نسخه خطی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از دست‌نوشته)
پرش به: ناوبری، جستجو
صفحه‌ای از شاهنامه بایسنقری (۸۰۹ خورشیدی)

دَست‌نِوِشته یا نُسخه خَطی به کتاب‌ها و نوشته‌هایی می‌گویند که به‌وسیله گونه‌ای قلم و با دست نوشته شده باشد.

دست‌نویسی در خاورزمین و بویژه ایران پیشینه‌ای بسیار کهن دارد. در روزگاران کهن فرمانروایان معمولاً در دربار خود دیوان نگارش (دبیرخانه) برپا می‌کردند تا نگارنده‌ها در آن به نوشتن دستنوشته‌ها یا رونویسی آنها بپردازند. پدید آوردن رونویس‌های نفیس‌تر از روی دست‌نویس‌های پیشین یکی از فعالیت‌های دلخواه درباریان پیشین یوده است.

مفهوم دست‌نوشته را در بیشتر زبان‌های اروپایی با واژه لاتینی manuscript بیان می‌کنند که از دو واژه manu- (دست) و script (نوشته) تشکیل شده است.

دست‌نوشته‌های فارسی[ویرایش]

دست‌نوشته‌های فارسی بسیاری اکنون در ایران، هند، افغانستان، ترکیه و دیگر کشورها در قالب کتاب، مرقع یا تک‌برگ وجود دارد که در بهترین موزه‌ها و کتابخانه‌ها نگهداری می‌شود و از ارزش بالایی برخوردارند.

از نسخه‌های خطی موجود در ایران تعداد ۳۲۰ هزار عدد دارای شماره ملی هستند.[۱]

رئیس کتابخانه ملی ایران از وجود حدود ۲ میلیون نسخه خطی ایرانی در شبه قاره و آسیای میانه خبر داده و از وضعیت «اسفبار» نگهداری از آنها سخن گفته‌است. به گفته او، حدود یک میلیون نسخه خطی فارسی یا عربی متعلق به ایران، در هند و پاکستان و حدود ۵۰۰ هزار نسخه خطی هم به همین شکل در آسیای میانه وجود دارد. به گفته او ۲۶۰۰ نسخه خطی نادر و نفیس نیز مربوط به ایران در کتابخانه ملی فرانسه نگهداری می‌شود، و در اسپانیا این تعداد بیشتر است.[۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

les manuscrits sont ecrit par les egyptien ou les moine http://nosakhekhati.persianblog.ir

منابع[ویرایش]

  1. خبرگزاری ایرنا: ۳۲۰ هزار نسخه خطی موجود در کشور دارای شماره ملی است. کد خبر:۸۰۴۱۷۲۱۸ (۲۹۸۱۱۳۸)|تاریخ خبر:۲۶/۰۸/۱۳۹۱
  2. خبرگزاری مهر: ۲ میلیون نسخه خطی ایرانی خارج از مرزها/ تهیه نسخ نیازمند ارز کافی است. fhcndn: nshlfv 2014.