوید رِدینگ (مورگان فریمن) یکی از زندانی‌های سیاه‌پوست و راوی داستان است که به این مشهور است که می‌تواند هرچیزی را در زندان فراهم کند. او کسی است که اندی بعد از چند ماه بیش از دو کلام با او صحبت می‌کند و از او یک نوع چکش مخصوص می‌خواهد. رد ابتدا فکر می‌کند که اندی برای فرار از زندان این چکش را می‌خواهد ولی پس از دیدن اندازه چکش، متوجه میشود که بسیار کوچک است و برای شکستن سنگ های کوچک طراحی شده؛ رد با روی فیلم روایت میکند که سوراخ کردن دیوار زندان با این چکش ششصد سال زمان می‌برد؛ پس چکش را به وی می‌دهد.

بعدها وی از رد درخواست پوستری بزرگ از ریتا هیورث، بازیگر زن مشهور را می‌کند و آن را به دیوار سلول خود میاویزد. وقتی رئیس زندان از سلول اندی بازرسی می‌کند چون می‌بیند انجیل در دست اندی است، اورا به خاطر داشتن پوستر سکسی می‌بخشد؛ سپس به انجیل اشاره می‌کند و می‌گوید "رستگاری در این کتاب نهفته اندی." و از سلول خارج می‌شود.[۴]

بعدها رئیس زندان متوجه موقعیت و تحصیلات اندی می‌شود و از او برای پول‌شویی رشوه‌هایش استفاده می‌کند. اندی و رد سالهای زیادی در زندان می‌گذرانند تا اینکه زندانی جوانی به شاوشنک منتقل می‌شود. وی که فردی دلنشین است و یکی از دوستان اندی و رد است، وقتی ماجرای جرم اندی را می‌شنود، داستان عجیبی را که قبلاً از یکی از همسلولیهایش در یک زندان دیگر شنیده‌است تعریف می‌کند؛ که نشان می‌دهد آن زندانی بوده که زن اندی را کشته است. رئیس زندان که از لو رفتنش می‌ترسد این زندانی جوان را می‌کشد تا اوضاع به حالت عادی برگردد. اندی که با گذشت زمان در اثر مرگ زندانی جوان، شکنجهٔ افراد سودجو و شکنجه‌های روحی رئیس طمع‌کار زندان فرسوده و آزرده شده‌است، حالا حتی کمتر از قبل صحبت می‌کند.

یک روز او با رد دربارهٔ جزیره‌ای به نام "زواتانئو" صحبت می‌کند؛ صحبت‌های وی که با لبخندی تلخ همراه است توسط موسیقی متنی با همین نام ساختهٔ نیومن همراه می‌شود. او می‌گوید می‌خواهد زندگی‌اش را در آنجا بگذراند؛ "مکانی گرم و بدون خاطره". رد که ازین حرف‌ها تعجب کرده به او می‌گوید نباید خیالبافی کند و وقتی به حبس ابد محکوم است نباید به آزادی امید داشته باشد زیرا این می‌تواند او را نابود کند. اندی از این حرف ناراحت به نظر میاید. او از جا بلند می‌شود و پس از گفتن اینکه حق با رد است و همهٔ این‌ها به انتخابی ساده منتهی می‌شود، معروف‌ترین دیالوگ فیلم را به رد می‌گوید و آنجا را ترک می‌کند:[۵]

"با زندگی کنار بیا؛ یا به پیشواز مرگ برو... "

رد که ازین حرف نگران شده‌است و فکر می‌کند اندی فکر خودکشی را در سر می‌پروراند، با دوستان خود در این‌باره صحبت می‌کند و شگفت‌زده‌تر می‌شود وقتی یکی از آنها می‌گوید اندی امروز یک طناب از او گرفته است. آنها با نگرانی تمام شب را می‌گذرانند.

فردا صبح موقع بازرسی، مسئولین زندان با کمال تعجب متوجه می‌شوند که سلول وی خالی است و وقتی رئیس زندان با عصبانیت سنگی به طرف یکی از پوسترها که از هنرپیشۀ زن راکل والاچ است پرت می‌کند، متوجه سوراخ عمیقی در دیوار می‌شوند که اندی با همان چکش کوچکی که رد گفته بود سوراخ کردن با آن ششصد سال طول می‌کشد، طی قریب بیست سال هر روز دیوار را حفر کرده و از آن به بیرون فرار کرده، تمام پول‌های رییس زندان را برداشته، و به همان جزیره‌ی آرام و دور، زواتانئو فرار می‌کند. بعدها، رییس زندان انجیل اندی را در اتاق خود پیدا می‌کند و متوجه می‌شود اندی تمام مدت، چکش را انجا پنهان میکرده است. انجیلی که در روز اول قرار بود به اندی در رستگاری کمک کند، حالا به زیرکی توسط اندی با دفتر عمل‌های حقوقی رئیس جابه‌جا شده (دفتری که همهٔ کلاه‌برداری‌ها را ثابت می‌کند) و باعث رسوایی و نابودی همهٔ افرادی که در این تجارت نقش داشته‌اند می‌شود.[۶]

در صفحه اول انجیل جمله‌ای با امضای اندی دوفرین نوشته شده است:
"حق با شما بود رئیس! رستگاری در این کتاب نهفته!"

بعدها رد آزاد می‌شود و به‌خاطر قراری که مدت‌ها پیش با اندی گذاشته‌بوده به محلی می‌رود تا چیزی را که آنجا حفرشده دربیارد. آن چیز، نامه‌ای بیش نیست که توسط اندی و پس از فرار از زندان نوشته شده. نامه به رد اطلاع می‌دهد که اندی در حال حاضر در همان جزیرهٔ دورافتاده زندگی می‌کند. در قسمتی از نامه یکی دیگر از دیالوگ‌های معروف فیلم را می‌خوانیم:

"... امید چیز خوبیه؛ شاید بهترینِ چیزها؛ و هیچ چیز خوبی هیچ وقت از بین نمیره... "

پایان خطر لوث‌شدن

یادداشت: متن پررنگ‌شده نامزد مقام در فهرست برترین نقل قول‌های سینمایی تاریخ سینما به انتخاب بنیاد فیلم امریکا شده است.

معرفی شخصیت‌ها[ویرایش]

مورگان فریمن، بازیگر نقش الیس ردینگ.
تیم رابینز، بازیگر نقش اندی دوفرین.
نام پردازش
اندرو "اندی" دوفرین (بازی تیم رابینز) شخصیت اصلی و قهرمان داستان. وی یک بانکدار موفق است که ناگهان به جرم کشتن همسرش به حبس ابد محکوم میشود. او شخصیت سرد و محکمی دارد و یکی از معدود زندانی های جدیدی است که میتواند با شرایط زندان کنار بیاید. اندی دوفرین هیچ گاه در طول فیلم امید خود را از دست نمی‌دهد و در نامه ای که برای رد به جا گذاشته امید را بهترینِ امور می‌نامد. این شخصیت در لیست "۱۰۰ سال... ۱۰۰ قهرمان و شرور" که لیست ۵۰ قهرمان و ۵۰ شخصیت منفی برتر تاریخ سینما به انتخاب بنیاد فیلم امریکا (بفا) نامزد شد؛ ولی نتوانست مقامی به دست بیاورد.
اِلیس بوید "رد" ردینگ (بازی مورگان فریمن) راوی داستان و کسی که در زندان با اندی دوفرین دوست میشود. او شخصیتی آرام و منطقی دارد ولی به اندازۀ اندی به امید اعتقاد ندارد. با این حال، در آخر داستان که به جزیرۀ "زواتانئو" می‌رسد، گویی شخصیتش تغییر کرده و این بار به امید کاملاً اعتقاد پیدا کرده است. مورگان فریمن برای بازی این نقش، نامزد جایزۀ اسکار بهترین بازیگر نقش اول مرد شد ولی آن را تام هنکس که نقش "فارست گامپ" را در فیلمی به همین نام بازی کرده بود باخت.
رئیس ساموئل نورتون (بازی باب گانتن) شخصیت منفی اصلی داستان. او که منطقی خشک و مذهبی دارد، در طول طرح داستانی فیلم کم‌کم به پول‌شویی، تهدید و در نهایت قتل روی میاورد. این شخصیت در لیست "۱۰۰ سال... ۱۰۰ قهرمان و شرور" که لیست ۵۰ قهرمان و ۵۰ شخصیت منفی برتر تاریخ سینما به انتخاب بنیاد فیلم امریکا (بفا) نامزد شد؛ ولی نتوانست مقامی به دست بیاورد.
بروکس هاتلن (بازی جیمز ویتمور) یکی از زندانیان پیر که سواد دارد و مسئول کتابخانه زندان است. او در مدتی که اندی در کتابخانه کار میکند با او دوست میشود ولی وقتی از زندان آزاد میشود، عدم کارآمدیش باعث میشود افسرده شود و در نهایت به زندگی خود پایان دهد. جیمز ویتمور، بازیگر این شخصیت به خاطر علاقۀ شخصی‌ای که کارگردان فیلم فرانک دارابونت به او داشت، از ابتدا برای بازی در این نقش انتخاب شده بود.
کاپیتان بایرون هادلی (بازی کلنسی براون) کاپیتان هادلی نیز یکی از شخصیت‌های منفی فیلم است. او بسیار سرسخت است و از آسیب‌های جدی و قتل هیچ ترسی ندارد. او در پایان فیلم به خاطر همکاری در پولشویی های نورتون دستگیر میشود و آنطور که "رد" روایت میکند، "وقتی او را میبردند مثل یک بچه گریه میکرد".
تامی ویلیامز (بازی گیل بیلاز) یکی از زندانی‌های جوان که کمی بعد از اندی به زندان شاوشنک می‌آید. او شخصیتی پرجنب و جوش دارد و به زودی با اندی و رد، و بقیۀ زندانی ها دوست میشود. او که بیسواد است، در مدتی که در شاوشنک است توسط اندی آموزش میبیند و در نهایت میتواند با نمرۀ +C دیپلم خود را بگیرد.

نکات جالب توجه[ویرایش]

  • فیلم با امتیاز ۹٬۳ در سایت IMDb (بانک اینترنتی اطلاعات فیلم‌ها) برترین فیلم تاریخ سینما با بیش از ۱٬۳۰۰٬۰۰۰ رای محسوب می‌شود و بالاتر از فیلم پدرخوانده، در رتبهٔ یکم فهرست ۲۵۰ فیلم برتر این سایت قرار دارد.[۷]
  • فیلم با داشتن بیش از ۱۰۰۰۰۰۰ رای در همین وبگاه بیشترین رای‌های کاربران را به خود اختصاص داده است؛ تنها فیلم دیگری که بیش از یک میلیون رای دارد، شوالیه تاریکی است که البته رای های این فیلم هم چند هزارتا کمتر از رستگاری در شاوشنک است.[۸]
  • نقش تامی ویلیامز ابتدا برای برد پیت در نظر گرفته شده بود.
  • انجمن شقاوت آمریکا به سکانس دادن یک کرم توسط زندانی بروکس هاتلن به پرنده‌اش اعتراض کرد و آن را ظلم در حق کرم دانست و از مسولان فیلم خواست تا یک کرم که با حوادث طبیعی مرده باشد را برای آن صحنه استفاده کنند.
  • عکس جوانی مورگان فریمن که در پرونده زندان او ضمیمه شده بود در واقع عکس پسر کوچکتر او، آلفونسو فریمن است. او همچنین در صحنهٔ آوردن زندانیان جدید، نقش زندانی‌ای را بازی می‌کند که جملهٔ "ماهی تازه! تازه از دریا گرفتیمشون!" را فریاد می‌زند.
  • استفن کینگ حق اقتباس از روی داستانش را به ۲ دلار به فرانک دارابونت فروخت که این به دوستی آن‌ها به زمانی که دارابونت داستان استفن کینگ با نام «A Woman in the Room» را بصورت یک فیلم کوتاه درآورد، برمی گردد. آن‌ها در واقع همدیگر را ملاقات نکرده بودند تا هنگامیکه دارابونت ساختن فیلم رستگاری در شاوشنگ را آغاز کرد.
  1. استفن کینگ، نویسنده کتابی که داستان فیلم از روی آن اقتباس شده، دربارهٔ یکی از فیلم های دیگری که فرانک دارابونت، کارگردان فیلم از روی یکی دیگر از داستان‌های او ساخته بود (A Woman in the Room) گفته است: بدون شک بهترین اقتباسی که از یکی از داستان‌های من شده‌است.
  • در مجله امپایر به عنوان چهارمین فیلم برتر تاریخ انتخاب شده است.
  • در ابتدای تیتراژ پایانی فیلم جملهٔ "به یاد آلن گرین" نمایش داده می‌شود. او کارگزار و دوست صمیمی فرانک دارابونت بود. او درست در روزهای پایانی فیلم به علت بیماری ایدز درگذشت.
  • در صحنهٔ ایتدایی فیلم که اندی با حالتی مردد یک سلاح در دست دارد، در نمایش کلوزآپ آن دست‌های فرانک دارابونت را مشاهده می‌کنیم نه دستان رابینز را. همینطور در کلوزآپ صحنه‌ای که اندی روی دیوار سلول اسم خود را با استفاده از چکش روی دیوار زندان می‌نویسد. در مورد دلیل این کار، عموماً معتقدند که دارابونت فقط خود می‌توانست آنچه که می‌خواست را با دستانش نشان بدهد.
  • کاراکتر اندی دوفرین ابتدا برای تام هنکس در نظر گرفته شده بود ولی او به خاطر فیلمبرداری فیلم فارست گامپ که در همان سال انجام می‌شد، نتوانست در آن شرکت کند.
  • کوین کاستنر بازی در کاراکتر اندی دوفرین را رد کرد. نقشی که بعدها به خاطرش تاسف بسیاری خورد.
  • راب راینر برای گرفتن امتیاز فیلمنامه، به دارابونت ۲٫۵ میلیون دلار پیشنهاد داد. دارابونت که عقیده داشت این بهترین فرصتی است که می‌تواند یک کار بزرگ انجام دهد، این پیشنهاد را رد کرد. راینر قصد داشت از هریسون فورد و تام کروز به ترتیب در نقش‌های رِد و اندی استفاده کند.[۹][۱۰][۱۱]

تفاوت‌های فیلم با داستان اصلی[ویرایش]

داستان این فیلم از داستان ریتا هیورث و رستگاری در شاوشنک از استفن کینگ برگرفته شده‌است، اما تفاوتهایی بین فیلم و داستان اصلی وجود دارد که بعضی از آنها عبارت‌اند از:

  • در داستان زندان‌بان کنار اندی می‌آید و می‌رود، در حالی که در فیلم زندان بان تا لبه ساختمان نزدیک او می‌شود و با او صحبت می‌کند.
  • در داستان رد مسئول کتابخانه زندان نمی‌شود.
  • در داستان اندی کفش‌های رئیس زندان را نمی‌دزد.
  • در داستان ویلیامز به یک زندان ناامن فرستاده می‌شود و ترجیح می‌دهد که کشته شود.
  • در کتاب رد یک فرد انگلیسی-ایرلندی است در حالی که در فیلم یک سیاه پوست است.
  • در فیلم اندی در سال ۱۹۶۶ فرار می‌کند در حالی که در داستان در سال ۱۹۷۵ فرار می‌کند.
  • قسمت نمایش فیلم ریتا هیورث در داستان اتفاق نمی‌افتد.

بازیگران و سازندگان[ویرایش]

بازیگران[ویرایش]

سازندگان[ویرایش]

جوایز[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «نقد و بررسی فیلم "رستگاری در شاوشنک"»(فارسی)‎. 
  2. «نقد و بررسی فیلم "رستگاری در شاوشنک"»(فارسی)‎. 
  3. «IMDb Top 250». بانک اینترنتی اطلاعات فیلم‌ها. بازبینی‌شده در 17 ژوئن، 2014. 
  4. «The Shawshank Redemption (1994) plot summary». ruinedendings.com. بازبینی‌شده در 2014/6/24. 
  5. «The Shawshank Redemption (1994) - Plot Summary». بانک اینترنتی اطلاعات فیلم‌ها. بازبینی‌شده در 2014/6/24. 
  6. «Rita Hayworth and the Shawshank Redemption: Plot Overview». sparknotes.com. بازبینی‌شده در 2014/6/24. 
  7. «IMDb top 250». بانک اینترنتی اطلاعات فیلم‌ها. بازبینی‌شده در 2014/6/24. 
  8. «The Shawshank Redemption (1994)». بانک اینترنتی اطلاعات فیلم‌ها. بازبینی‌شده در 2014/06/24. 
  9. [www.imdb.com/title/tt0111161/trivia «The Shawshank Redemption (1994) - Trivia»]. بانک اینترنتی اطلاعات فیلم‌ها. بازبینی‌شده در 2014/6/24. 
  10. «The Shawshank Redemption: Quizzes and Trivia». funtrivia.com. بازبینی‌شده در 2014/6/24. 
  11. Tony Kollath. [http://www.hwdyk.com/trivia/m/217/the-shawshank-redemption «How Well Do You Know: The Shawshank Redemption»]. hwdyk.com. بازبینی‌شده در 2014/6/24. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌گفتاورد مجموعه‌ای از گفتاوردهای مربوط به رستگاری در شاوشنک در ویکی‌گفتاورد موجود است.