ددت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
DDT
شناساگرها
CAS 50-29-3 YesY
پاب‌کم 3036
کم‌اسپایدر 2928 YesY
UNII CIW5S16655 YesY
KEGG D07367 YesY
ChEBI CHEBI:16130 YesY
ChEMBL CHEMBL416898 N
کد اِی‌تی‌سی P03AB01,QP53AB01
Jmol-3D images Image 1
خصوصیات
فرمول شیمیایی
C14H9Cl5
جرم مولی
‎ 354.49 g/mol
دمای ذوب
‎108.5 °C
دمای جوش
‎260 °C (decomp.)
خطرات
طبقه‌بندی EU Toxic T Dangerous for the Environment (Nature) N
شماره ایمنی R۲۵ R40 R48/25 R50/53
شماره نگهداری (S1/2) S۲۲ S36/37 S45 S60 S61
خطرات اصلی T, N
LD50 113 mg/kg (rat)
 N (verify) (what is: YesY/N?)
تمامی داده‌ها مربوط به شرایط استاندارد(در  °C۲۵ و  kPa۱۰۰) است، مگر آنکه خلاف آن ذکر شده باشد.
Infobox references
ساختار شیمیایی ددت
در سال۱۹۵۸ برنامه ریشه کنی مالاریای ایالات متحده برای مقابله با پشه‌ها در سطح وسیع از ددت استفاده می‌کرد
فرایند شیمیایی که منجر به تولید ددت می‌شود

دیکرو دیفنیل تری کلرواتان یا ددت (به انگلیسی: DDT)، به عنوان معروفترین عامل شیمیایی مبارزه با آفات همیشه مطرح بوده‌است. این ماده برای اولین بار در سال ۱۸۷۴ توسط یک دانشجوی آلمانی رشته شیمی به نام اتمر زیدلر (انگلیسی: Othmer Zeidler)، که آن را جهت پروژه پایان‌نامه دکترا خود انتخاب کرده بود، کشف شد. امّا تا سال ۱۹۳۹ خواص حشره کشی آن کشف نشد، تا اینکه فردی به نام پاول هرمان مولر (انگلیسی: Paul Hermann Müller) در سوییس متوجه اثرات ددت روی بندپایان شد و آن را کشف کرد. این دانشمند برای همین کشف در سال ۱۹۴۸ جایزه نوبل را تصاحب کرد.

کشف ددت اتفاقاً با جنگ جهانی دوم همزمان شد. ارتشهای مختلفی در جریان جنگ جهانی دوم (WWII) برای مبارزه با تیفوس که توسط شپش منتقل می‌شود، مجهز به این ماده شدند. ددت در پایان جنگ جهانی دوم، زمانی که خاصیت مؤثر آن در برابر پشه‌های ناقل انگل مالاریا توسط دانشمندان برتانیایی، ایتالیایی و آمریکایی مشخص شد، مورد استفاده قرار گرفت. در سال ۱۹۵۵ برنامه‌ای برای مبارزه جهانی علیه مالاریا به اجرا گذاشته شد و میزان مرگ و میر از ۱۹۲ تن در یکصدهزار نفر به ۷ تن رسید.

اما به تدریج آثار مخرب این سم در طبیعت هویدا گشت. یکی از اولین نشانه‌های آن تاثیرات منفی بود که روی پرندگان گذاشت. این ماده قبل از آشکار شدن ایرادات آن، به دلیل هزینه تولید بسیار پایین و اثرات خوبی که روی آفات می‌گذاشت مورد توجه واقع شد.

در ایران مصرف ددت رو به فزونی بود و کشاورزان و مراکز بهداشتی از آن استفاده زیادی می‌کردند. سرانجام در سال ۱۹۶۲ خانم «راشل کارسون» در قالب یک کتاب، مضرات مصرف بی رویه سموم را گوشزد کرد. این کتاب را می‌توان نقطه عطفی در تاریخ مصرف سموم دانست و باعث شد که مصرف ددت به تدریج از سال ۱۹۷۰ در بسیاری از کشورها ممنوع شود. دلیل اثرات مخرب ددت این است که این ماده در آب انحلال پذیری ناچیزی دارد ولی در عوض در بافت چربی ذخیره می‌شود. کم حل شدن در آب باعث می‌شود میزان سمی که وارد بدن جاندار می‌شود، به وسیله آب دفع نگردد، به تدریج در بدن جمع شود و اثرات ناگوار خود را برجای گذارد. این سم در زنجیره غذایی منتقل می‌شود و بر حلقه‌های بعدی این زنجیره اثر می‌گذارد.

ددت روی سیستم عصبی جانداران تاثیر می‌گذارد و فعالیت‌های عادی عصبی را مختل می‌کند. این سم باعث تخلیه پیاپی سیستم عصبی می‌شود. این اختلال در صورت ادامه پیدا کردن می‌تواند منجر به مرگ شود.

منابع[ویرایش]