جلال‌الدوله دیلمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ابو طاهر جلال‌الدوله دیلمی (۹۹۳ یا ۹۹۴ تا ۱۰۴۴ میلادی) پسر بهاالدوله بین سال‌های ۱۰۲۷ تا ۱۰۴۴ میلادی و یا ۴۰۴ تا ۴۲۳ خورشیدی امیر آل بویه بوده است.[۱]

منطقه حکومت

ابوکالیجار با یک حمله بر فارس چیره شد و ابوالفوارس را در نبردی دیگر میان بیضاء و اصطخر درهم شکست. در ۴۱۶ق/۱۰۲۵م، پس از مرگ مشرف الدوله(برادر جلال الدوله)، در بغداد به نام او را از خطبه بیفکندند و جلال الدوله را به حکومت شناختند. ابوکالیجار در ۴۱۹ق/۱۰۲۸م، به هواخواهی از دیلمیان که ترکان بر ایشان تاخته بودند بصره را تصرف کرد. در همان سال پس از مرگ ابوالفوارس بر کرمان نیز چیره شد و سال بعد، از بیم محمود غزنوی، به جلال الدوله دست اتحاد داد، ولی جلال الدوله در پاسخ به اهواز تاخت و دست به چپاول گشود و سپاه ابوکالیجار را درهم شکست. با این همه، وی به بغداد بازگشت.[۲]

به خلافت رسیدن[ویرایش]

پس از مرگ القادر بالله، پسرش ابوجعفرعبدالله، ملقب به القائم بامرالله، جانشین او شد. خلافت القائم، پس از بیعت جلال الدوله دیلمی با او، رسمیت یافت. القائم بامرالله نیز سیاست پدر را در بازیابی قدرت خلیفه و تضعیف آل بویه دنبال کرد و در اندام لرزان خلافت عباسی استحکامی پدید آورد، به طوری که درخواست لقب ملک‌الملوک از جانب جلال الدوله دیلمی به استفتاء از فقها موکول گردید. خلیفه برای تحکیم بخشیدن به قدرت خلافت و گریز از ضعف احتمالی، سنجیده تر از گذشته عمل کرد. او در جریان اختلاف میان جلال الدوله و اباکالیجار دیلمی، جانب هر دو را رعایت می‌نمود تا در صورت غلبه هر یک از آنان بر دیگری، موقعیت تثبیت شده‌ای داشته باشد. در این زمان به نظر می‌رسد، خلیفه به تدبیر سیاسی دیگری نیز متوسل شده باشد و آن برقراری ارتباط با طغرل سلجوقی بود. از نوشته ابن‌اثیر چنین بر می‌آید که خلیفه می‌خواسته اختلاف میان دو امیر دیلمی را به اطلاع طغرل برساند و او را به بغداد دعوت نماید.[۳][۴][۵]

صلح جلال الدوله[ویرایش]

در ۴۲۲ق/۱۰۳۱م،سلطان مسعود بر کرمان چیره شد. سال بعد ترکانِ بغداد بر جلال الدوله شوریدند و خطبه به نام ابوکالیجار کردند، اما وی از رفتن به بغداد امتناع کرد و آنها نیز نام او را از خطبه انداختند.[۶] سرانجام در ۴۲۸ق/۱۰۳۷م میان ابوکالیجار و جلال الدوله صلح افتاد و خلیفة القائم بامرالله، برای ابوکالیجار خلعت فرستاد. در ۴۳۳ق/۱۰۴۲م، ابوکالیجار عُمان را تصرف کرد.[۷]

معاصران[ویرایش]

جلال الدوله با ابوکالیجار مرزبان پسر سلطان الدوله (۴۳۵- ۴۴۰ هـ ق)، ملک الرحیم بویهی (۴۴۰- ۴۴۷ هـ ق) و سلطان طغرل بیگ (۴۲۹- ۴۵۵ هـ ق)، الپ ارسلان (۴۵۵ – ۴۶۵ هـ ق)، ابو جعفر عبدالله قائم (در سال ۴۲۲ هـ ق) و ملکشاه (۴۶۵ – ۴۸۵ هـ ق) معاصر بود.[۸]

وفات[ویرایش]

جلال الدوله دیلمی که از متصلبین شیعه بود، در تاریخ پنجم شعبان المعظم سال ۴۳۵ هجری قمری وفات کرد.[۹][۱۰]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Jalal al-Dawla»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۷ اوت ۲۰۱۳).
  2. «آل‌بویه». دانشنامه فقه و اصول و علوم حوزوی. بازبینی‌شده در ۱۷ اوت ۲۰۱۳. 
  3. ابن اثیر، پیشین، ج9، ص522.
  4. دیلمستان
  5. تاریخ البرز
  6. بن اثیر عزالدین، الکامل، ج۹، ص۴۲۳، دارصادر، بیروت، ۱۳۹۹ق.
  7. ابن اثیر عزالدین، الکامل، ج۹، ص۵۰۲، دارصادر، بیروت، ۱۳۹۹ق.
  8. http://pishine.com/archives/2068/موقعیت-سیاسی-دستگاه-خلافت-عباسی-381-467هـ-ق/پایگاه عبرت‌پژوهی تاریخی
  9. وقایع الایام:ص436
  10. اسلام شناسی

منابع[ویرایش]