جمنا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جمنا
نمایی از رود جمنا و بنای تاج محل بر کرانه‌ٔ آن در آگرارود جمنا و حوضهٔ آبخیز آن
نمایی از رود جمنا و بنای تاج محل بر کرانه‌ٔ آن در آگرا

Yamunarivermap.jpg
رود جمنا و حوضهٔ آبخیز آن
سرچشمه کوه‌های هیمالیا
ریزشگاه رود گنگ در نزدیکی الله‌آباد
طول ۱۳۷۰[۱] یا ۱۳۷۶[۲] کیلومتر
ارتفاع ۶٬۳۸۷ متر

جَمُنا[۲][۱] (یا آوانویسی‌شده از روی انگلیسی به صورت یامونا)[۳] (به هندی: यमुना، به اردو: جمنا، به بنگالی: যমুনা)، رودی مقدس برای هندوها[۴] در شمال هندوستان است که از کوه‌های هیمالیا سرچشمه‌گرفته و با جریان‌یافتن به‌سمت عمدتاً جنوب شرقی در الله‌آباد به رود گنگ می‌پیوندد.[۵] این رود همچنین یکی از بزرگترین شاخه های رود گنگ است.

رود جمنا غالباً در هیبت یمی، دختر خورشید و خواهر دوقلوی یمه، خدای مرگ تجسم می‌شود.[۴]

مشخصات[ویرایش]

رود جمنا، رودی به‌طول تقریبی ۱۳۷۰[۱] یا ۱۳۷۶[۲] کیلومتر است. این رود که یکی از رودهای مهم شمال هند به‌ویژه در ایالت‌های اوتاراکند و اوتارپرادش به‌شمار می‌رود، درعین حال یکی از مقدس‌ترین رودهای این کشور است.[۲] این رود از دامنه‌های کوه باندارپونچ در هیمالیا در نزدیکی یمنتری در اوتاراکند سرچشمه می‌گیرد و در کوهپایه‌های هیمالیا به سمت جنوب جریان می‌یابد. پس از گذر از دهلی و تغذیهٔ آبراه آگرا، در جنوب دهلی به‌سمت جنوب شرقی تغییر مسیر داده و در حالی‌که اینک به‌طور کامل در ایالت اوتارپرادش جریان دارد، از آگرا، فیروزآباد و اتاوا می‌گذرد.[۲] شماری از ریزابه‌های جنوبی در جنوب اِتاوا به جمنا می‌پیوندد که از میان آنها، رودهای چمبل، سند، بتوا و کِن بزرگترینشان هستند.[۲] رود جمنا در نزدیکی الله‌آباد به رود گنگ می‌پیوندد که محل تلاقی این دو رود، مکانی مقدس برای هندوهاست.[۲] [۱]

بناهای تاریخی بسیاری همچون تاج محل در آگرا در امتداد کرانه‌های جمنا وجود دارد.[۱] این رود پیشتر شریانی تجاری برای منطقه بود اما امروزه منبعی برای آبیاری ایالت‌های اوتار پرادش و پنجاب به‌شمار می‌رود و درعین حال، میزان آلودگی آب‌های آن به‌ویژه در ناحیهٔ دهلی، بسیار زیاد است.[۱] در نتیجه رود جمنا به‌جز فصل بارندگی موسوم به مانسون، بسیار آلوده و کم‌آب بوده[۱] و در فصل تابستان، با توجه به میزان آب برداشتی از آن توسط کانال‌های مختلف، به جویباری کوچک در بالادست آگرا تبدیل می‌شود.[۲]

کانال‌ها یا آبراه‌های جمنای شرقی، جمنای غربی و آگرا، مهمترین کانال‌های موجود در مسیر رود جمنا هستند.[۱]

13NouRouرود جمنا در دهلی- نویداz

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ Yamuna. (n.d.). The Columbia Electronic Encyclopedia, Sixth Edition. Retrieved December 01, 2011, from Answers.com Web site: http://www.answers.com/topic/yamuna
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ Yamuna River 2011. Encyclopædia Britannica Online. Retrieved 29 November, 2011, from http://www.britannica.com/EBchecked/topic/651644/Yamuna-River
  3. واحد پژوهش و تألیف گیتاشناسی زیر نظر سعید بختیاری. «نقشهٔ سیاسی هند». در اطلس جامع گیتاشناسی ۸۷-۸۸. چاپ اول. تهران: موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، تابستان ۱۳۸۷. ص ۴۵. ISBN 978-964-342-270-7. 
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ Yamuna. (n.d.). A Dictionary of Asian Mythology. Retrieved December 01, 2011, from Answers.com Web site: http://www.answers.com/topic/yamuna
  5. Yamuna. (n.d.). The American Heritage® Dictionary of the English Language, Fourth Edition. Retrieved December 01, 2011, from Answers.com Web site: http://www.answers.com/topic/yamuna
جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جمنا موجود است.