حماسه گیلگمش
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد
حماسهٓ گیلگامش یا حماسهٓ گیلگَمِش یکی از قدیمیترین و نامدارترین آثار حماسی ادبیات دوران تمدن باستان است که در منطقهٓ میانرودان شکل گرفتهاست. قدیمیترین متون موجود مرتبط با این حماسه به میانهٓ هزارهٓ سوم پیش از میلاد مسیح میرسد که به زبان سومری میباشد. از این حماسه نسخههایی به زبانهای اکدی و بابِلی و آشوری موجود است.[۱]کامل ترین متن آن که به ما رسیدهاست متنی است که بر الواحی از خشت نگاشته آنگاه در کوره پختهاند. این مجموعه شامل دوازده لوح است، هر لوح مشتمل بر شش ستون پله وار به صورت شعر که ضمن کاوش در بقایای کتابخانه آشوربانیپال پادشاه آشور بدست آمد. هریک از این دوازده لوح یا دوازده سرود شامل شش ستون است در سیصد سطر، مگر آخرین لوح آن که آشکارا الحاقی و به وضوح از یازده لوح قبلی کوتاه تر است.
[ویرایش] درباره داستان
| تمدنهای باستانی آسیای غربی |
|---|
| میانرودان، سومر، اکد، آشور، بابل |
| هیتیها، لیدیه |
| ایلام، اورارتو، ماننا، ماد، هخامنشی |
| امپراتوریها / شهرها |
| سومر: اوروک – اور – اریدو |
| کیش – لاگاش – نیپور – اکد |
| بابل – ایسین – اموریها - کلدانی |
| آشور: آسور، نینوا، نوزی، نمرود |
| ایلامیان – شوش |
| هوریها – میتانی |
| کاسیها – اورارتو |
| گاهشماری |
| شاهان سومر |
| شاهان ایلام |
| شاهان آشور |
| شاهان بابل |
| شاهان ماد |
| شاهان هخامنشی |
| زبان |
| خط میخی |
| آرامی – هوری |
| سومری – اکدی |
| زبان مادی |
| ایلامی |
| اساطیر میانرودان |
| انوما الیش |
| گیل گمش – مردوخ |
| نیبیرو |
گیلگمش پادشاهی خودکامه و پهلوان بود. او که نیمهآسمانی است دوسوم وجودش ایزدی و یکسومش انسانی است. حماسه گیلگامش با ذکر کارها و پیروزیهای قهرمان آغاز میشود به گونهای که او را مردی بزرگ در پهنه دانش و خرد معرفی میکند. از جمله او میتواند توفان را پیشبینی کند. مرگ دوست صمیمیاش اِنکیدو او را بسیار منقلب کرده و گیلگامش پای در سفری طولانی در جستجوی جاودانگی میگذارد، سپس خسته و درمانده به خانه بازمیگردد و شرح رنجهایی را که کشیده بر گلنوشتهای ثبت میکند.
حماسه گیلگمش در ایران نیز شهرت دارد. نخستین ترجمه فارسی آن توسط دکتر منشیزاده در سال ۱۳۳۳خ انجام شد و بعد از آن نیز ترجمههای دیگری منتشر شد.
حماسه گیلگمش در ۱۲ لوح ذکر میشود. حوادث این ۱۲ لوح به طور تیتر وار چنین است:
- گیلگمش، آن که از هر سختی شادتر میشود...
- آفرینش انکیدو، و رفتن وی به اوروک، شهری که حصار دارد.
- باز یافتن انکیدو گیلگمش را و رای زدن ایشان از برای جنگیدن با خومبه به، نگهبان جنگل سدر خدایان.
- ترک گفتن انکیدو شهر را و بازگشت وی.
- نخستین رؤیای انکیدو
- بر انگیختن شمش _ خدای سوزان آفتاب _ گیلگمش را به جنگ با هومبابا و کشتن ایشان دروازهبان هومبابا را.
- رسیدن ایشان به جنگلهای سدر مقدس
- نخستین رویای گیلگمش
- دومین رویای گیلگمش
- جنگ با خومبه به و کشتن وی، بازگشتن به اوروک.
- گفت و گوی گیلگمش با ایشتر _ الهه عشق_ و بر شمردن زشتکاریهای او.
- جنگ گیلگمش و انکیدو با نر گاو آسمان و کشتن آن و جشن و شادی بر پا کردن.
- دومین رویای انکیدو
- بیماری انکیدو
- مرگ اانکیدو و زاری گیلگامش
- شتاب کردن گیلگمش به جانب دشت و گفت و گو با نخجیر باز.
- سومین رویای گیلگمش
- رو در راه نهادن گیلگامش در جست و جوی راز حیات جاویدان و رسیدن وی به دروازهٔ ظلمات، گفت و گو با دروازه بانان و به راه افتادن در درههای تاریکی.
- راه نمودن شمش _ خدای آفتاب_ گیلگمش را به جانب سی د.ری سابی تو فرزانه کوهساران نگهبان درخت زندگی
- رسیدن گیلگمش به باغ خدایان
- گفت و گوی گیلگمش و سی دوری سابی تو ؛و راهنمایی سی دوری سابی تو، خاتونی فرزانه، گیلگمش را به جانب زورق اوتنپیشتیم. دیدار گیلگمش و اورشه نبی کشتیبان ؛ به کشتی نشستن و گذشتن از آبهای مرگ.
- دیدار گیلگمش و ئوت نه پیش تیم دور، گیلگمش را ؛ و شکست گیلگمش. آگاهی دادن اوتنپیشتیم دور، گیلگمش را ار راز گیاه اعجاز امیز دریا.
- به دست آوردن گیلگمش گیاه اعجاز آمیز را و خوردن مار، گیاه را و بازگشت گیلگمش به شهر اوروک
- عزیمت گیلگمش به جهان زیرین خاک و گفت و گوی او با سایه انکیدو. پایان کار گیلگمش.
[ویرایش] منابع
- ↑ A.R. George (2003). "The Babylonian Gilgamesh epic: introduction, critical edition and cuneiform texts" Page 3-23. Oxford University Press, 2003 ISBN 0-19-927841-5, 9780199278411
- ساندارز، ن. ک.: حماسه گیلگمش، ترجمه دکتر محمداسماعیل فلزی، چاپ دوم، ۱۳۸۳خ.
- گیلگمش. برگردان احمد شاملو
[ویرایش] پیوند به بیرون
گیلگامش، نخستین انسان به پوچی رسیده- پیرایه یغمایی
| شخصیتهای حماسهٔ گیلگامش |  |
|---|---|
|
اآ | ادد | ارشکیگال | ارا | ارورو | انتو | انکیدو | انلیل | انو | اوتنپیشتیم | اورشانابی | ایرکالا | ایرنینی | ایشتار | تموز | هومبابا | ریشات | سیدوری سابیتو | سوموکن | سیلیلی | سین | شمش | گیلگامش | مامیتو | مشو | نرگل | نینسون | نینورتا | نین اروم |
