جنگ واسطه‌ای

جنگ واسطه‌ ای یا جنگ وکالتی (به انگلیسی: Proxy war) جنگی است که در آن قدرت‌های درگیر به جای اینکه مستقیما وارد جنگ با یکدیگر شوند از طرفهای ثالث برای جنگ با طرف مقابل استفاده می‌کنند. گاهی ممکن است از یک دولت به عنوان طرف ثالث استفاده شود، اما بیشتر اوقات طرف‌های ثالث را بازیگران غیر دولتی، نیروهای مزدور و مانند آن‌ها تشکیل می‌دهند. هدف از جنگ واسطه‌ای این است که بدون وارد شدن به جنگ تمام عیار از طریق طرف ثالث به طرف مقابل ضربه زد.

جنگ‌های واسطه‌ای ممکن است همراه با جنگ تمام عیار نیز اتفاق بیفتد. جنگ واسطه ای خالص تقریبا وجود ندارد، زیرا گروه‌هایی که با یک کشور خاص در جنگ هستند معمولا به دنبال منافع و هدفهای خاص خود هستند که ممکن است با منافع و هدف‌های کشور حامی آن‌ها یکی نباشد.

معمولا بیشترین کاربرد جنگ‌های واسطه‌ای در دوران‌های جنگ سرد است، زیرا به این وسیله می‌توان به جنگ سرد ادامه داد.

مثال‌ها

جنگ داخلی اسپانیا

نوشتار اصلی: جنگ داخلی اسپانیا

جنگ داخلی اسپانیا از نمونه‌های بسیار مشهوری است که می‌توان در آن الگوهای جنگ واسطه‌ای را به خوبی مشاهده کرد. این جنگ که بین جمهوری دوم اسپانیا و سندیکالیست‌های ملی به رهبری فرانسیسکو فرانکو آغاز شد به زودی منجر به حمایت آلمان نازی و ایتالیای فاشیست از ملی گرایان و اتحاد جماهیر شوروی از جمهوری‌خواهان شد.

جنگ سرد

مبارزه مجاهدین افغان با نیروهای شوروی بین سال‌های ۱۹۸۹-۱۹۷۹، نمونه‌ای از جنگ واسطه‌ای.

جنگ‌‌های واسطه‌ای در طول جنگ سرد امری معمول بود، زیرا دو ابرقدرت هسته‌ای (یعنی ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی) به علت ترس از بروز جنگ هسته‌ای تمایل به درگیری مستقیم با یکدیگر نداشتند. واسطه‌ها در جنگ‌های نظیر افغانستان، آنگولا، کره، ویتنام و نیز در خاورمیانه و آمریکای لاتین به کار گرفته شدند.

جنگ کره

نوشتار اصلی: جنگ کره

در جنگ کره که از ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۳ طول کشید جمهوری خلق چین و اتحاد جماهیر شوروی از کمونیست‌ها در شمال در مقابل نیروهای سازمان ملل به رهبری آمریکا حمایت می‌کردند. شوروی به طور مستقیم وارد این درگیری نشد، اما چین هزاران سرباز را در حمایت از کره شمالی به جبهه‌های جنگ فرستاد.

جنگ ویتنام

نوشتار اصلی: جنگ ویتنام

در جنگ ویتنام شوروی و کشورهای کمونیستی از چریک‌های ویت کنگ و دولت ویتنام شمالی در مقابل ویتنام جنوبی و متحدان آن از جمله آمریکا حمایت می‌کردند. آمریکا با اعزام صدها هزار سرباز خود نیز به طور مستقیم وارد این منازعه شد.