جاپلق

جاپلق عربی شده واژه گاپله، نام سرزمین باستانی و پهناوری است که غرب مرکزی ایران در محدوده شهرهای خوانسار، گلپایگان، خمین، ازنا، شمال بروجرد و تا نزدیکی‌های ملایر ادامه می یابد. قدیمی‌ترین کتیبه ای که نام گاپله در آن ذکر شده است، کتیبه ای است به خط آشوری که در آن گفته شده سپاهیان آشور در جنگی قلعه ای را در منطقه گاپله تصرف کرده و تعدادی اسیر و دام گرفتند { رجوع شود به کتاب تاریخ ماد تالیف دیاکنوف، ترجمه کریم کشاورز، ذیل توضیح کلمه گاپله }

جاپِلَق منطقه‌ای بسیار کهن است که قدمت آن به دوران پیش از اسلام بر می‌گردد. واژه جاپلق در اصل عربی شده کلمه گاپله می‌باشد. از لحاظ باستان‌شناسی حائز اهمیت فراوان است. این منطقه در زمانهای پیش از اسلام جزء منطقه ماد و پس از تشکیل هخامنشی جزء سرزمین ری می‌گردد. گرچه آثار و نشانه‌های فراوانی از قدمت این منطقه یافت شده است ولی در لغت نامه دهخدا در توضیح کلمه جاپلق شهرت این منطقه را به دلیل جنگ بین ایرانیان و اعراب در سال 112 هجری قمری ذکر می‌کند که به فرماندهی قحتبه ابن شیب و عمر ابن هبیره در جاپلق روی داد و اعراب تا منطقه نهاوند عقب رانده شدند. جنگ دیگری در سال 123 مصادف یا حیات امام صادق در این منطقه روی داد که به قیام بابک خرمدین مشهور بود. در کتاب گزیده سیاستنامه خواجه نظام الملک دکتر جعفر شعار چاپ 1365 شرکت چاپ و نشر بنیاد تهران صحفه 337 آمده : دیگر در سال دویست و دوازده در ایام مامون خرمدینان قیام کردند از ناحیت سپاهان، گاپله و ترمدین و کره و باطنیان به ایشان پیوستند ...

آرامگاه امامزاده زید و قاسم با ۱۰۰۰ سال قدمت در منطقه جاپلق ازنا قرار دارد. بنای این مقبره مربوط به دوران سلجوقی می‌باشد که گنبدی مخروطی شکل با نمای آجری و دارای ارتفاع ۴۰ متری است.

مردم جاپلق از زمانهای کهن کشاورزپیشه بوده و به واسطه همین حرفه مردمی آرام و صبور و منضبط می‌باشند. فرزیان از قدیمی‌ترین روستاهای ایران در این منطقه قرار دارد. ارامنه در منطقه جاپلق زیاد هستند طازران و کرتیلان و فین هم از روستاهی قدیمی چاپلق است. ترکان جاپلق این منطقه را چاپلق می‌گویند. شهر آشورآباد هم با قلعه‌ای قدیمی در این بخش واقع شده است.