راه هرمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
مغز: راه هرمی
Gray684.png
Deep dissection of brain-stem. Lateral view. ("pyramidal tract" visible in red, and "pyramidal decussation" labeled at lower right.)
Spinal cord tracts - English.svg
طناب نخاعی, with pyramidal tracts labeled at upper left
نام لاتین tractus corticospinalis
آناتومی گری subject #185 759
نورونیمز ancil-373
MeSH Pyramidal+Tracts

راه هرمی (به انگلیسی: Pyramidal tract) بخشی از دستگاه هرمی[۱] بنام راه قشری نخاعی است که در کنترل ارادی بسیاری از حرکات بدن نقش دارد.راه قشری نخاعی، راه قشری بصل النخاعی و راههای خارج هرمی جزو نورون حرکتی فوقانی هستند.مسیر اصلی راه هرمی به سمت نخاع بوده که به نورون‌های حرکتی تحتانی آلفا و گاما و نورون‌های واسطه ای نخاع ختم می شوند.راه هرمی با تاثیر بر اعمال نورون‌های نخاعی، عضلات اندامهای فوقانی، تحتانی و تنه را کنترل می کند.این مسیر حرکتی نزولی از قشر مغز به سمت نخاع، نقش مهمی در حرکات انتهایی اندامها جهت فعالیت‌های ظریف ایفا می کند.درحقیقت فعالیت‌های اردی توسط مغز از طریق راه هرمی به نخاع اعمال می گردد.البته کنترل حرکتی نتیجه هماهنگ و روابط متقابل بین قشر مغز و سایر نواحی دستگاه عصبی است.

منشاء و مسیر نورون‌های راه هرمی[ویرایش]

راه هرمی یک مسیر حرکتی طولانی در دستگاه عصبی مرکزی است که منشاء آنها از چند ناحیه در قشر مغز[۲] است.این مناطق عبارتند از:

  • ناحیه چهار برودمن.این قسمت همان ناحیه حرکتی اولیه[۳] است که بیشترین میزان مبدا راه هرمی را تشکیل می دهد(حدود 80%).ناحیه حرکتی اولیه(ناحیه چهار برودمن از نظر فیزیولوژیست ها)دارای سلولهای درشت بتز[۴](Betz) است.
  • ناحیه شش برودمن.شامل دو ناحیه پیش حرکتی[۵](حرکتی ثانویه) و منطقه حرکتی تکمیلی[۶] است.
  • نواحی حسی یک، دو، سه و پنج برودمن.

تعداد کل فیبرهای راه هرمی بیش از یک میلیون فیبر عصبی است.سلول‌های درشت بتز(Betz) در ناحیه حرکتی اولیه قرار دارند که در راه هرمی شرکت می کنند.البته تمام سلولهای این ناحیه از نوع بتز نیست بلکه فقط 3% کل فیبرهای راه هرمی از این نوع سلول است.بنابراین باید توجه داشت که 97% فیبرهای راه هرمی، قطری کمتر از سلول‌های درشت بتز دارند.

راه قشری نخاعی که از قشر مغز مبدا می گیرد، مسیرش را به سمت مغز میانی، پل مغزی و پیاز نخاع(بصل النخاع)ادامه می دهد.در ناحیه تحتانی پیاز نخاع حدود 80% الی 85% فیبرها تقاطع می کنند و به سمت مقابل می روند که به این راه هرمی در ادامه مسیرش به طرف نخاع، راه قشری نخاعی جانبی[۷] می گویند.بقیه فیبرهای راه هرمی(15% الی 20%)که در پیاز نخاع تقاطع نمی‌کنند، مسیرشان را به طرف نخاع ادامه می دهند و در بخش‌های نخاعی مربوطه تقاطع می کنند.این قسمت اخیر راه هرمی که در نخاع تقاطع می کنند، راه قشری نخاعی جلویی[۸] نامیده می شود.راه هرمی(راه قشری نخاعی جانبی و جلویی)درنهایت به نورون‌های واسطه ای، نورون‌های حرکتی آلفا و گاما ختم می شوند.بدین ترتیب، راه هرمی کنترل اعمال حرکتی ارادی را برعهده دارد.

همچنین ببینید:

آسیب راه هرمی[ویرایش]

آسیب راه هرمی(راه قشری نخاعی)به عنوان یک ضایعه نورون حرکتی فوقانی محسوب می شود.اگر ضایعه راه قشری نخاعی در بالای محل تقاطع پیازنخاع باشد، منجربه فلج بدن در طرف مقابل می گردد.آسیب در این حالت، فلج اندامهای فوقانی و تحتانی را ایجاد می‌کند که به آن فلج نیمه بدن(Hemiplegia) می گویند.ضایعه راه هرمی در پایین محل تقاطع، فلج اندام در همان طرف را به همراه خواهد داشت.آسیب راه هرمی در ناحیه نخاع گردنی باعث فلج اندامهای فوقانی و تحتانی همان طرف می گردد و اگر ضایعه در نواحی سینه ای و کمری فوقانی باشد منجربه فلج اندام تحتانی همان طرف خواهد شد.گاهی ضایعات دوطرفه بوده و بنابراین علایم در هر دو نیمه بدن بروز می‌کند که به عنوان نمونه می توان به آسیب کامل طناب نخاعی اشاره کرد.

پانویس[ویرایش]

  1. دستگاه هرمی شامل راه قشری نخاعی و راه قشری پیازی(بصل النخاعی) است.
  2. Cerebral cortex
  3. Primary motor area
  4. از نظر بافت شناسی، سلولهای بتز در لایه پنجم قشر مغز قرار دارند.لایه پنج قشر مغز، از سلولهای هرمی تشکیل شده که نوع غول پیکر آن بنام سلول بتز معروف است.
  5. Premotor area
  6. Supplementary motor area
  7. Lateral corticospinal tract
  8. Anterior corticospinal tract

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • شادان، فرخ.ترجمه: فیزیولوژی پزشکی پروفسور آرتورگایتون. جلد دوم، انتشارات شرکت سهامی چهر.
  • میناگر، علیرضا و وثوق آزاد، ژاک. ترجمه: نوروآناتومی پایه و کاربردی پروفسور فیتزجرالد.انتشارات دانش پژوه.
  • برزکار، ابراهیم.ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی.چاپ اول.بهار ۱۳۸۵.شابک:۸-۷۶۸۸-۰۶-۹۶۴
  • نراقی، محمد علی؛ حاجی حسینی، داود. ترجمه نوروآناتومی W.C. Wongck. انتشارات جعفری.
  • آمری نیا، رضا و بهروزی راد، نازیلا. ترجمه: ساختمان و عمل مغز و اعصاب پروفسور ویلیام ویلیس. مؤسسه انتشارات تلاش.
  • Carol Mattson Porth.Pathophysiology:concepts of altered health states.Publisher:Lippincott.Third Edition.ISBN ۰-۳۹۷-۵۴۷۲۳-۴
  • Barbara F. Westmoreland/ Medical Neuroscience; ۱۹۹۴