درگاه:ترکیه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

Türkiye portalına hoş geldiniz    •  •  •   به درگاه ترکیه خوش آمدید.

درگاه ترکیه

نشان
پرچم کشور ترکیه
موقعیت کشور ترکیه

ترکیه (به ترکی استانبولی: Türkiye) با نام رسمی جمهوری ترکیه (به ترکی استانبولی: Türkiye Cumhuriyeti)، کشوری اوراسیایی است که بخش بزرگ کشور یعنی آناتولی یا آسیای کوچک در جنوب باختر آسیا و خاورمیانه واقع است و بخش کوچکی نیز به نام تراکیه در منطقهٔ بالکان (منطقه‌ای در جنوب خاور اروپا) قرار دارد.

ترکیه در خاور با کشورهای ایران، جمهوری آذربایجان (نخجوانارمنستان، و گرجستان؛ در جنوب خاوری با عراق و سوریه؛ و در شمال باختری (بخش اروپایی) با بلغارستان و یونان همسایه‌است. همچنین ترکیه از شمال با دریای سیاه، از باختر با دو دریای کوچک مرمره و اژه، و از جنوب باختر با دریای مدیترانه مرز آبی دارد. دو تنگهٔ راهبردی بسفر و داردانل نیز در اختیار ترکیه‌است. پهناوری ترکیه ۷۸۳٬۵۶۲ کیلومتر مربع (۳۷ام) است. ترکیه کشوری کوهستانی و نسبتاً پرباران است. شکل این کشور مانند یک مستطیل است که از سوی خاور و باختر امتداد یافته‌است. ترکیه با قرار گرفتن در یکی از حسّاس‌ترین مناطق جهان، دارای موقعیّت جغرافیایی راهبردی و بسیار خوبی است و گذرگاه جنوب باختر آسیا و اروپا به شمار می‌آید و کشورهای بسیاری، به ویژه ایران از خاک ترکیه برای ترانزیت کالا و انرژی استفاده می‌کنند.

ترکیه حدود ۷۶ میلیون تن (برآورد ۲۰۱۳) جمعیت دارد، که حدوداً ۷۵ تا ۸۵ درصد مردم سنی و ۱۵ تا ۲۵ درصد هم علوی هستند. با این که حکومت ترکیه لائیک است ولی بسیاری از مردم هنوز به دین اسلام پایبند هستند. عید فطر و عید قربان در این کشور تعطیل رسمی است. همچنین در ترکیه حدود ۷۰٪-۷۵٪ درصد مردم ترک، ۱۸٪ درصد کرد و ۷٪-۱۲٪ را سایر باشندگان قومی ترکیه تشکیل می‌دهند.

نوشتار برگزیده

Tulipa ,Christmas Dream.jpg

گل لاله سرده‌ای از تیرهٔ سوسنیان است که در حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ گونه دارد. محل اصلی رویش لالهٔ خودرو در آسیای مرکزی در نظر گرفته می‌شود. این گل در افغانستان، ترکیه، ایران، قسمتی از غرب سوریه، سواحل دریاچه آرال، دریاچه خزر و دریای سیاه، یونان، ایتالیا، اسپانیا و سواحل دریای مدیترانه در شمال آفریقا بصورت خودرو یافت می‌شود. در بین کشورهای اسلامی لاله در فرهنگ دو کشور ایران و ترکیه نفوذ عمیقی دارد. ۱۹ گونه از گونه‌های لاله از ایران گزارش شده‌است. از لحاظ گیاه‌شناسی لاله به دو گروه بزرگ پرورشی و خودرو تقسیم می‌شود. لاله‌های پرورشی دارای گل‌های بزرگ، جام گل بزرگ‌تر و تنوع رنگی بیشتری نسبت به گل‌های خودرو هستند. لاله‌ها بطورکلی در چهار طبقهٔ کلیِ زود گل‌دهنده، میان‌رس، دیر گل‌دهنده و گونه‌ها قرار می‌گیرند. از سال ۱۹۸۱ تقسیم‌بندی گل‌های لاله توسط انجمن سلطنتی پیاز لاله هلند آغاز شد و لاله‌ها بر اساس شکل گیاه و شکل و زمان باز شدن گل به ۱۵ گروه تقسیم شدند. از طریق درآوردن پیاز بوته اصلی از خاک و جدا کردن پیازچه‌های نوچه اطراف پیاز مادری و کاشت بذر کاملاً تازهٔ ارقام جدید تکثیر و ازدیاد می‌شوند. در حال حاضر از نظر تولید و صادرات پیاز و گل شاخه‌ای لاله، هلند در جایگاه نخست در بین کشورهای جهان جای دارد. لاله گل ملی کشورهای ایران، افغانستان، ترکیه، هلند، مجارستان و بلژیک به شمار می‌آید.

مشاهیر

MustafaKemalAtaturk.jpg

مصطفی کمال پاشا (به ترکی استانبولی: Mustafa Kemal Atatürk) معروف به آتاترک؛ نظامی و دولت‌مرد و بنیان‌گذار جمهوری ترکیه بود. وی استعداد شگرفی در امور نظامی داشت چنان که درنبرد چناق قلعه (۱۹۱۴) با شعار «نمی‌توانید از چناق قلعه بگذرید» با سپاهی کوچک در برابر تهاجم نیروی دریایی بریتانیای کبیر و فرانسه ایستاد و مانع تصرف استانبول شد. در اواخر سال‌های جنگ اول جهانی ترکیه مورد هجوم فرانسه و ایتالیا از جنوب و یونان از شرق بود. آتاترک رهبری جنگ استقلال ترکیه را بر عهده داشت. در پایان جنگ جهانی اول مردم ترکیه از بی کفایتی خلیفه محمد ششم و نظام عثمانی به تنگ آمده بودند و آتاترک رهبری خیزش علیه خلافت و امپراتوری عثمانی را به عهده گرفت. درسال ۱۹۲۳ ترکیه مدرن با نظام جمهوری توسط ملی گرایان و گروه‌های مبارزه علیه اشغال بر پا شد. آتاترک از آن تاریخ تا زمان مرگش در سال ۱۹۳۸ رئیس جمهور ترکیه بود. از دیگر اقدمات وی می‌توان به مبارزه علیه روحانیون مبارز، کشف حجاب، اجباری کردن لباس اروپایی، ترویج ملی‌گرایی ترک، جداکردن دین از سیاست، قانونی کردن حق رای زنان و تغییر خط عربی به خط لاتین نام برد.

فرهنگ و هنر

Ottoman miniature painters.jpg

نگارگری عثمانی گونه‌ای از هنر در امپراتوری عثمانی بوده که به نگارگری ایرانی شباهت نزدیکی دارد و همچنین تاثیراتی از هنر چینی دارد. این هنر همراه با تذهیب، خوشنویسی، مرمرکاری کاغذ و صحافی کتاب است. از تصاویر برای توصیف بهتر جملات و مضامین استفاده می‌شد. نقاشان در کارگاهی برای نقاشی جمع می‌شدند. ریشه یابی (عمیق نگری) در نگارگری عثمانی بسیار متفاوت است و می‌توان گفت هدف نگارگران همین عمیق نگری بود نه به تصویر کشیدن انسان یا چیزهای دیگر، زیرا آنان دنیا را با جهان بینی ای متفاوت می‌نگریستند. آنها بر اساس جهان بینی عرفانی به دنیا می‌نگریستند و دنیا را خالی از ارزش و نابود شدنی اما مفید برای بیان دیدگاهشان می‌دانستند.

اقتصاد

لوگوی ایش بانک ترکیه

ایش بانک ترکیه، (به ترکی استانبولی: Türkiye İş Bankası) بزرگترین بانک ترکیه است، که هم‌اکنون در فهرست منتشر شده توسط فایننشیال تایمز، از ۱۰۰۰ بانک برتر جهان، در رتبه ۱۰۲ قرار دارد، همچنین در سال ۲۰۰۸ در فهرست فوربز جهانی ۲۰۰۰ رتبه ۳۷۱ از بزرگترین شرکت‌های جهان را به خود اختصاص داده است.

ترکیه ایش بانکاسی در سال ۱۹۲۴ با دستور مصطفی کمال آتاترک و تحت مدیریت جلال بایار راه‌اندازی شد و در حال حاضر دارای شبکه‌ای از ۱٫۱۸۴ شعبه بانک در ترکیه می‌باشد و شعبه‌های بین‌المللی آن در کشورهای جمهوری ترک قبرس شمالی، ایرلند، بریتانیا، آلمان، بحرین، چین، مصر، هلند، فرانسه و سوئیس مستقر می‌باشند.

شعبه مرکزی این شرکت در شهر بشکطاش، استانبول قرار دارد و سهام آن در بازارهای بورس لندن و بورس استانبول معامله می‌شود.

تاریخ

OttomanEmpireIn1683.png

امپراطوری عثمانی یک قدرت سیاسی امپراتوری بود که از ۱۲۹۹ تا ۱۹۲۲ میلادی در منطقهٔ مدیترانه حکومت می‌کرد. این امپراتوری در اوج قدرت خود (قرن ۱۶ میلادی) مناطق آسیای کوچک، اکثر خاورمیانه، قسمت‌هایی از شمال آفریقا، قسمت جنوب شرقی اروپا تا قفقاز را شامل می‌شد. قلمرو رسمی حکومت عثمانی در اوج قدرت به ۵/۶ میلیون کیلومتر مربع می‌رسید.

ادامه...

رده‌ها

نوشتارهای برگزیده

نگاره برگزیده

Blue Mosque Courtyard Dusk Wikimedia Commons.jpg

مسجد سلطان احمد (به ترکی استانبولی: Sultanahmet Camii) مسجدی است که در شهر استانبول واقع شده‌است. این شهر که در زمان امپراطوری عثمانی طی سال‌های ۱۴۵۳ تا ۱۹۲۳ پایتخت این کشور بوده‌است، یکی از زیباترین شاهکارهای معماری اسلامی است که به علت وجود کاشی‌های آبی رنگ در طراحی داخلی به «مسجد آبی» نیز شهرت دارد.

ادامه...

گفتار برگزیده

« هر چیزی که در جهان می‌بینیم کار خلاق زنان است  »
~ مصطفی کمال آتاتورک

طبیعت ترکیه

Odd-eyed Turkish Angora cat - 20080830.jpg

گربه آنقره (ترکی استانبولی: Ankara kedisi) یکی از نژادهای گربه اهلی است، این نژاد از قدیمی ترین گربه‌هایی است که به وجود امدن آنها به صورت طبیعی اتفاق افتاده است و زادگاه آنها در ترکیه مرکزی، در ناحیه آنکارا است که سابق به آن آنقره می‌گفتند.

میراث جهانی یونسکو در ترکیه

Safranbolu traditional houses.jpg

سافران‌بولو (ترکی استانبولی: Safranbolu) یکی از شهرهای ترکیه می‌باشد که در استان قره‌بوک با جمعیت حدودا ۴۰ هزار نفری در شمال این کشور واقع شده است. این شهر به سبب معماری و نوع خاص بناهایش در زمره میراث جهانی یونسکو در ترکیه ثبت شده است.

آیا می‌دانید...

آیا می‌دانید...

  • ساختمان مسجد رز در استانبول در روز سقوط قسطنطنیه، با گل رز آراسته شد؟
  • استانبول در ترکیه دومین شهر پرجمعیت در جهان می‌باشد؟
  • امپراطوری عثمانی بیش از ۶ قرن بر ترکیه کنونی و بخش‌های عظیمی از خاورمیانه و بالکان حکمرانی کرد؟
  • ولیهم وون پرسل، طراح اولین خطوط راه آهن در ترکیه بود؟
  • بزرگترین میدان نفتی ترکیه در شهر باتمان در نزدیکی رود باتمان نهفته است؟

نوشتارهای برگزیده در ویکیپدیای انگلیسی

Symbol star gold.svg

نوشتارهای برگزیده:

سلیمان یکم • استانبول • آلانیا • امپراتوری روم شرقی • شطرنج‌باز ترک • فهرست سلاطین امپراتوری عثمانی • جنگ ایتالیا ۲۶ – ۱۵۲۱ • جنگ ایتالیا ۴۶ – ۱۵۲۴ • فهرست جنگ‌های امپراتوری عثمانی • فهرست جنگ‌های امپراتوری عثمانی • Rhodes blood libel • SMS Goeben
Symbol star2.svg

نوشتارهای خوب:

جمهوری روم • نبرد ملازگرد • سومین جنگ ایران و ترکان • دیوار قسطنطنیه • نخستین جنگ صلیبی • نبرد قهرمان مرعش • ترک‌های آناتولی • Siege of Szigetvár • The Night AttackHood event • Bridge near Limyra • Great Zab • Church of St. Polyeuctus • Battle of Vaslui • 2008 Turkish Grand Prix • 2004 Istanbul summit

کارهایی که می‌توانید انجام دهید

Nuvola apps korganizer.svg
  • الگوی {{درگاه|ترکیه}} را به نوشتارهای وابسته به ترکیه اضافه کنید.
  • الگوی {{ترکیه-خرد}} را به نوشتارهای خرد ترکیهی اضافه کنید.
  • در پروژه‌های ترکیه همکاری کنید.
  • نوشتارهای خرد ترکیه را گسترش دهید.

ویکی‌پروژه‌ها

سراسرنما

Istanbul night.jpg

استانبول پایتخت فرهنگی و اقتصادی ترکیه

همسایگان

درگاه‌های وابسته

در دیگر پروژه‌های ویکی‌مدیا

خالی‌کردن حافظهٔ نهان