دستجان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۴°۳۵′۶″ شمالی ۴۹°۲۹′۵۷″ شرقی / ۳۴.۵۸۵۰۰° شمالی ۴۹.۴۹۹۱۷° شرقی / 34.58500; 49.49917[۱]دستجان نام روستایی است که در زبان محلی دسگان گفته می‌شود در شهرستان فراهان در ۷۰ کیلومتری شمال غربی شهر اراک و ۲۵ کیلومتری فرمهین که حدود ۱۵۱۲ نفر جمعیت دارد. مردم آن ترک‌زبان بوده و اکثر آنها به کشاورزی و دامداری توام می‌پردازند که در زمینه تولید گندم دیم یکی از قطب‌های کشاورزی منطقه فراهان می‌باشد.

روستای دستجان ار سال ۱۳۳۹ دارای مدرسه ابتدایی، از سال ۱۳۵۴ دارای مدرسه راهنمایی، از سال ۱۳۵۸ دارای دبیرستان در رشته‌های فرهنگ و علوم انسانی، علوم تجربی بوده و از سال ۱۳۷۲ دارای هنرستان در رشته‌های الکتروتکنیک، تعمیر لوازم کشاورزی و کاشت گیاهان کلخانه‌ای می‌باشد.

پیشینه[ویرایش]

دارای پیشینه تاریخی بسیار اما هیچگاه مطالعاتی در این زمینه انجام نشده‌است. نقل شده که زمانی ابن سینا را در اینجا که زمانی شهری بوده و بقایای آن نیز موجود است زندانی کرده‌اند.

در فرهنگ جغرافیائی ایران ج ۲ آمده‌است: دهی است جزء دهستان فراهان بالا بخش فرمهین شهرستان اراک واقع در ۱۶۰هزارگزی شمال باختری فرمهین و ۱۰هزارگزی راه مالرو عمومی. با ۶۰۷ تن سکنه. آب آن از قنات و راه آن مالرو است و از فرمهین می‌توان اتومبیل برد. روستای دستجان در ارتفاع1870 متری ازسطح دریاست که از سمت جنوب با روستای کودزر،از غرب با روستاهای زنگارک و سقرجوقک، ازشمال غربی با روستا های آ قا زیارت و زنجیران،از شمال با روستای امیرآباد،از شرق با روستای وروان همسایه است.

نامگذاری روستا نام فعلی روستا دستجان می باشد که در نامگذاریهای و تشکیل اداره ثبت اراک زمان محمد رضا پهلوی به اشتباه توسط شیخ اسماعیل مشهدی محضردار وقت منطقه فراهان که اطلاعی از تاریخچه و زبان شناسی روستا نداشته است در اداره ثبت اراک دستجان ثبت شد که الان هم مردمان خود روستا و روستاهای همجوار که گویش ترکی دارند به نام دسگان می شناسند که شاید دلایل زیر برای توجیه نام روستا موجه باشد: 1- زندگی دوستانه و مسالمت آمیز طایفه های متعدد در روستا که در سالیان و قرون گذشته به روستا وارد و ساکن شده اند. 2- واژه دستقالان که مردم روستا اعتقاد دارند روستا در زمان شمس الدوله دیلمی شهری بوده که بوعلی سینا به مدت 6 ماه در این محل زندانی بوده است چون در گوش ترگی تلفظ قاف مشکل است قاف به گاف تبدیل شده و به مرور نام دسگان در مورد روستا به کار برده شده است. روستای دستجان با کد 122 اسناد و املاک تفرش که ملکی خا قان پنا هی ثبت شده است در زمان قاجاریه جزء خا لصه جات دولتی محسوب می شده است و مستقیماً"به دو لت قا جار خراج می داده است امادر زمان احمد شاه روستا های کودزر ،دستجان ، زنگارک و سقر جوقک به حاج ابراهیم صراف آ ذر بایجانی عموی خا قان پنا هی پسر حاج محمد آ قا پناهی فروخته شد . و در شعری ازمیرزا عیسی قا ئم مقام خواندم که دستجان را جزءاملاک خود دانسته است. روستای دستجان قبل سال 57 دارای سه امامزاده بود که امامزداه ی که در محلیه پایینی ( در اصطلاح مردم اششاقه محله ) از احترام بیشتری برخوردار می باشد که قبرستان عمومی روستا در کنار این امامزاده قرار گرفته که امامزاده مذکور در حال حاضر توسط اداره اوقاف در حال تجدید و نوسازی است و در 200 متری این امامزاده تپه باغ روستا قرار دارد که دارای آثار باستانی است که در خاک برداری سال56 کانالی زیر زمینی از آن پیدا شد که توسط افراد متعدد،موردتعرض و حفاری های غیر مجاز قرار گرفته و عتقیقه جات زیادی کشف شده است که این تپه به نام تپه دستجان که به دوره سده های تاریخی میانه پس از اسلام در مورخه 26اسفند ماه1386 به شماره 22050 در آثار ملی ایران به ثبت رسیده است که مردم روستا اعتقاد دارند بوعلی سینا مدت زمانی در این محل زندانی بوده که روستا در آن زمان به دستقالان معروف بوده است و اما از دو امامزاده دیگر یکی در سال 56 به بهانه اینکه امامزاده نیست و قبر یک زرتشتی است تخریب و به باغ تبدیل شد که بین مردم شایع شد موقع تخریب دو شیر سنگی و مقدار زیادی سکه قدیمی پیدا شده و سومین امامزاده نیز پس سالها تخریب توسط اداره اوقاف در حال نوسازی می باشد که مردم روستا روز اول تابستان کنار این امامزاده جمع می شده و آش شیر درست می کردند و امادر حدود 1500متری از تپه باغ،تپه دیگری قرار دارد که در سالیان اخیر توسط افراد سودجو به طور غیرمجاز مورد حفاری و تعرض قرار گرفته است که مربوط به دوران تصرف ایران در زمان عمر توسط مسلمانان می باشد چرا که سکه های دوران اسلامی در این تپه گاهی پیدا می شود که موش ها بالا می آورند.

در این روستا خاندان‌هایی از زمانهای دور زندگی می‌کرده‌اند که به ترتیب قدمت حضور عبارتند از: فرجلی، اکبرلی ، عسگرلی (اصغرلی)، میرزاخانلی، میناخانلی، جوادلی، چراغعلی، حاج عباسلی مردم این روستا علی‌رغم تعدد خاندان‌ها و طایفه‌ای آن و با وجود اینکه بعضی از آنها بومی این روستا نبوده و در قرون گذشته به آن مهاجرت کرده‌اند به دلیل فرهنگ، مذهب و زبان مشترک دارای پیوند بسیار خوبی هستند.

منابع[ویرایش]