قلب سگی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از دل سگ)
پرش به: ناوبری، جستجو

قلب سگی یا دل سگ (به روسی: Собачье сердце)، رمانی است از میخائیل بولگاکف نویسندهٔ روسی که آن‌را بین ژانویه و مارس ۱۹۲۵ نوشت[۱] و در همان سال منتشر شد؛ اما انتشار دوباره‌اش را ممنوع کردند تا اینکه سرانجام رسماً در سال ۱۹۸۷ در اتحاد جماهیر شوروی منتشر شد.

نقد و نظر[ویرایش]

میخائیل بولگاکف این کتاب را چند ماه پس از مرگ لنین نوشت و تمثیل بُرنده‌ای است دربارهٔ انقلاب روسیه. سگ در این داستان، نماد مردم روسیه است که قرن‌ها تحت ستم و خشونت بوده و با او همچون حیوانات رفتار کرده‌اند. جراح عجیب داستان، تجسم حزب کمونیست (یا شاید خود لنین) است و عمل پیوند دشواری که برای تبدیل سگ به انسان انجام می‌شود نمادی از انقلاب است.[۲]

بولگاکف در این داستان با طنزی تلخ نشان می‌دهد این مغز نیست که انسان‌ساز است بلکه قلب شالوده و پایه ساخت انسان است. صرف داشتن عقل نمی‌تواند «آدم» بسازد، بلکه احساس و روح انسانی است که «انسان» می‌سازد.

واکنش در ایران[ویرایش]

این رمان در ایران نقد و نظرهای متفاوت و بعضاً متضادی برانگیخت. سید علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران در دیدارش با هنرمندان در تاریخ ۴/۷/۱۳۷۰ شمسی ضمن پیش کشیدن هنر انقلابی این رمان را با دیگر رمان‌های انقلاب شوروی قیاس می‌کند و تلویحاً علت این را که رمان به توفیق درخور خود نرسیده، مخالفت با نفس انقلاب می‌داند. این گفتار که در سایت او[۳] نیز آمده بطور خلاصه چنین است:[۴][۵]

من اگر بخواهم يك نمونهٔ كامل اين موضوع را برای شما مطرح كنم، بايد از يك رمان نام ببرم. من رمانی به نام «دل سگ» خواندم، كه نويسنده‌اش روسی است. اين رمان، داستانی علمی، تخيلی است و... اين رمان، رمان كوچكی هم هست؛ اما بسيار هم هنرمندانه است. اين رمان در ايران هم ترجمه شده و چاپ گرديده است؛ ولی شماها اسمش را هم نشنيده‌ايد. رمان «دل سگ»، يك رمان ضد انقلابی است كه در حدود سال‌های ۱۹۲۵ يا ۱۹۲۶ - يعنی همان اوايل انقلاب روسيه - نوشته شده و نويسنده‌اش به انقلاب و به بعضی از كارها معترض است و آن‌ها را مسخره كرده است؛ مثل همين كارهايی كه در اين‌جا هم نظيرش را ديده بوديم. اين اثر، اصلاً جزو ادبيات روسيه نيست. اين رمان می‌توانست در دنيا پخش بشود. نمی‌شود گفت كه آن‌جا پشت پردهٔ آهنين بود، يا در زمان استالین بود؛ نه، چرا در دنيا پخش نشد؟ چرا به عنوان يك اثر برجسته در دنيا ظهور پيدا نكرد؛ در حالی كه «دن آرام» در دنيا به عنوان يك اثر برجسته مطرح است - بحث روسيه نيست - و به زبان‌های زندهٔ دنيا هم ترجمه شده است؛ يعنی اثر انقلاب است.

ترجمه‌ها[ویرایش]

  • دل سگ ترجمهٔ مهدی غبرایی از زبان انگلیسی
  • قلب سگی، ترجمهٔ آبتین گلکار، مستقیماً از زبان روسی و از متن اصلی، ۱۳۹۱، نشر ماهی[۶]

پانویس[ویرایش]

  1. دل سگ، میخائیل بولگاکف، برگردان مهدی غبرائی، از دیباچه، صفحات ۷.
  2. دل سگ، میخائیل بولگاکف، برگردان مهدی غبرائی، از دیباچه، صفحات ۹ و ۱۰.
  3. بیانات رهبری در دیدار با جمعى از هنرمندان در تاریخ ۴/۹/۱۳۷۰
  4. "دل سگ" يك نمايش ضد انقلابي است، روزنامهٔ جمهوری اسلامی
  5. [۱]
  6. قلب سگی، میخاییل بولگاکف، ترجمهٔ آبتین گلکار، تهران: نشر ماهی، چاپ دوم: ۱۳۹۲، چاپ اول: ۱۳۹۱، پیش‌گفتار مترجم. شابک: ۶-۰۹۷-۲۰۹-۹۶۴-۹۷۸

منابع[ویرایش]