دی اکسین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
1,4-Dioxin
نام‌های دیگر p-dioxin, dioxin
شناساگرها
CAS 290-67-5
کم‌اسپایدر 71301 YesY
Jmol-3D images Image 1
خصوصیات
فرمول شیمیایی
C4H4O2
جرم مولی
‎ 84.07 g/mol
شکل ظاهری Colorless liquid
دمای جوش
‎75 °C, 348 K, 167 °F
خطرات
خطرات اصلی highly flammable
ترکیبات مرتبط
ترکیبات مرتبط 1,2-dioxin, دی‌بنزو-۱٬۴-دی‌اکسین
 YesY (verify) (what is: YesY/N?)
تمامی داده‌ها مربوط به شرایط استاندارد(در  °C۲۵ و  kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد.
Infobox references

دی اکسین‌ها گروهی از ترکیبات آلی هستند که بیشتر در فرایند سوزاندن تولید می شوند و یکی از آلاینده‌های زیست بوم بشمار می آیند. فرمول شیمیایی: C4H4O2

منابع[ویرایش]

دی اکسين يك واژه با فرمول كلي C12H4Cl4O2 براي خانواده اي از تركيبات آلي كلرينه است كه بعضي ازانواع آن حتي در مقادير كم اثرات فوق العاده سمي دارند. مولكول دي اكسين از دو حلقه بنزني كه با دو پل اكسيژني به هم وصل شده تشكيل يافته و در مجموع 75 تركيب مختلف را تشكيل مي دهند. فرمول كلي تمامي 75 ايزومر هاي دي بنزو –p دي اكسين هاي پلي كلرينه (PCDDS) ناميده مي شود. در ميان ايزومرهاي دي اكسين سمي ترين تركيب كه تاكنون شناخته شده است 2، 3، 7 و 8 تتراكلرودي بنزو پارادي اكسين (TCDD) است كه وزن مولكولي متوسط آن حدود 322 است. اين تركيب در شرابط استاندارد جامد است . نقطه ذوب آن خدود FE 577 و FE 581 است. حلاليت آن در آب 0/0002 در بنزن 57 و در اكتانول 1 ميلي گرم در ليتر است. تركيبات PCDD تا دماي FE1300 پايدار و بالاتر از اين دما تجزيه مي شوند. فشار بخار بسيار پاييني دارند (كمتر از يك ميلينيوم ميلي متر جيوه در شرايط استاندارد) كه حاكي از عدم تبخير اين ماده است. اين خاصيت فيزيكي همراه با پايداري دمايي و حلاليت در آب از مهم ترين خواص دي اكسين ها در محيط است. دي بنزو فوران هاي پلي كلرينه (PCDFS) ساختمان و شيمي مشابه دي اكسين ها دارند. اين دو گروه مي توانند 210 تركيب مختلف را داشته باشند كه حدود 75 عدد آن متعلق به گروه PCDDS و 135 عدد انمتعلق به PCDFS مي باشد. اين تركيبات سمي اكثرا در محيط و بدن موجودات پايدار و مقاوم مي باشند. دي اكسين ها مي توانند از طرق مختلف مثل خوردن مواد غذايي آلوده و حتي از طريق جفت و يا شير مادر وارد بدن انسان گردد.

پیوند به بیرون[ویرایش]

http://www.aftab.ir/lifestyle/view/84308

دی اکسین و خواص آن:

این ترکیبات شامل گروههای پلی کلرینه می باشند که از آن جمله می توان به گروههای پلی کارینتد دی بنزو پارا دی اکسین(PCDDs/CDDs )، پلی کلرینتد دی بنزو فوران(PCDFs/CDFs)، پلی کلرینتد بی فنیل(PCBs)

اشاره نمود. هر کدام از این گروهها به ترتیب دارای 75، 135، 209 ترکیب مجزا می باشند. دی اکسین ها و فوران ها ترکیبات آروماتیکی با خصوصیات شیمیایی و فیزیکی یکسانی می باشند.

دی اکسین ها در ساختار شیمیایی خود دارای 2 حلقه بنزنی می باشند که ای حلقه ها در PCDDs توسط 2 اتم اکسیژن به هم متصل شده و در نوع PCDFs این حلقه ها توسط یک باند کربن و یک پل اکسیژنی به هم متصل می شوند.

PCDFsو PCDDs جامدات آلی با نقطه ذوب بالا و فشار بخار پایین هستند.این ترکیبات در آب کم محلول بوده و تمایل شدیدی به جذب سطحی بر روی ذرات معلق دارند.

از آنجا که خصوصیات فیزیکی و شیمیایی دی اکسین ها به درجه حرارت و نحوه قرارگیری کلر وابسته است، لذا با افزایش مقدار کلر میزان حلالیت دی اکسین ها وفوران ها در آب کاهش می یابد ولی حلالیت آنها در حلالهای آلی و چربی ها افزایش می یابد.

منابع احتراق و کارخانه های ذوب فلزات بزرگترینمنابع وارد کننده دری اکسین ها به هوا می باشند. از جمله منابع احتراق می توان به سوزاندن زباله های شهری بویژه پلاستیک در زباله سوزها، سوزاندن لجن فاضلاب و مواد زائدعفونی و همچنین سوزاندن سوختهایی نظیر زغال، چوب و محصولات نفتی اشاره نمود. همچنین آفت کش ها نیز یکی از مهمترین منابع وارد کننده این مواد دراتمسفر می باشند.

دی اکسین ها پس از تولید و ورود به اتمسفر در اثر ریزش های جوی بر روی گیاهان و رودخانه ها وارد زنجیره غذایی حیوانات و در نهایت انسان می شود. دی اکسین ها به دلیل داشتن خاصیت چربی دوستی بالا در بافت های چربی حیوانات تجمع می یابد. بنابراین حیوانات به نسبت گیاهان، آب و خاک مقدار بیشتری از این ترکیبات را در یافت می کنند. به همین منظور جدا کردن چربی از گوشت، مصرف لبنیات کم چرب و همچنین استفاده از رژیم غذایی مناسب می تواند میزان ورود این ترکیب به بدن را کاهش دهد. 90 % کسانی که به دی اکسین آلوده می باشند، از طریق زنجیره غذایی این ترکیب را دریافت نموده اند.

این ترکیب در اتمسفر به دو شکل گازی و ذره ای یافت می شود. آن دسته از دی اکسین ها که تعداد کلر کمتری در ساختار شیمیای خود دارند، بیشتر در فاز گازی یافت می شوند. با این حال آلودگی به دی اکسین، از طریق تنفس درصد کمی را به خود اختصاص داده است.

فاتور های متعددی در میزان تاثیر آنها بر موجودات موثر می باشد که از آن جمله می توان به سطح تماس، زمان تماس و چگونگی تماس اشاره نمود. ناراحتی کبدی و عارضه پوست از عمده ترین عوارض این ترکیب می باشد.

از آنجا که دی اکسین ها حد اکثر تولید را در محدوده دماییOC 400-300 دارند، در طراحی بهینه محفضه های احتراق باید پارامتر های مهم از قبیل دما (OC 1000-850)، زمان ماند (S 2-1)، اختلاط ( عدد رینولدز 50000-10000) و اکسیژن مازاد ( V/V 6- 3) برای جلوگیری از تشکیل دی اکسین بایستی مد نظر قرار گیرد.