دادارباوری

خدا
مفاهیم عمومی ندانم‌گرایی • بی‌خدایی • ناخداباوری • دادارباوری یکتاپرستی • یکتاپرستی نوبتی • یکتاپرستی گزینشی دوگانه‌پرستی • سه‌گانه‌پرستی • چندخدایی خدافراگیردانی • همه‌خدایی • ضدخدایی مفاهیم اختصاصی واجب‌الوجود • خالق • معمار • عقل فعال • شیطان حامی و رزّاق • لرد • پدر • موناد یگانگی • وجود برتر • شخصی • وحدت وجود • ثنویت سه‌گانگی (تثلیث) در ادیان ابراهیمی (در بهاییت، در مسیحیت، در اسلام، در یهودیت) در یافالی • در بوداییسم • در هندوییسم در جینیسم • در آیین سیک • در آیین زرتشتی ویژگی‌ها عالم مطلق • قادر مطلق حضور در همه جا در آن واحد • خیر اعلی • بسیط مجرد • شخص‌وار • بزرگترین موجود قابل تصور خدا و انسان ایمان • نماز • عقیده • وحی عرفان • توکل • متافیزیک تصوف • جادو • علوم خفیه

دادارباوری^{[نیازمند منبع]} یا خداانگاری (به انگلیسی: Deism)‏ این باور است که خدا وجود دارد و به عنوان یک آفریننده و دادار، گیتی فیزیکی را خلق کرده‌است؛ اما در عملکرد آن مداخله نمی‌کند. دادارباوری مرتبط با فلسفه دینی و جنبشی است که وجود خدا را از عقل استنتاج می‌کند. دادارباوری درباره این که خدا در خارج از گیتی چه انجام می‌دهد، هیچ‌گونه موضع‌گیری نمی‌کند. این برخلاف اصل اعتمادگرایی در دین‌های اسلام، مسیحیت، زرتشتی و یهودیت است که بر وحی در کتاب‌های مقدس تکیه می‌کنند.

خداانگاران بیشتر وقایع فراطبیعی را مانند معجزه و پیشگویی رد می‌کند و معتقد هستند که خدا در زندگی انسان‌ها و قوانین طبیعی گیتی مداخله نمی‌کند. آن‌چه که آئین‌های سازمان‌دهی‌شده وحی و کتاب آسمانی می‌نامند خداانگاران تفسیرهای افراد دیگر می‌دانند. به باور خداانگاران بزرگ‌ترین هدیه‌ای که خدا به انسان داده‌است دین نیست بلکه قدرت استنتاج است.

دادارباوری در قرن ۱۷ و ۱۸ در دوره روشنگری به‌ویژه در فرانسه، پادشاهی متحده و ایالات متحده رواج بسیار یافت.مخصوصا در میان مسیحیانی که نمی‌توانستند مفاهیمی مانند سه‌گانگی خدا، الهی بودن مسیح، معجزه‌ها، بی خطایی نوشته‌ها یا عصمت وحی را قبول کنند اما به خدای یکتا اعتقاد داشتند. در ابتدا گروهی خاص تشکیل نشده بود ولی این بینش بعدها باعث به بوجود امدن آیین‌هایی مانند توحیدگرایی و جهان‌گرایی توحیدگرا شد و تا امروز به شکل‌های دادارباوری مدرن و دادارباوری کلاسیک ادامه دارد.

پیرامون دادارباوری

دادارباوری خود زیر مجموعه‌ای از خداشناسی است.هر دو شامل باور به خدا هستند.مانند خداشناسی دادارباوری باوری بنیانی است که ادیان می‌توانند بر آن بنا شوند.مانند ادیان یهودیت ٫مسیحیت٫ اسلام وزرتشتی که بر اساس خداشناسی بنا شده‌اند آیین‌های جهان‌گرایی توحیدگرا و کنفوسیانیسم نیز بر اساس دادارباوری ایجاد شده‌اند.همچنین دادارباوری به یک سری اعتقادات شخصی درباره نقش طبیعت در معنویت نیز منسوب می‌شود.

باورهای دادارباوری درباره موضوعات دینی گوناگون دیدگاه‌های متفاوت بسیاری دارند.

جستارهای وابسته

• جهان‌گرایی توحیدگرا
• ذهن آزاد
• آفرینش‌گرایی انقلابی
• دادارباوری تشریفاتی