خور (فارس)

برای دیگر کاربردها، خور (ابهام‌زدایی) را ببینید.

خور خوور
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	فارس
شهرستان	لارستان
بخش	مرکزی
نام(های) قدیمی	خور
مردم
جمعیت	8126
زبان‌ گفتاری	فارسی - (خوری) لارستانی
مذهب	اسلام (سنی)
جغرافیای طبیعی
مساحت	3700000 متر مربع
ارتفاع از سطح دریا	798 متر از سطح دریا
آب‌وهوا
میانگین دمای سالانه	23درجه
میانگین بارش سالانه	203 میلی متر
اطلاعات شهری
پیش‌شماره تلفنی	0781
وبگاه	اخبار شهر خور
تابلوی خوش‌آمد به شهر
اَ شهر اَمُو خَش اُندسی

خور یکی از شهرهای جنوبی استان فارس، در ۳۶۷ کیلومتری شهر شیراز و همجوار شهر لار می باشد.

موقعیت جغرافیایی

از نظر جغرافیایی در عرض ۲۷ درجه و ۳۸ دقیقه شمالی و طول ۵۴ درجه و۲۰ دقیقه شرقی قرار دارد و از ضلع شمال به شهر قدیم لار و از جنوب به صحرای نیمه و سنخود و جاده اصلی لار - بندرلنگه و کوههای تنگ خور و روستای کرمستج و از غرب به شهر جدید لار و از شرق به روستای براک و فرودگاه بین‌المللی لارستان و قریه‌ای متروکه به نام «پَدِز» و از شمال شرقی به شهر لطیفی محدود می شود.

جمعیت خور در حدود 8126 نفر و ارتفاع آن از سطح دریا ۷۹۸ متر است، مساحت آن در محدوده خدماتی شهرداری ۰۰۰،۷۰۰،۳ متر مربع و منطقه استحفاظی شهر در حدود ۷٬۰۰۰٬۰۰۰ متر مربع می‌باشد که از مرکز شهر قدیم لار حدود ۳ کیلومتر فاصله دارد. و دارای شهرداری و شورای شهر مستقل می‌باشد. این شهر تاریخی دارای بافتی روستایی، باکوچه‌های تنگ و رودخانه‌های فصلی مارپیچ و بعضاً خانه‌های به جا مانده خشت و گلی قدیم در کنار خانه‌های نسل جدید شهری است.آب و هوای شهر خور بعلت قرار گرفتن در ناحیه نیمه بیابانی گرم و خشک بوده و کشاورزی بعلت کمبود آب و نزولات آسمانی رونق چندانی ندارد. دارای بارندگی نزدیک به ۳۰ میلیمتر و متوسط درجه حرارت و اقلیم شمال ۲۲ درجه و میانگین ۱۰ ساله بوده و بیشترین بارندگی در فصل زمستان اتفاق می افتد. که البته در برخی سالها در فصل تابستان با بارانهای معروف به «چِل پَسینی» کشت صیفی جات و کنجد نیز رونق می‌گیرد.

روستای خور طبق مصوبه مورخ ۱/۳/۱۳۸۲ هجری شمسی در هیئت وزیران به شهر خور ارتقاء یافت.

خور در گذر تاریخ

طبق آثار به جا مانده موجود مانند: « بنای تاریخی آسال(عصارخانه)»، «قلعه آسال»، «چاه دِیلَو یا دولاب»، «گاو چاه‌ها و سنگ قبرها، و سنگ آبهای گَبری» و آثاری که طی نیم قرن گذشته از بین رفته مانند: «تُنب پَرگُو» و تپه معروف به «تُمب حسن گِنا» خور یکی از شهرهای کهن لارستان می‌باشد و قدمت آن به قبل از ورود اسلام به ایران می‌رسد، و گروهی از پیروان دین زرتشتی در خور می زیستند که مردم آنها را «گبریان» یا «گَوریان» نیز می نامند. محل سکونت آن‌ها قسمت‌های شمالی شهر بود. که تا نیم قرن گذشته خندق، و تپهٔ پَرگُو نیز با همان شمایل اولیه پا برجا بوده است بیشترین مهاجرت‌ها به خور در زمان صفویان و بعد از آن اتفاق افتاد، که قلعه خواجه غلامرضا (برج سفید) در این عصر بنا شده و همچنین بناهای به جا مانده از گذشته مانند قلعه آسال و بنای آسال نیز در این دوران مرمت کلی گردید. به دلیل قرار گرفتن خور در مسیر راه کاروانیان و جاده تجاری لار – بندرعباس و به خاطر واقع شدن بر روی سرزمین کم ارتفاعِ مخروط افکنه کوه های«تنگ خور» و وجود آب و سفره‌های زیر زمینی مناسب مورد توجه قرار گرفته و به تدریج به جمعیت این مکان افزوده شد

• موجودیت خور در زمان حکومت ناصر الدین شاه قاجار رسمیت یافته است. «حمام تاریخی» و «مسجد محمد رسول الله (جامع قدیم)» نیز در عصر قاجاریه بنا شده است که متأثر از معماری زندیه می‌باشد.

صنایع دستی

خور دارای نخلستانهای زیادی می‌باشد که به تبع آن نیز از همین درختان نخل (فَسیل یا ماه) انواع سبد (گِلّه و تیلَک)، بادبزن، جارو، پَروَند (طنابی ضخیم برای بالا رفتن از درخت نخل) و... ساخته می‌شود. از دیگر صنایع دستی مردم می‌توان به نمک تراشی که با مهارت خاصی به دست هنرمندان ساخته می‌شود و بیشتر جنبهٔ تزئینی دارد اشاره کرد. از درخت‌های «گِز و کُنار» انواع تخت و گهواره و ابزار آلات می سازند که گهواره بر دو نوع است که یک نوع آن را «نَنِی» (گهواره تابستانه) و نوع دیگر آن را «بِهنَه» (گهواره زمستانه) می گویند.

• مهمترین مهارت زنان خور پختن انواع نان و غذاهای محلی و انواع فرآورده‌های لبنی است. نانهای محلی انواع متعددی دارند (نزدیک به 15گونه نان مختلف) که هر کدام به فصل خود پخته می‌شوند. که با اضافه کردن ماده‌ای به نام «مَهوَه» و در بعضی موارد کنجد و تخم مرغ و... به آن، صرف می‌شود. همه ساله در ماه مبارک رمضان و یا بنا به مناسبت‌های ملی دیگر در خور نمایشگاه‌هایی از آثار هنری مردم بویژه زنان خوری برگزار می‌شود که در آنها انواع غذاها و وسایل تزئینی به نمایش گذاشته می‌شود. آداب و رسوم و زبان مردم خور مراسم عروسی و عزاداری مردم خور با حضور پرشور و همگانی اکثریت مردم برگزار می‌شود، در عروسی‌ها رقص محلی، چوب بازی و شمشیر بازی طراوت خاصی به مراسم می‌دهد اعیاد سعید قربان و فطر مردم به دیدن همدیگر می‌روند و بچه‌ها عیدی می‌گیرند، فروردین ماه و نوروز را به خاطر آب هوای مناسب منطقه به صحراهای اطراف مانند: نیمِه، سِنخُود، نَمد مال و پَدِز و... می‌روند، و با رنگ کردن تخم مرغ و شاخ حیوانات خانگی و مرغ وخروس (به رنگ سبز)، و بردن هدیه برای نوعروس و نوزاد تازه متولد شده (نوروزی) از سال نو استقبال می‌کنند. در بعضی از سالها برای طلب باران به پخت حلیم به صورت دسته جمعی می‌پردازند.

زبان مردم خور

زبان مردم خور دنباله زبان فارسی میانه یا همان فارسی دری است که ریشه قدیمی تر آن به زبان پهلوی ساسانی یا فارسی میانه جنوبی بر می‌گردد. (که در اصطلاح عامیانه به «زبان اَچُمِی» شهرت یافته است) و دارای لهجه خاصی است که آن را «لهجه خوری» می نامند.

امکانات رفاهی

شهر خور از جنوب در مسیر اصلی جاده شیراز- بندرعباس و از شمال در مسیر جاده کهورستان که به بندر عباس و جزایر قشم و کیش منتهی می‌شود قرار دارد. فرودگاه بین‌المللی لار تقریباً در 3 کیلومتری شرق خور واقع است. همه ساله با فرا رسیدن فصل مسافرت و تعطیلات، شهرداری و شورای شهر در حد توان جهت اسکان مسافران امکانات رفاهی را فراهم می بینند، البته از آنجایی که شهر خور در 2 کیلومتری شهر جدید لار واقع می‌باشد مسافران می‌توانند از هتل و مهانسراهای شهر لار نیز استفاده ببرند. خور دارای 12 مرکز آموزشی شامل مهدکودک، دبستان، راهنمایی، هنرستان، دبیرستان، دانشکده علمی کاربردی و دانشگاه پیام نور لارستان می‌باشد. همچنین درمانگاه و خانه بهداشت شهر مشغول خدمات رسانی به مردم می‌باشند. آب شُرب شهر از دو حلقه چاه (چاه حاج علی و چاه حاج امین) در ناحیه کوههای تنگ خور توسط خیرین تأمین می‌گردد که در شمار آبهای درجه یک کشور از لحاظ کیفیتی می‌باشد، که بخش‌های زیادی از مناطق اطراف و روستاهای دور افتاده استان هرمزگان را مجاناً تحت پوشش قرار داده است. پارک جنگلی، پارک کودک و پارکهای حاشیه ای، محلی است برای تفریح خانواده‌ها و مسافران. در جنوب شهر و در راه عبور از استادیوم ورزشی در 10 و 20 کیلومتری خور، دو صحرا متعلق به مردم قرار دارد به نامهای «سِنخود» و «نِیمِه» که هم محل کشاورزی آنهاست و هم محل تفریح و گشت و گذار...

نگارخانه

• آثار تاریخی خور
• 

  قلعه آسال (قلعه خواجه رضای خوری) - ساسانی - تعمیر: صفوی

• 

  بنای تاریخی آسال (عصارخانه خور) - صفویه(ساسانی؟) - شماره ثبت در آثار ملی: 12763

• 

  گاو چاه در صحرای پدز - قبل از اسلام(؟)

• 

  قلعه خواجه غلامرضای خوری - (برج سفید یا برج کَره ای)- صفوی

• 

  آثار حمام عمومي صحراي پدز - افشاریه - شماره ثبت در آثار ملی: 12737

• 

  اولیاء الله( مقبره پير برّاق یا ابوالعراق)- قاجاریه - شماره ثبت در آثار ملی: 12738

• 

  حمام تاریخی خور (حمومکی) - قاجاریه - شماره ثبت در آثار ملی: 2039

• 

  حمام تاریخی خور (حمومکی) - قاجاریه - شماره ثبت در آثار ملی: 2039

• 

  سابات محلهٔ بالا - قاجاریه

• 

  بادگیرهای منزل خواجه خور - قاجاریه

• 

  مسجدجامع قديم(محمد رسول الله) - قاجاریه - شماره ثبت در آثار ملی:12735

• نماهایی از خور
• 

  نمایی از محله پایین خور

• 

  خور

• 

  نماي شزقي خور

• 

  خور

• 

  خور

• 

  خور

• مساجد خور
• 

  مسجد امام شافعی (کهنه) (اولین مسجد خور)

• 

  مسجدجامع قديم - قاجاریه - شماره ثبت مسجد در آثار ملی:12735

• 

  مناره مسجدجامع قديم(تخریب شده) - قاجاریه - شماره ثبت مسجد در آثار ملی:12735

• 

  مناره مسجد ابوبکرصديق - معاصر

• 

  مسجد فاروق عمر بن خطاب - معاصر

• 

  مسجد عثمان ذي‌النورين - معاصر

• تصاویری متفرقه از خور
• 

  کشتزارهاي گندم

• ورزش خور

منبع

• اقتداری، لارستانی، احمد. (لارستان کهن) ج۱. چاپ اول، شرکت انتشارات جهان معاصر، تهران چاپ اول، سال ۱۳۷۱ خورشیدی.
• تحقیقات شخصی شهرام صالحی بر اساس مطالعات میدانی در مورد خور - شامل مشاهده آثار و پرسش از کهن سالان
• بروشور منتشر شده در مورد خور در اسقند ماه 1387 - توسط کمیته فرهنگی شورای اسلامی شهر خور - به مناسبت هفته تاریخی لارستان کهن

پیوند به بیرون

• سایت خور دات آی آر(فرهنگ و گویش مردم خور- لار- فارس
• اخبار شهر خور لار- فارس