جلیل زندی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
جلیل زندی
Jalil Z.jpg
محل تولد گرمسار
تاریخ تولد ۱۲ اردیبهشت ۱۳۳۰
محل مرگ تهران
تاریخ مرگ ۱۲ فروردین ۱۳۸۰
محل دفن بهشت زهرا
لقب خلبان تک‌خال جنگ ایران و عراق
تابعیت Flag of Iran.svg ایرانی
نیرو IIAF-Seal.svg نیروی هوایی شاهنشاهی ایران
IRI.Army Air Force Seal.svg نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران
طول خدمت ۳۱ سال
یگان‌های خدمت خلبان هواپیمای جنگنده اف-۱۴
درجه 17- سرتیپ دوم--IRIAF.png سرتیپ دوم خلبان
جنگ‌ها جنگ ایران و عراق
نشان‌های لیاقت فتح (نقره)
عملیات‌های مهم جنگ نفت‌کش‌ها
کارهای مهم شکار ۱۱ جنگندهٔ عراقی[۱]

سرتیپ دوم جلیل زندی (۱۳۳۰ در گرمسار - ۱۳۸۰ در تهران) خلبان تک‌خال جنگندهٔ اف-۱۴ نیروی هوایی ایران است که در تمام دوران جنگ ایران و عراق به خدمت مشغول بود. رکوردهای او، وی را واجد شرایط عنوان تک‌خال و موفق‌ترین خلبان جنگ ایران و عراق در نبردهای هوایی کرده است.[۲][۳]

دوران کودکی و نوجوانی[ویرایش]

جلیل زندی در تاریخ ۱۲ اردیبهشت ماه سال ۱۳۳۰ در شهرستان گرمسار دیده به جهان گشود. پدرش عزت اله زندی تکنسین راه آهن و زادهٔ روستای لجران و مادرش گوهرتاج فولادی خانه‌دار و از اهالی شهر گرمسار بود. جلیل به همراه خانواده‌اش تا پایان کلاس نهم دبیرستان (سال ۱۳۴۴) در گرمسار زندگی می‌کرد و به علت انتقالی پدرش به تهران (محله خزانهٔ فرح آباد) آمد . او دوره دبیرستان را در تهران، دبیرستان وحید واقع در خانی آباد به پایان رساند. او در سال ۱۳۴۷ دیپلم گرفت . در آن دوران او در آزمون ورودی دانشگاه پهلوی شیراز در رشته مهندسی کشاورزی پذیرفته شد، ولی به علت زیادی مخارج از رفتن به شیراز بازماند. به دلیل آن که سن اعزام به سربازی در آن دوران بیست سالگی بود او باید دو سال صبر می‌کرد و چون بدون کارت پایان خدمت سربازی اجازه استخدام در ادارات را نداشت به ارتش پیوست. او در اواخر سال ۱۳۴۸ به عنوان همافر به نیروی هوایی ارتش پیوست اما پس از چند ماه در اوایل سال ۱۳۴۹ به علت علاقه‌ای که به خلبانی داشت به عنوان هنرجوی خلبانی به آمریکا اعزام شد و پس ازگذراندن یک دوره ۱۴ ماهه در آمریکا به عنوان خلبان به ایران بازگشت.

خدمت در نیروی هوایی، بازداشت و جنگ ایران و عراق[ویرایش]

در بازگشت زیر نظر شهرام رستمی که به تازگی به عنوان معلم پرواز معرفی شده بود به یادگیری پرواز هواپیمای اف-۴ئی گمارده شد. او مطابق معمول دوره‌ها را به خوبی گذراند. این موضوع باعث دوستی او با ایشان شد که همواره تحت‌الشعاع احترام متقابل استاد-شاگردی بود. محل خدمت او به عنوان خلبان اف-۴ئی در همدان بود.

وی درتاریخ بیست و ششم آبان ماه ۱۳۵۷ دوره خلبانی اف-۱۴ای را گذرانده و از آن پس در پایگاه هشتم شکاری اصفهان به خدمت ادامه داد.

در نخستین روز جنگ هنگامی که هواپیماهای عراقی فرودگاه مهرآباد را بمباران کردند او برای دیدن بستگانش در تهران به سر می‌برد که با شنیدن خبر بمباران فوراً به اصفهان بازگشت. پس از آغاز جنگ نیز در خدمت نیروی هوایی باقی‌ماند و در کنار دوستان و همرزمانش به دفاع از مرزهای کشور پرداخت.

هنگامی که سروان نیروی هوایی بود، اغلب با مافوق خود سرهنگ دوم عباس بابایی که فرماندهٔ پایگاه هشتم شکاری اصفهان بود درگیری داشت.[۳] عباس بابایی به برخورد بی‌رحمانه با خلبانان و افسرانی که متهم به عدم وفاداری به رژیم جدید و ارزش‌های آن می‌شدند معروف بود.[۴]

درخواست نامه خلبانان پایگاه هشتم شکاری اصفهان برای آزادی جلیل زندی، صفحه یکم
درخواست نامه خلبانان پایگاه هشتم شکاری اصفهان برای آزادی جلیل زندی، صفحه دوم

در روز ۶۱/۴/۲۳ با مراجعه ماموران به درب منزلش او را به اتهام تمرد از دستور به بازداشتگاه منتقل کردند. این اتهام توسط عباس بابایی فرمانده وقت پایگاه اصفهان به او نسبت داده شده بود. پس از بازداشت او را به دادگاه انقلاب تحویل دادند.

دادگاه انقلاب جلیل زندی را به ده سال زندان محکوم کرد که البته به درخواست فرماندهٔ وقت نیروی هوایی و تعدادی از خلبانان نیروی هوایی پس از شش ماه آزاد گردید. او در طول مدت زندان به مجازات اعدام نیز تهدید شده بود.[۴]

دلیل اتهام تمرد از دستوری که به او نسبت داده شد این بود که از او خواسته شد تا با هواپیمای بونانزا - که هواپیمایی تک موتورهٔ ملخدار است و فاقد سیستمهای لازم ناوبری جهت پرواز مسیرهای دور می‌باشد – در یک ماموریت به بوشهر پرواز کند و او به علت آشنا نبودن با مسیر در خواست یک بلد را داشت و زمانی که با درخواست او مخالفت شده بود از انجام این دستور امتناع نمود. زیرا یکی از قوانین آموزش پرواز با هواپیمای بونانزا در نیروی هوایی این است که هر خلبان اولین پرواز مسیر دور خود را همراه با استاد انجام دهد.

گزارش کتبی سروان زندی به مسئول عملیات پایگاه مبنی بر عدم توانایی انجام آن ماموریت و ارجاع این گزارش به فرمانده وقت پایگاه هشتم شکاری، عباس بابایی، بی گناهی او و جعلی بودن اتهام وارده از طرف فرمانده وقت پایگاه را اثبات کرد و به درخواست فرماندهٔ وقت نیروی هوایی، سرهنگ صدیق، و تعدادی از خلبانان نیروی هوایی پس از شش ماه از زندان آزاد گردید.[۴]

شهرت جلیل زندی به‌عنوان خلبان جنگندهٔ اف-۱۴ است. وی دارای ۱۱ پیروزی هوایی (۸ فروند از این پیروزی‌ها قابل استناد و اعتماد (تأییدشده توسط منابع غربی)[۵][۶][۷] و ۳ فروند دیگر پیروزی احتمالی می‌باشد). این پیروزی‌ها عبارتند از: ۴ فروند میگ-۲۳، ۲ فروند سوخو-۲۲، ۲ فروند میگ-۲۱ و ۳ فروند داسو میراژ اف۱ می‌باشد.[۸]از این رو او به عنوان موفق‌ترین خلبان شکاری ایرانی و موفق‌ترین خلبان اف-۱۴ جهان شناخته می‌شود.[۱]

آخرین پست رسمی او پیش از مرگ، معاون طرح و برنامه در ستاد نیروی هوایی ایران بوده‌است. او در سال ۱۳۸۰ در یک حادثهٔ رانندگی به همراه همسرش زهرا محب شاهدین درگذشت. هر دو آنها در گورستان بهشت زهرا به خاک سپرده شدند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Iranian F-۱۴ Tomcat Units in Combat by Tom Cooper & Farzad Bishop, 2004, Oxford: Osprey Publishing, p. ۷۹, ISBN 1 84176 787 5
  2. Imperial Iranian Air Force: Samurai in the skies
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Fire in the Hills: Iranian and Iraqi Battles of Autumn 1982, by Tom Cooper & Farzad Bishop, Sept. 9, 2003
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ Iranian F-۱۴ Tomcat Units in Combat by Tom Cooper & Farzad Bishop, 2004, Oxford: Osprey Publishing, pp. ۲۳-۲۴, ISBN 1 84176 787 5
  5. http://www.cieldegloire.com/as_45_00_victoires.php#zandi
  6. http://www.acig.org/artman/publish/article_210.shtml
  7. http://www.acig.org/artman/publish/article_211.shtml
  8. Iranian F-۱۴ Tomcat Units in Combat by Tom Cooper & Farzad Bishop, 2004, Oxford: Osprey Publishing, pp. ۸۵–۸۸, ISBN 1 84176 787 5

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ جلیل زندی موجود است.