جبر لاپلاسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

جبر لاپلاسی[۱] (به انگلیسی: Laplace's Demon) اصطلاحاً به یک تفکر گفته می‌شود که نخستین بار توسط پیر سیمون لاپلاس در سال ۱۸۲۰ مطرح شد.[۲]

این جبر مطرح می‌کند در صورتی که تمام قوانین حاکم و وضعیت کنونی سامانه‎‎ای مشخص باشد و انسان کاملاً توانایی محاسبه آن را داشته‌باشد، می‌تواند وضعیت آینده آن سیستم را مشخص کند. مثلاً با استفاده از قوانین حرکت نیوتون رفتار سیارات و گرفت‌ها را پیش‌بینی کند؛ و از آنجایی که انسان از اتم‌ها و ملوکول‌ها ساخته شده و در صورتی که انسان توانایی محاسبه رفتار تک‌تک اتم‌ها را از روی قوانین فیزیک داشته باشد رفتار وی کاملاً قابل پیش‌بینی و جبری خواهد بود. این جبر در مورد کل دنیا نیز صدق می‌کند.[۱]

با ورود به سده ۲۰ دو نظریه مکانیک کوانتم (مبتی بر احتمال و شانس مانند گربه شرودینگر)[۱] و نظریه آشوب[۲] این جبر را رد کردند.

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ هاوکینگ، استیون. تاریخچه کوتاهتر زمان. فاطمی، ۱۳۸۸. صص ۶۸-۶۹. ISBN 964-318-437-4. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Smith, Leonard (2007). "The emergence of chaos". Chaos: A Very Short Introduction. VSI . OUP. pp. 3–4. ISBN 978-0-19-285378-3.