خودآگاهی
یکی از مهمترین بحثهای فلسفه ذهن که در حال حاضر بحث روز آن به شمار میرود، مسأله خودآگاهی یا ماهیت ذهن (به انگلیسی: consciousness) است.
محتویات |
اهمیت [ویرایش]
.png)
اهمیت مطالعات خودآگاهی یا ماهیت ذهن به حدی در حال اوج گرفتن است که نشریه ساینس (Science) در سال ۲۰۰۵ اقدام به ارائه ۲۵ تا مهمترین سئوالات علمی قرن حاضر را نمود، و در این گزارش، مطالعات علوم خودآگاهی در مکان دوم مهمترین پرسشهای علمی کنونی جهان قرار داده شد.[۱]
تعریف [ویرایش]
با اینکه خودآگاهی (ماهیت ذهن) قرن هاست که مورد توجه اندیشمندان عالم بودهاست، اما نخبگان علم امروزی هنوز از ارائه یک تعریف واحد و منسجم و حتی قابل قبول برای یکدیگر عاجزند.[۲][۳]
در این مقاله و مقالات مربوطه در ویکیپدیا، سعی شده که برگردانهای ذیل مدنظر باشند:
- خودآگاهی = consciousness (مصوب فرهنگستان زبان پارسی)
- آگاهی = awareness
- خویشتنآگاهی = self-awareness
- هوشیاری = sobriety, astuteness, alertness
این واژگان هر یک تعریف خود را دارند، و معادل یکدیگر نیستند.[۴] بطور نمونه، دیوید چالمرز تفاوت بین آگاهی و خودآگاهی را اینگونه بیان میکند[۵]:
آگاهی، قرین روانشناختی خودآگاهیست.[۶]
لذا منظور از این مقاله، همان خودآگاهی، یا consciousness است.
ماهیت ذهن، مادهگرایی، و پیامدهای آن [ویرایش]
سئوال بزرگ این است که چگونه انسان میتواند از امور مختلف آگاه باشد در حالی که ابزار فیزیکی مانند مغز و اعصاب به تنهایی هرگز نمیتوانند حالت خودآگاهی داشته باشند. مادهگرایان بزرگ همانند دانیال دنت امروزه اذعان دارند که خودآگاهی صرفاً نتیجهٔ یک سیستم پیچیدهٔ مطلقاً فیزیکی است.
به عقیده جولین هاکسلی «این انگاره که خودآگاهی نتیجه انگیزش بافتهای عصبی است درست مثل داستان مالیدن چراغ علاءالدین و بیرون آمدن غول است.» از دیدگاه برخی، ممکن است خودآگاهی را همان شکاف تبیینی (به انگلیسی: The explanatory gap). این واقعیت بحثهای بیست سال اخیر را درباره خودآگاهی تحت شعاع خود قرار دادهاست.[نیازمند منبع]
ماهیت ذهن و مکانیک کوانتمی [ویرایش]
یکی از تعابیر مسئلهٔ سنجش در مکانیک کوانتمی اذعان میدارد که فروریزش تابع موج و تولید وقایع و ذرات کوانتمی مستلزم وجود خودآگاهیست. بدین معنی، نه تنها خودآگاهی معلول طبیعت نیست، بلکه علت آن است، و حتی دلیل ایجاد فرایندهای درون مغزی در مقیاس بسیار کوچک میباشد.[۷]
از مدافعان مشهور این دیدگاه استوارت همروف، هنری ستپ، و فیزیکدان بزرگ راجر پنرز است[۸] که معتقد است اندرکنشهای کوانتیکی در ناحیهای از سلولهای مغزی بنام میکروتوبولها به وقوع میپیوندد. وی بر این مبنا همانند کورت گودل معتقد است که مغز انسان یک سیستم فرا-الگوریتمی است.[۹]
برخی حتی این نظریات را پیشتر برده و معتقدند که خودآگاهی با فضا و زمان پیوندهای بنیادی دارد.[۱۰]
بزرگان نظریهپرداز در فلسفهٔ خودآگاهی [ویرایش]
در تاریخ [ویرایش]
-
رنه دکارت اعتقاد داشت جایگاه خودآگاهی در غده پینه آل در مغز است.
-
جرج برکلی، بانی نظریه آرمانگرایی مدرن.[۱۱]
-
باروچ اسپینوزا و اشاعهٔ فلسفه مونیسم
-
گوتفرید لایبنیتز مشهور در فلسفه خودآگاهی هم نظریاتی دارد.
امروزه [ویرایش]
-
دیوید چالمرز بنیانگذار موسسه مطالعات خودآگاهی مشهور دانشگاه آریزونا
-
دنیل دنت، مادهگرای بزرگ که اعتقاد دارد خودآگاهی یک پدیدهٔ کاملاً فیزیکی است.
از دیگر بزرگان این رشته میتوان راجر پنرز، گوستاو برنرویدر، ستوارت همروف، دیوید بوهم، روپرت شلدریک، ستانیسلاس دوهین، مایکل تای، بنیامین لیبت، و کارل پریبرام را نام برد.
آزمایشات [ویرایش]
همایشها و مراکز بزرگ مطالعات خودآگاهی [ویرایش]
- مرکز مطالعات خودآگاهی دانشگاه آریزونا
- کنفرانس دوسالانه Toward a Science of Consciousness که در سال ۲۰۰۸ در شهر توسان برگزار گردید.
- کنفرانس ذهن کوانتمی ۲۰۰۷ در سالزبورگ اطریش
نشریات [ویرایش]
پانویس [ویرایش]
- ↑ 125th Anniversary Issue: Science Online Special Feature
- ↑ Closer to Truth. Is Consciousness Definable? | PBS
- ↑ http://www.pbs.org/kcet/closertotruth/transcripts/312_consciousness.pdf
- ↑ بطور مثال مراجعه کنید به بحثی که در این کتابها شده:
Title Brain and mind. David A. Oakley. Publisher Taylor & Francis, 1985. ISBN 0-416-31630-1 pp.133
The structure and development of self-consciousness: interdisciplinary perspectives. Dan Zahavi, Thor Grünbaum, Josef Parnas. John Benjamins Publishing Company, 2004. ISBN 1-58811-571-2 pp.56 - ↑ Zombies and Consciousness. Robert Kirk. Oxford University Press, 2005. ISBN 0-19-928548-9. pp.71
- ↑ «Awareness is the psychological correlate of consciousness»
- ↑ The Mindful Universe: Quantum Mechanics and the Participating Observer. Henry Stapp. 2007. Springer. ISBN 3-540-72413-3
- ↑ کتاب The Emperor's New Mind نوشته Roger Penrose چاپ ۱۹۹۱ ISBN 0-14-014534-6
- ↑ Introducing Consciousness. David Papineau, Howard Selina. 2000. ISBN 1-84046-115-2 ص۱۲۷-۱۲۸
- ↑ فضا، زمان، و خودآگاهی
- ↑ The Roots of Consciousness. Jeffrey Mishlove. 1993. ISBN 1-56924-747-1
جستارهای وابسته [ویرایش]
پیوند به بیرون [ویرایش]
نوشتارها [ویرایش]
نوانما [ویرایش]
- کلیپهای ویدئویی جلسه مباحثه خانم دکتر سوزان گرینفیلد (دانشگاه آکسفورد) و دکتر کریستوف کوش (دانشگاه کلتک) راجع به زیربنای عصبشناختی خودآگاهی در مغز
- سخنرانی دکتر سید حسین نصر در دانشگاه هاروارد در مورد خودآگاهی از دیدگاه مذهبی
دیگر پیوندها [ویرایش]
