غفاری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از خاندان غفاری)
پرش به: ناوبری، جستجو

غفاری نام خانوادگی ایرانی است و که نسب آنها از ابوذر غفاری دانسته می‌شود. این اسم در صورت قبلی غِفَاری ( با کسر غین) بکار می‌رفت. غفار اسم جد تبار ابوذر غفاری بود. اما با تغییرات تلفظ، امروز بیشتر غَفاری به کار می‌رود. معروفترین شاخهٔ این خاندان در کاشان افامت داشت. اما شاخه‌های دیگری در ناحیه‌های متفاوت مانند سمنان و مازندران وجود دارند.[۱]

ابوطالب غفاری ملقب به امین‌الدوله، سفیر ناصرالدین شاه قاجار در دربار ناپلئون سوم
محمد غفاری کمال‌الملک، نقاش معروف عصر قاجار

تاریخچه[ویرایش]

غفاریان از نخستین خاندان‌های کاشان بودند که به تشیع گرویدند. با آغاز عصر صفویه مسند قضاوت در امور شرعی شهر کاشان به عهدهٔ علمای این خاندان گذاشته شد و تا پایان دورهٔ زندیه افراد برجستهٔ خاندان، پیوسته به شغل قضاوت اشتغال داشتند. مانند قاضی ضیاءالدین، قاضی رفیع‌الدین، قاضی جلال‌الدین و غیره. در دورهٔ سلطنت شاه عباس، میرزا ضیاءالدین، فرزند قاضی رفیع‌الدین به هند رفت و از جملهٔ نزدیکان اکبر شاه درآمد و مدتی بعد به سمت ایلچی‌گری هندوستان به ایران فرستاده شد[۲]. در سال ۱۱۴۸ قاضی عبدالمطلب غفاری به نمایندگی کاشان به شورای دشت مغان رفت و سواد و بلاغت او در بیان، مورد پسند نادر شاه واقع شد. در دورهٔ افشاریه و زندیه اغلب حکومت کاشان به افراد این خاندان تفویض می‌شد. قاضی معزالدین غفاری نوادهٔ قاضی عبدالمطلب، تا اواسط دورهٔ زندیه حکومت کاشان را داشت (و بعد از او داماد وی عبدالرزاق خان کاشی) و با کفایت خود توانست مردم شهر را از هرج و مرج‌ها و اوضاع نابسامان آن دوره حفظ کند[۳]. سال‌ها پس از مرگ قاضی معزالدین، آذر بیگدلی صاحب تذکرهٔ آتشکده آذر، معزالدین را چنین مدح می‌کند[۴]:

بر زبان خلق عالم از وضیع و از شریف نام دوران معزالدین محمد می‌رود

در دورهٔ قاجار تعدادی از رجال این خاندان به دربار راه یافتند و داخل مشاغل مهم دولتی شدند، از جمله امین‌الدوله ابوطالب غفاری، اقبال‌الدوله، صاحب‌اختیار، اعتبارالممالک و غیره. در چند قرن اخیر، نقاشان معروفی نیز از میان غفاریان برخاسته‌اند. نخستین نقاش شناخته‎شدهٔ این خاندان ابوالحسن مستوفی غفاری (ابوالحسن اول) در دورهٔ زندیه می‌زیسته و در فن آبرنگ چیره‌دست بوده‌است[۵]. میرزا محمدحسن، برادرزادهٔ ابوالحسن اول، معاصر اوایل قاجار بوده و از شاگردان آقا صادق به‌شمار می‌رفته‌است[۶]. پسران او، میرزا بزرگ غفاری، میرزا علیرضا و ابوالحسن غفاری (ابوالحسن ثانی) نیز نقاش بوده‌اند[۵]. کمال‌الملک پسر میرزا بزرگ غفاری است[۵].

نسب[ویرایش]

بنا به نوشتار قاضی علی بن ضیاءالدین غفاری و عبدالرزاق کلانتر ضرابی[۷]، که در کتاب "خاندان غفاری کاشان" نیر نقل شده‌است[۱]، نسب معزالدین محمد غفاری به شرح زیر است:

معزالدین محمد بن قاضی احمد بن قاضی عبدالمطلب بن قاضی بدیع‌الزمان بن قاضی جمال‌الدین بن قاضی احمد بن قاضی نظام‌الدین بن قاضی جلال‌الدین بن قاضی رفیع‌الدین حیدر بن قاضی علی بن قاضی ضیاءالدین محمد بن یحیی بن فتح الله بن یحیی بن حسن بن فخرالدین الامیدوار بن فضل‌الله بن اسحق بن فضل‌الله بن محمد بن ابی‌المکارم بن احمد بن علی بن ابی‌علاء بن احمد بن ابی‌الغنائم محمود بن احمد بن ابی‌الفضائل محمد بن افضل بن هاشم بن فاضل بن مفضل بن یحیی بن عقیل بن یحیی بن ذر بن ابوذر الغفاری.[۱]

معزالدین حاکم کاشان، قم، و نطنز بود. از او سه پسر به‌نام‌های ابوالحسن، عبدالمطلب و احمد باقی‌ماند. پسران ده‌گانهٔ قاضی احمد، ده‌شاخهٔ اصلی خاندان غفاری را تشکیل می‌دهند.

مشاهیر[ویرایش]

هاشم خان پیشخدمت کاشی غفاری، رقم صنیع‌الملک

تبارنامه[ویرایش]

 
 
 
 
 
 
 
 
قاضی عبدالمطلب
معاصر نادر شاه
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
قاضی احمد
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
قاضی معزالدین
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ابوالحسن مستوفی غفاری
 
قاضی عبدالمطلب
 
 
 
 
 
قاضی احمد
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
میرزا محمدحسن
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
میرزا محمدمهدی
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
صنیع‌الملک
 
میرزا علیرضا
 
میرزا بزرگ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
ابوالحسن ثالث
 
 
 
 
 
کمال‌الملک
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
امین‌الدوله
 
 
 
 
 
 
میرزا هاشم
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
وزیر همایون
 
 
 
معاون‌الدوله
 
صاحب‌اختیار
 
اقبال‌الدوله غفاری
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
حسنعلی غفاری
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
فرخ غفاری
 
 
 
 
 
 
 
 
 

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ ۱٫۱۲ نراقی، "خاندان غفاری کاشان"
  2. نراقی، صص 11-12
  3. نراقی، ص. 12
  4. نراقی، ص. 13
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ افشارمهاجر، ص. 85
  6. افشارمهاجر، ص. 97
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ ۷٫۴ ۷٫۵ ۷٫۶ ۷٫۷ ضرابی، "تاریخ کاشان"
  8. سهیلی خوانساری، احمد. پنج ابوالحسن نقاش دريك قرن.هنر و مردم، دورهٔ 15، ش 169و170 (آبان و آذر ۱۳۵۵): 6۴-65

منابع[ویرایش]

  • کلانتر ضرابی، عبدالرحیم. تاریخ کاشان. تهران: کتابفروشی ابن سینا، ۱۳۴۱. 
  • نراقی، حسن و غفاری، فرخ. خاندان غفاری کاشان. تهران: ایران‌زمین، 1353. 
  • افشارمهاجر، کامران. هنرمند ایرانی و مدرنیسم. تهران: دانشگاه هنر، 1384. ISBN 964-6218-43-1. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

  • [۱] وبگاه غفاریان