حقوق معنوی

قوانین مالکیت فکری
حقوق اولیه
حق تکثیر • حق مؤلف حقوق معنوی علامت تجاری • اسرار تجاری حق امتیاز
مقاله‌های مرتبط
مالکیت عمومی • کپی‌لفت نرم‌افزار آزاد • اثر اشتقاقی آزادی پانوراما • مالکیت فکری استفاده منصفانه مدت زمان حق تکثیر کشورها مالکیت فکری در ایران

حقوق معنوی یا حقوق اخلاقی (به انگلیسی: Moral rights)‏ حقوق پدیدآورندگان آثار دارای حق تکثیر می‌باشد که بطور عمومی در حوزه قضایی حقوق مدون (به انگلیسی: Civil law)‏ شناخته می‌شود و تا حد کمتری در بعضی حوزه‌های قضایی کامن‌لا (به انگلیسی: Common law)‏. حقوق معنوی شامل حق نسبت‌داده‌شدن اثر به خالق، حق انتشار یا عرضه بصورت ناشناس یا با نام مستعار و حق حفظ تمامیت اثر (مانند هرگونه تغییر یا تحریف) می‌شود. حقوق معنوی از هرگونه حقوق اقتصادی وابسته به حق تکثیر جدا هستند، حتی اگر پدیدآورنده حق تکثیر خود برای اثری را به دیگری منتقل کند، حقوق معنوی اثر همچنان برای وی محفوظ می‌ماند.

حقوق معنوی اولین بار قبل از اینکه در سال ۱۹۲۸ به کنوانسیون برن برای حمایت از آثار ادبی و هنری افزوده شوند، در فرانسه و آلمان به رسمیت شناخته شد. کانادا نیز در قانون حق تکثیر خود حقوق معنوی معنوی را برسمیت می‌شناسد، اگرچه ترجمه واژه استفاده شده در وضع قانون به فرانسوی "droits moraux" است، نه "droit d'auteur" که به حق تکثیر بصورت کلی اشاره دارد. درحالیکه ایالات متحده آمریکا در سال ۱۹۸۸ به کنوانسیون برن پیوست، حقوق معنوی را هنوز بطور کامل به عنوان بخشی از قانون حق تکثیر خود به رسمیت نمی‌شناسد، بلکه به عنوان بخشی از بدنه‌های دیگر قانون مانند افترا و رقابت ناعادلانه. در آمریکا قانون ۱۹۹۰ حقوق هنرمندان تجسمی حقوق معنوی را به رسمیت می‌شناسد ولی تنها به هنرهای تجسمی تعلق می‌گیرد.

حقوق معنوی در ایران

حقوق معنوی در ایران نیز به رسمیت شناخته می‌شود، البته در قوانین ایران به نوع این حقوق اشاره‌ای نشده است. طبق ماده ۴ قانون حمایت حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان در ایران حقوق معنوی را نمی‌توان بموجب قرارداد به غیر انتقال داد و این حقوق محدود به زمان و مکان نیست، یعنی دائمی است و با مرور زمان ساقط نمی‌شود و عوامل مکانی مانند محل اقامت پدیدآورنده یا یا محل انتشار یا عرضه در آن بی‌تاثیر است.