سید حسین نصر

برای دیگر کاربردها، نصر (ابهام‌زدایی) را ببینید.

سید حسین نصر
زادروز	۱۹ فروردین ۱۳۱۲ (۱۹۳۳) تهران
محل زندگی	مریلند
پیشه	فیلسوف و متأله
نهاد	مؤسسه فناوری ماساچوست، دانشگاه جورج واشینگتن
فرزندان	ولی نصر
والدین	سید ولی‌الله

سید حسین نصر (۱۹ فروردین ۱۳۱۲ در تهران) فیلسوف و متأله ایرانی و استاد علوم اسلامی در دانشگاه جرج واشنگتن است که مقالات و کتب دانشگاهی بسیاری را به رشتهٔ تحریر درآورده‌است.

زندگی

سید حسین نصر در سال ۱۳۱۲ در تهران به دنیا آمد. پدرش، سید ولی‌الله، همانند پدربزرگش پزشک دربار بود و اهل کاشان. او از جانب مادر نوادهٔ شیخ فضل‌الله نوری است. عمده نیاکان نصر از روحانیون سرشناس بوده‌اند.

سید حسین نصر تحصیلات ابتدایی را در مدرسه‌ای نزدیک خانهٔ خود در خیابان جمهوری گذرانید. در همان کودکی شروع به آموختن زبان فرانسه کرد و علوم اسلامی را نزد پدر خود می‌آموخت. سپس به دبیرستان فیروز بهرام جهت ادامهٔ تحصیل رفت.

نصر در دوازده سالگی به آمریکا فرستاده شد. او در مدرسهٔ شبانه‌روزی پدی در نیوجرسی ثبت نام کرد. در سال ۱۹۵۰ رتبهٔ ممتاز اول مدرسه خود شد. در چهار سال تحصیلات این مدرسه، نصر زبان انگلیسی، علوم، تاریخ آمریکا، فرهنگ غربی و آموزه‌های مسیحی را آموخت.

نصر برای ادامه تحصیلات دانشگاهی مؤسسهٔ فناوری ماساچوست را برگزید. در همان زمان بورس تحصیلی به او تعلق گرفت و او نخستین دانشجوی ایرانی بود که در مقطع کارشناسی در آن مؤسسه تحصیل می‌کرد. او رشتهٔ فیزیک را برای ادامهٔ تحصیل برگزید.

نصر در مقطع کارشناسی در مؤسسهٔ فناوری ماساچوست تحت تأثیر فریتهوف شوان فیلسوف، قرار گرفت. نصر تحصیلات تکمیلی خود را در دانشگاه هاروارد ادامه داده و پس از دریافت کارشناسی ارشد در رشته ژئوفیزیک دو سال بعد در سال ۱۹۵۸ در رشتهٔ تاریخ علم با گرایش علوم اسلامی با درجهٔ دکتری فارغ التحصیل شد.

فرزند وی ولی نصر نیز استاد دانشگاه و از مشاوران هیلاری کلینتون در امور خاورمیانه و عضو شورای راهبردی روابط خارجی آمریکا است.

پس از انقلاب

به دلیل روابط نزدیک دکتر نصر با فرح پهلوی و نقش او به عنوان مشاور فرهنگی شاه در اواخر دوران پهلوی دوم، دکتر نصر نهایتاً در گیرودار انقلاب ایران به مشکلاتی جدی برخورد کرد. پس از انقلاب سال ۱۳۵۷، خانه و اموال سید حسین نصر (به گفتهٔ خود وی) «مصادره» و «غارت» گردید. وی از این که هیچ یک از علمای دوران اوایل پس از انقلاب در دفاع از وی برنخاستند بسیار گله‌مند بود. این‌ها و عوامل دیگر باعث مهاجرت وی و خانواده‌اش برای همیشه به غرب شد.

پس از چندین سال تدریس در دانشگاه‌های مختلف در آمریکا، سرانجام به وی پیشنهاد کرسی دائم استادی در دانشگاه جورج واشینگتن داده شد و او هم پذیرفت و تا به امروز به فعالیت در آن دانشگاه ادامه می‌دهد.

جایگاه و فعالیت‌های علمی

• او با علامه رفیعی قزوینی و مرتضی مطهری مباحثات زیادی داشته‌است.
• از همکاران اصلی هانری کربن در تهیهٔ کتاب «تاریخ فلسفهٔ اسلامی» بوده‌است.
• از شاگردان وی می‌توان حداد عادل و ویلیام چیتیک را نام برد.
• وی مدتی در نزد علامه طباطبایی به فراگیری پرداخت و بسیار تحت تأثیر علامه قرار گرفته و کتاب «شیعه در اسلام» ایشان را به انگلیسی باز گرداند.

وی به علت عمق مطالعات علم‌شناسی، فلسفی، اسلامی و دین‌شناسی تطبیقی، پیوند با جریان فکری «حکمت خالده» و شخصیت برجستهٔ آن فریتهوف شوان، تألیف کتب فراوان در بارهٔ اسلام در دنیای کنونی به زبان انگلیسی تبدیل به جهانی‌ترین اندیشمند مسلمان دنیای معاصر شده‌است. آثار این اندیشمند به زبان‌های مختلفی از جمله انگلیسی، عربی، فرانسه، ترکی، اندونزیایی، مالزیایی، هلندی، ایتالیایی، ژاپنی، آلبانیایی، صربی-کرواتی، اردو، بنگالی، پرتقالی و اسپانیایی ترجمه شده‌است.

مقام‌ها و سمت‌ها

• بنیان‌گذار انجمن شاهنشاهی فلسفه در تهران
• عضو آکادمی علوم یونان
• ریاست دفتر فرهنگی فرح پهلوی
• رئیس سابق دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تهران
• استاد کرسی اسلام‌شناسی دانشگاه جرج واشنگتن و دانشگاه تمپل
• وی کمک به بنیان‌گذاری دانشگاه صنعتی اصفهان را «از دست‌آوردهای بزرگ زندگی خود» می‌داند.

آثار

جلد کتاب فلسفهٔ سید حسین نصر

1. جوان مسلمان و دنیای متجدد
2. معرفت و امر قدسی
3. اسلام و تنگناهای انسان متجدد
4. تاریخ فلسفهٔ اسلامی (با همکاری هانری کربن)
5. سه حکیم مسلمان (ابن سینا، ابن عربی و سهروردی). انتشارات علمی و فرهنگی
6. آموزه‌های صوفیان از دیروز تا امروز
7. قلب اسلام (پس از حادثه ۱۱ سپتامبر نوشته شد)، ترجمهٔ انشاالله رحمتی، موسسهٔ گفت‌وگوی تمدن‌ها
8. کتاب‌شناسی بیرونی
9. آرمان‌ها و واقعیات اسلامی
10. هنر اسلامی و معنویت
11. جلال‌الدین رومی، شاعر و حکیم والامقام ایرانی
12. مقدمه‌ای بر اصول جهان‌شناسی اسلامی
13. نیاز به علم مقدس. ترجمهٔ حسن میانداری، مؤسسهٔ فرهنگی طه، ۱۳۷۹
14. محمد، مرد خدا
15. مکهٔ مکرمه و مدینهٔ منوره
16. دین و نظام طبیعت، ترجمهٔ مصطفی شهرآیینی، نشر نی، ۱۳۸۵
17. هنر مقدس در فرهنگ ایرانی
18. سنت عقلانی اسلامی در ایران
19. معرفت و معنویت
20. «در غربت غربی، زندگی نامه خودنوشت دکتر سید حسین نصر»، سیدحسین نصر، امیر نصری، امیر مازیار، تهران: رسا، ۱۳۸۳

پیوند به بیرون

• «صفحه سید حسین نصر در فیس بوک». 
• «گزارشی از مجادله نصر و سروش». 
• «وب‌گاه رسمی دکتر نصر». 
• «گزارشی از بی بی سی» (html). 
• «نماهنگ سخنرانی نصر در دانشگاه هاروارد» (html). 
• «نماهنگ سخنرانی نصر در بانک جهانی» (ram). 
• «سنت چیست؟(۱)». 

• «سنت چیست؟(۲)». 

• «خلاصه‌ای از فصل چهارم کتاب معرفت و معنویت با عنوان علم قدسی Scientia Sacra‏» (PDF). 

• «گفت و گوی محمد صادقی با سید حسین نصر (در جستجوی حقیقت)» (htm). 
• درباره سید حسین نصر