خوداکسایش

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

خوداکسایش یا اتواکسیداسیون[۱] (به انگلیسی: Autoxidation) گونه‌ای از سوختن بدون شعله مواد و ترکیب شدن آن‌ها با اکسیژن است که منجبر به تشکیل مشتقات اکسیژن دار از مواد شیمیایی مختلف می‌شود. سازوکاری این فرایند به صورت رادیکالی بوده و از سه مرحله تشکیل می‌شود:

آغاز زنجیره

\mathrm{ROOH + RH \ \xrightarrow {energy} \ RO{\cdot} + {\cdot}OH + RH \ \longrightarrow {} \  RO{\cdot} + H_2O + R{\cdot} \quad}
\mathrm{RO{\cdot} + RH \ \xrightarrow {H-abstraction} \ R{\cdot} + ROH \quad}

انتشار زنجیره[۲]

\mathrm{R{^{\cdot}} + O_2 \ \xrightarrow {fast} \ ROO{^{\cdot}}}
\mathrm{ROO{^{\cdot}} + RH \ \xrightarrow {H-abstraction} \ ROOH + {^{\cdot}}R}

پایان زنجیره

\mathrm{2 ROO{^{\cdot}} \ \xrightarrow {} \ 2 RO{^{\cdot}} + O_2 \ \longrightarrow {} \ ROH + QO + O_2}

کاربرد[ویرایش]

این دسته از واکنش‌ها در فرآوری مواد مختلف در صنایع شیمیایی از جمله مواد خوراکی، لاستیک ها؛ روغن‌ها و پلاستیک‌ها، کاربرد دارند.

منابع[ویرایش]

  1. بینش، علیرضا. فرهنگ مهندسی شیمی. دانشیار. شابک ‎۹۶۴-۷۰۱۵-۶۵-۳. 
  2. I.V. Berezin, E.T. Denisov, The Oxidation of Cyclohexane, Pergamon Press, New York, 1996.