جاوا اف‌اکس

جاوا اف ایکس

توسعه‌دهنده(ها)	سان میکروسیستم
آخرین نسخهٔ پایدار	۲ / ۱۰ اکتبر ۲۰۱۱
سیستم‌عامل	محیط اجرای جاوا
استفاده	محیط توسعه مجتمع
پروانه	EULA
وب‌گاه	http://javafx.com/

جاوااف‌اکس (به انگلیسی: JavaFX)‏ سکوی جاوایی است که برای خلق و تحویل کاربردهای غنی اینترنتی که بتواند در پهنهٔ وسیعی از دستگاه‌های متصل به اینترنت اجرا گردد. تگارش کنونی آن توسعه دهندگان را قادر به ساخت برنامه برای محیطهایرایانه رایانه رومیزی، دستگاه‌های بازی ویدیویی، پخش کننده‌های بلوری، و سایر سکوها را شامل می‌شود.

جاوااف ایکس، بر مبنای فن آوری جاوا ایجاد گردیده است. برای ساخت برنامه‌های جاوا اف ایکس، توسعه دهندگان از زبان اعلانی، به نام جاوا اف ایکس اسکریپت، استفاده می‌نمایند که قابلیت یکپارچگی با کدهای جاوا را داراست. جاوا اف ایکس، به کد بایتی جاوا ترجمه می‌شود، بنابراین، برنامه‌های جاوا اف ایکس، قابلیت اجرایی در هر محیطی که محیط اجرای جاوا را دارا باشند، از قیبل مرورگرها و رایانه رومیزی و دستگاه‌های همراه که نسخه موبایل جاوا را دارا هستند. در نگارش رایانه رومیزی، هم اکنون از سیستم عامل‌های ویندوز اکس‌پی، ویندوز ویستا، مکینتاش، پشتیبانی می‌نماید. در نگارش جاوا اف ایکس ۱٫۲، سان نسخه‌های اولیه‌ای را برای لینوکس و اپن سولاریس ارایه نمود.
در نگارش موبایل، جاوا اف ایکس، قابلیت اجرایی در سیستم عامل‌هایی چون، سیمبیان، ویندوز موبایل، و سیستم عامل‌های بی درنگ را داراست.

نگارش کنونی این سکو، شامل اجزا زیر است:

1. کیت توسعه نرم‌افزار جاوا اف ایکس: که شامل کامپایلر، ابزار زمان اجرایی، گرافیکی، خدمات رسانه‌ای وب و کتابخانه غنی متنی است.
2. محیط توسعه نتبینز برای جاوا اف ایکس: نتبینز امکام اضافه کردن با استفاده از صفحه‌ای برای کشیدن و رها کردن برای اضافه نمودن اشیایی با قابلیت حرکت، پویانمایی و همچنین مجموعه از نمونه‌ها و مثالها برای یادگیری. برای اکلیپس، افزونه‌ای تحت حمایت پروژه کنایی وجود دارد.
3. ابزارها و افرونه‌هایی برای کارهای خلاق: افزونه‌هایی برای تبدیل گرافیک موجود در ادوب فوتوشاپ و ادوب ایلسفقیتور به کدهای جاوا اف ایکس را داراست. ابزارهایی برای تبدیل اس وی جی به کدهای جاوا اف ایکس.
   

صاحب نظران بر این باورند که این محصول در بازار سامانه‌های رایانه رومیزی، با محصولاتی چوت ادوب فلش پلیر، ادوبی ایر، اپن لاسزلو و سیلورلایت مایکروسافت، در رقابت خواهد بود.

مباحث مهم تکنیکی

• نمایه مشترک. جاوااف‌اکس بر اساس مفهوم «نمایه مشترک» برای توسعه در تمام دستگاه‌های پشتیبانی‌کنندهٔ جاوااف‌اکس در نظر گرفته شده‌است. این رویکرد، این امکان را فراهم می‌آورد تا توسعه دهندگان، در هنگام ساختن برنامه برای اهداف رایانه رومیزی و موبایل از یک برنامه یکسان استفاده نمایند و بسیاری از بخش‌های گرافیکی، و محتوایی را بین موبایل و رابانه‌های رومیز به اشتراک گذارد. البته برای اسفاده کامل از توانایی‌های دسکتاپ و موبایل، از نگارش ۱٫۲ آن، از رابط برنامه‌نویسی نرم‌افزار خاص منظوره برای هر یک از این دو دو خانواده در تظر گرفته شد.
• کشیدن برای نصب. از دید کاربر نهایی، منظور از کشیدن برای نصب، هنگامی که کاربر (مثلا برنامه‌ای را در صفحه وب) مشاهده می‌نماید، می‌تواند آن را بکشد و در صفحه رایانهٔ خود رها نماید و آن ابزار ویدجت در رایانه قرار گرفته و نصب می‌شود، بدون آنکه در خود برنامه خللی وارد گردد. حتی بعد از بستن مرورگر وب، به کارش ادامه می‌دهد. این برنامه حتی قادر به اجاره دوباره با سافاده از دابل کلیک بر روی آن است. سان به نحوی بسیار گسترده بر روی این امکان مانور داده و اعلام کرده کرد که این تکنیک، یک مدل جدید و گسترده را بر روی توسعه دهندگان برای دوری از مرورگرهای وب باز می‌نماید.

تاریخچه

جاوا اف ایکس اسکریپت، بخش اسکریپتی جاوا اف ایکس، ابندا در پروژه شخصی به نام جان اولیور با نام F3 آغاز به کار کرد. سان میکروسیستم، اولین بار در کنفرانس جاوا وان، در سال ۲۰۰۷ این محصول را معرفی نمود.
در ماه می سال ۲۰۰۸، سان میکروسیسم اعلام داشت که تا سه ماهه سوم سال ۲۰۰۸، این محصول را برای رایانه‌های رایانه رومیزی و موبایل ارایه خواهد نمود. در این اعلان عمومی همچنین ارایه اولین دستگاه می‌تنی بر جاوا اف ایکس نیمهٔ سال دوم ۲۰۰۹ اعلام شده بود. سان در فراردادی چند ساله با شرکت او ۲، متعهد شد تا قابلیت‌های کامل ویدیویی جاوا اف ایکس را بروی کدک‌های ویدیویی آن شرکت قرار دهد.
از سال ۲۰۰۸ توسعه دهندگان قادر به بارگیری یک پیش نمایش ابزار توسعه برای ویندوز و مکینتاش به عنوان یک افزونهٔ نتبینز بودند. تا اینکه در ۴ دسامبر ۲۰۰۸(۱۴ آذر ۱۳۸۷)، سان نسخه اولیه با نان جاوا اف ایکس را ارایه نمود.

جاوا اف ایکس ۱٫۱

جاوا اف ایکس برای موبایل به عنوان بخش از نگارش ۱٫۱ آن در ۲۴ بهمن ۱۳۸۷ ارایه گردید.

جاوا اف ایکس ۱٫۲

این نگارش در کنفرانس جاوا وان، در ۲ ژوئن سال ۲۰۰۹(۱۲ خرداد ۱۳۸۸)، معرفی شد. این نگارش با ویژگی‌های زیر ارایه گردید:

• پشتیبانی اولیه از لینوکس و سولاریس،
• کنترل و طرح بندی توکار،
• پوسته کنترل‌های سی اس اس،
• ابزار توکار برای رسم نمودار
• مدیریت ورودی خروجی
• افزایش سرعت

جاوا اف ایکس ۱٫۳

این نگارش در ۲۲ آپریل سال ۲۰۱۰ (۲ اردیبهشت ۱۳۸۹) منتشر شد و ویزگی‌های زیر را داراست:

• افزایش کارایی
• پشتیبانی از سکوهای بیشتر
• بهبود پشتیبانی برای واسط‌های کنترلی

نگارش کنونی

نگارش کنونی جاوا اف‌ایکس ۲٫۰ است. این نگارش در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۱ معرفی شد. این نگارش موارد جدید را مطرح ساخت. رابط برنامه‌نویس کمکی جدیدی ارایه شده که توسعه‌گران را قادر می‌سازد تا بدون داشتن دانشی دربارهٔ زبان اسکریپت‌نویسی، از توانایی‌های جاوااف ایکس استفاده نمایند. پشتیبانی از انقیاد دیررس، انقیاد عبارات، دنبالهٔ عبارات مرزی و انقیاد جزیی در باز-ارزیابی از موارد مهم ارایه شده در نگارش جدید هستند. رابط برنامه‌نویسی روزآمد شده‌است تا توانایی نخ جزیی را بسیار بهتر پیاده‌سازی نماید (یعنی دیگر به کلاسِ پایه‌یِ وظیفهٔ جاوا (به انگلیسی: JavaTaskBase)‏ نیازی نخواهد بود). به علاوه گراف صحنه‌ایی تعریف و طراحی شده‌است تا به صحنه‌ها در پس‌زمینه توسط یک «نخ» ساخته شده و سپس به برنامهٔ اصلی در «حال اجرا» بپیوندند. در ۲۶ می ۲۰۱۱، اوراکل نگارش ۲٫۰ جاوا اف‌ایکس، نگارش بتا را منتشر نمود که تنها برای نگارش‌های ۳۲ و ۶۴ بیتی ویندوزهای ایکس‌پی، ویستا، هفت ارایه‌شد. در دسترسی اولیه، سیستم‌عامل مک‌اواس ایکس نیز برای استفاده از سوی اعضای پشتیبانی قابل دسترسی بود. اگرچه هنوز طراحی لینوکس کامل نشده و برای همین نگارش طرح‌ریزی شده‌است. جاوااف‌ایکس ۲ زبان توضیحی اکس‌ام‌ال جدیدی به نام اف‌ایکس‌ام‌ال را مورد استفاده قرار می‌دهد..

اجازه نامه‌ها

هم اکنون برای بخش‌های مختلفی از جاوا اف ایکس اجازه نامه‌ها مختلفی وجود دارد:

• هسته جاوا اف ایکس هنوز تحت اجازه نامهٔ نرم افزار اختصاصی است و هنوز عمومی نشده است.
• مترجم جاوا اف ایکس، و نگارش قدیمی تر گراف دو بعدی آن، تحت اجازه‌نامه عمومی همگانی گنو نگارش دوم، قرار دارد.
• افزونه نتبینز برای جاوا اف ایکس، تحت اجازه‌نامه عمومی همگانی گنو (نگارش دوم) و اجازهه نامهٔ توسعه و توزیع مشترک قرار دارد.

بعد از انتشار برنامه، جین کاول، به عنوان معاون بخش نرم افزار مشتریان، اعلام کرد که آنها به زودی خصوصیات جاوا اف ایکس را منتشر خواهند نمود. و این کار را تا انتشار متن باز هسته زمان اجرایی جاوا اف ایکس ادامه خواهد داد، بخش بخش‌هایی که تحت اجازه نامه شرکت‌های دیگری باشد.