تگزاس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسی suomi

مختصات: ۳۱° شمالی ۱۰۰° غربی / ۳۱° شمالی ۱۰۰° غربی / 31; -100

ایالت تگزاس
Texas
پرچم ایالت تگزاس آرم ایالت تگزاس
پرچم تگزاس آرم تگزاس
لقب های ایالت:
Lone Star State
(ایالت تک ستاره)
شعار رسمی:
Friendship
(دوستی)
Map of the United States with تگزاس highlighted
مرکز آستین
بزرگ‌ترین شهر هوستون
مساحت  رتبه: ۲مین
 - به کیلومتر مربع ۶۷۸٬۰۵۱
جمعیت  رتبه: ۲مین
 - سرشماری ۲۰۱۰ ۲۶٬۰۵۹٬۲۰۳
 - بلندترین نقطه قله گوادالوپ[۱]
   ۲۶۶۷ متر
 - پست‌ترین نقطه خلیج مکزیک[۱]
   ۰ متر
تاریخ پیوستن
به ایالات متحده
 
۲۹ دسامبر ۱۸۴۵ میلادی
رتبه: ۲۸مین
فرماندار ریک پری (ج)
سناتورها جان کورنین (ج)
تد کروز (ج)
حروف اختصاری ایالت TX
وب‌گاه رسمی ایالت www.texas.gov

تگزاس یا تکزاس (به انگلیسی: Texas) یکی از ۵۰ ایالت آمریکا، دومین ایالت پرجمعیت این کشور (بعد از کالیفرنیا) و همچنین دومین ایالت بزرگ آمریکا (بعد از آلاسکا) است. این ایالت در جنوب آمریکا قرار دارد و دارای مرز بین‌المللی با کشور مکزیک است. همچنین از نظر مرزبندی ایالتی، از طرف غرب با ایالت نیومکزیکو، شمال با اوکلاهما، شمال‌شرق آرکانزاس و از طرف شرق هم با لوئیزیانا دارای مرز‌های مشترک است. مساحت تگزاس ۶۹۶.۲۰۰ کیلومتر مربع بوده و جمعیت رو‌به‌رشد آن بر طبق آمارهای جولای ۲۰۱۳ برابر است با ۲۶.۴ میلیون نفر.

هیوستون بزرگ‌ترین شهر تگزاس و چهارمین شهر بزرگ در کل آمریکاست در حالی که سان آنتونیو دومین شهر بزرگ تگزاس بوده و هفتمین شهر بزرگ آمریکا محسوب می‌شود. از دیگر شهرهای مهم این ایالت می توان به ال پاسو و آستین - که مرکز تگزاس نیز است - اشاره نمود. شعار تگزاس ایالت تک‌ستاره است که این شعار روی پرچم مربوط به این ایالت و مهمر ایالتی آن نیز ذکر شده. این شعار درواقع بیان‌گر این موضوع است که روزی تگزاس، بعد از استقلال و جدایی از مکزیک، خود یک کشور بوده (که این موضوع در مورد سایر ایالت‌ها رخ نداده). همچنین ریشه نام تگزاس (Texas) برگرفته شده از کلمه‌ی Tejas است که در زبان کادوها به معنی رفقا و دوستان است.

اگرچه که تگزاس در جنوب آمریکا است و عمدتا آن را بخاطر هوای گرم و بیابانی می‌شناسند، تنها ۱۰٪ از خاک تگزاس شامل بیابان است. همچنین بخاطر مساحت زیادش، تقریبا می‌توان گفت که گونه‌های مختلف طبیعی و آب‌هوایی جنوبی و جنوب‌غربی آمریکا را در آن مشاهده نمود.

از شعارهای مربوط به این ایالت می‌توان به شعار شش پرچم بر فراز تگزاس اشاره نمود که نشان از ۶ کشور و حکومتی دارد که بر کل یا مناطقی از تگزاس در طول تاریخ حکمرانی کردند. از جمله این کشورها می‌توان به اسپانیا اشاره نمود. اسپانیا اولین کشور اروپایی بود که ادعای مالکیت قسمت‌هایی از تگزاس را کرد. فرانسه هم چندی بعد‌تر مالک قسمت‌هایی شد. سپس تا سال ۱۸۳۶ این ایالت تحت تصرف کشور مکزیک بود تا اینکه اعلام استقلال کرد و خود جمهوری تگزاس را تشکیل داد. در پایان نیز در سال ۱۸۴۵ به خاک آمریکا پیوست و یکی از ایالت‌های آمریکا شد. اما ششمین پرچم مربوط است به ایالات مؤتلفه آمریکا که تگزاس مدتی به آنها پیوسته بود.

یکی از صنایع تگزاس که بعد از جنگ داخلی بسیار در این ایالت رونق گرفت، صنعت گاوداری و پرورش گاو است. بخاطر این پیشینه قدیمی در صنعت پرورش گاو، واژگانی چون کابوی ایجاد شدندکه به این ایالت و مردمانش اشاره دارند. همچنین در قرن بیستم با کشف شدن منابع نفتی و شروع به استخراج آنها، اقتصاد تگزاس کاملا متحول شده و پیشرفت بسیار خوبی را تجربه کرد. از علل موفقیت تگزاس می‌توان به سرمایه‌گذاری‌های بزرگ این ایالت بر روی مراکز آکادمیک و دانشگاهی و در نتیجه استفاده از تکنولوژی و روش‌های نوین در صنایع خود اشاره نمود. امروزه تگزاس در صنایعی چون پتروشیمی، انرژی، رایانه، لوازم دیجیتال، هوافضا و تحقیقات پزشکی از ایالت‌های پیشرو است.

نام[ویرایش]

نام تگزاس بطور دقیق «تک‌ساس» تلفظ می‌شود، و برگرفته از واژهٔ Tejas است که نامی سرخ‌پوستی از قبیلهٔ کادو است.[۲] این واژه اشاره به نام بومیان اولیه این منطقه دارد و به معنای «دوست» و «رفیق» می‌باشد.[۳]

در زمان حکمرانی اسپانیایی‌ها بر این منطقه، نام تگزاس رسما Nuevo Reino de Filipinas: La Provincia de Texas شده بود. آنتونیو مارجیل، اولین شخصی بود که رسما در تاریخ ۲۰ جولای ۱۷۱۶ از این نام در نامه‌ای رسمی استفاده نمود. البته این اسم در زبان عامیانه و صحبت‌های مردمی چندان مورد استفاده قرار نمی‌گرفت و عمدتا بیشتر در اسناد رسمی از آنها استفاده می‌شد.

جغرافی[ویرایش]

ایالت تگزاس بعد از آلاسکا، دومین ایالت بزرگ آمریکا است که مساحتی حدود ۶۹۶.۲۰۰ کیلیومتر مربعی دارد. با این حساب حدود ۱۰٪ از کل کشور فرانسه و دو برابر از کشورهایی چون آلمان و ژاپن بزرگ‌تر است. اگر تگزاس همچنان یک کشور مستقل می‌ماند، بعد از شیلی و زامبیا، چهلمین کشور بزرگ جهان عنوان می‌گرفت.

تگزاس در منطقه جنوب مرکزی آمریکا قرار دارد و سه مرز آن با رودخانه‌ها مشخص شده. رودخانه ریوگرانده که مرزی طبیعی بین تگزاس و کشور مکزیک ایجاد کرده. رودخانه سرخ که مرز مابین تگزاس و مرز بین دو ایالت اوکلاهوما و آرکانزاس است و در نهایت رودخانه سابین که از طرف شرق مرزی طبیعی با ایالت لوئیزیانا ایجاد کرده. اما در کل تگزاس دارای ۳.۷۰۰ آبراهه (رودخانه) نام‌دار و ۱۵ رودخانه بزرگ می‌شود که در بین همه، ریوگرانده از همه بزرگ‌تر است. همچنین چندین دریاچه طبیعی و بیش از ۱۰۰ دریاچه (مخازن) مصنوعی و غیرطبیعی آبی دارد.

زندگی جانوری[ویرایش]

حیوانات و حشرات مختلفی در تگزاس زندگی می‌کنند. به شکل دقیق‌تر، حدود ۱۰۰ گونه از پستانداران، ۲۱۳ گونه از خزندگان و چندین گونه پرنده‌های مختلف ساکن ایالت تگزاس هستند که در کل حدود ۵۹۰ گونه بومی را تشکیل می‌دهند. از این بین حدود ۱۲ گونه از سایز مناطق به تگزاس منتقل شده و در حال حاضر آزادانه در حال تولیدمثل و زندگی هستند.

آب و هوا[ویرایش]

طبیعت تگزاس را می‌توان در هیل کانتری آن دید.

آب‌و‌هوای تگزاس بخاطر مساحت بسیار بالای آن مختلف و متفاوت است. به عنوان مثال ال پاسو در غربی‌ترین نقطه تگزاس دارای میانگین بارش سالیانه ۲۲۰ میلی‌متری است در حالی که مناطق جنوب شرقی این ایالت میزان بارش ۱.۶۰۰ میلی‌متری را به شکل سالیانه تجربه می‌کنند. همچنین دالاس در منطقه مرکزی تگزاس میزان بارشی متعادل، حدود ۹۴۰ میلی‌متری را داراست.

در خصوص بارش برف، مناطق غربی شاهد بارش برف به شکل چندین باره هستند در حالی که مناطق مرکزی بارش برف را سالی یک یا دوبار تجربه می‌کنند و برعکس، مناطق شرقی هر چندسال یک‌بار شاهد بارش برف هستند. برف به ندرت در مناطق جنوبی سان آنتونیو دیده می‌شود.

گرم‌ترین دمای به ثبت رسیده در ماه‌های تابستان در مناطق غربی ۲۶ درجه سانتیگراد است در حالی که بعضی دیگر از مناطق تا ۳۲ درجه هم می‌رسند. اما در کل آب و هوای تگزاس در شرق مرطوب و شرجی، در غرب خشک و بیابانی، و در شمال قاره‌ایست.

گاز‌های گلخانه‌ای[ویرایش]

تگزاس بزرگ‌ترین تولید‌کننده گازهای گلخانه‌ای در آمریکاست. به شکل سالیانه تقریبا ۶۸۰ میلیارد کیلوگرم کربن‌دی‌اکسید توسط این ایالت تولید می‌شود. اگر تگزاس کشوری مستقل بود، هفتمین تولید‌کننده گازهای گلخانه‌ای در جهان نام می‌گرفت. یکی از مهم‌ترین علل تولید این میزان آلودگی، وجود تعداد زیادی نیروگاه سوخت فسیلی در این ایالت است.

بلایای طبیعی[ویرایش]

در باب حوادث طبیعی، تگزاس تقریبا عاری از مناطق زلزله‌خیز است. در عوض نواحی شرق مجاور خلیج مکزیک هر ساله در اواخر فصل تابستان شاهد تردد سیستم‌های پرفشاری همچون توفندهای سهمگین هستند که می‌توانند باعث ایجاد خساراتی فراگیر گردند. توفند آیک و توفند ریتا دو نمونه توفند در سالهای اخیرند که در تگزاس خرابی ببار آوردند. در نواحی شمال ایالت در عوض تعدد پیچندها بیشتر دیده می‌شود.

فرهنگ[ویرایش]

نوشتار اصلی: فرهنگ تگزاس
نوشتار اصلی: معماری تگزاس
مشوقان تیم تگزاس لانگ‌هورنز در مسابقات قهرمانی فوتبال آمریکایی دانشگاه‌های کشور در سال ۲۰۰۷

شهرهای لاباک، آماریلو، دالاس، هیوستون، و مناطق اطراف آن از نظر فرهنگی جزئی از ایالت‌های جنوبی آمریکا محسوب می‌شوند، در حالیکه نواحی جنوب و غرب آستین همانند سن آنتونیو و ال پاسو (جنوب و غرب ایالت) جزو ایالت‌های جنوب غربی آمریکا محسوب می‌گردند.

فرهنگ لاتینوها (اسپانیایی زبانان) در تگزاس حضور بسیار مشهودی دارد. اعیادی مثل سینکو دو مایو، فیستا سن آنتونیو، و فیستا نوچه دل ریو هر ساله به صورت پرتعداد برگزار می‌گردند، و مشاهده جشن‌های با حضور پینیاتا و ماریاچی واقعه‌ای بس روزمره می‌نماید.

نمادها[ویرایش]

پروانه شهریار حشره افتخاری ایالت تگزاس است.[۴] علاوه بر این، آرمادیلو رسماً «پستاندار کوچک افتخاری» ایالت تگزاس است.[۵]

اما درازشاخ تگزاس است که نماد راستین ایالت و رسماً «پستاندار بزرگ افتخاری» ایالت تگزاس می‌باشد.[۶]

مردم[ویرایش]

نقشه پراکندگی جمعیت ایالت تگزاس. چهار نقطه بزرگ قرمزرنگ بترتیب بزرگی، شهرهای دالاس، هیوستون، سن آنتونیو، و آستین هستند. در انتهای جنوب ایالت، شهر مک‌آلن، و در نوک منتهی‌علیه غرب ایالت، شهر ال پاسو را نیز به رنگ قرمز می‌توان دید.

بر طبق آمارهای اداره آمار آمریکا، جمعیت ایالت تگزاس تا ماه جولای ۲۰۱۳ برابر بود با ۲۶.۴۴۸.۱۹۳ نفر بوده که رشدی ۵.۲ درصدی را به نسبت آمارهای این اداره تا سال ۲۰۱۰ را نشان می‌دهد.[۷]

تا سال ۲۰۱۴ تگزاس شامل ۳.۵ میلیون اتباعی می‌شد که محل تولدشان در کشور دیگری است (۱۵.۶٪ از کل جمعیت) که بر طبق برآورد انجام گرفته، حدود ۱.۲ میلیون آنها به شکل غیرقانونی ساکن تگزاس هستند. بین سال‌های ۲۰۰۰ تا ۲۰۰۶ تگزاس بیشترین رشد را در مهاجرت‌های غیرقانونی، به نسبت سایر ایالت‌ها داشت. همچنین دو سوم کل جمعیت این ایالت در شهرهای بزرگ همچون هیوستون ساکن هستند

نژاد[ویرایش]

  • سفید آمریکایی ۷۰.۴ درصد
  • سیاه‌پوست یا آفریقایی-آمریکایی ۱۱.۸ درصد
  • بومی آمریکایی ۰.۷ درصد
  • آسیایی ۳.۸ درصد (هندی ۱.۰ درصد - ویتنامی ۰.۸ درصد - چینی ۰.۶ درصد - فیلیپینی ۰.۴ درصد - کره‌ای ۰.۳ درصد - ژاپنی ۰.۱ درصد - سایر آسیایی‌ها ۰.۶درصد)
  • آمریکایی‌های جزایر آرام ۰.۱ درصد
  • سایر نژاد‌ها ۱۰.۵ درصد
  • دو یا چندنژادی ۲.۷ درصد

سن میانه اهالی تگزاس ۳۳٫۱ سال است. سفیدان ۴۸٫۳٪، لاتینوها ۳۵٫۷٪، و سیاهان ۱۱٫۹٪ جمعیت تگزاس را تشکیل می‌دهند. ۱۵٫۹٪ اهالی تگزاس متولد خارج از کشور هستند در حالیکه این رقم برای ایالات متحده آمریکا ۱۲٫۵٪ است.[۸]

ایالت تگزاس بیش از ۶۰۰٬۰۰۰ مسلمان ساکن دارد.[۹]

ایرانیان مقیم تگزاس[ویرایش]

تگزاس همچنین دارای جمعیت زیادی ایرانی‌تبار و فارسی‌زبان است. از ناموران این گروه هوشنگ انصاری، انوشه انصاری، شان دایوری، و فریناز کوشانفر می‌باشد. مصطفی چمران، کمال خرازی، و ابراهیم یزدی نیز از دانشگاهیان مقیم و یا دانش آموختگان این ایالت بوده‌اند.

در سال ۲۰۰۶ علی و گیتا صابریون، دو ایرانی مقیم شهر هیوستون در تگزاس مبلغ ۱۰ میلیون دلار به مرکز سرطان ام دی اندرسون دانشگاه تگزاس اهدا کردند.[۱۰][۱۱][۱۲]

شهرهای تگزاس[ویرایش]

شهرهای مهم تگزاس دالاس، سن‌آنتونیو، فورت وورث، آستین، ال پاسو، سن مارکوس، ویکو، کورپوس کریستی، آماریلو، میدلند، لاباک، و هیوستن هستند.

شهرهای هوستون، سن‌آنتونیو، و دالاس به ترتیب چهارمین، هفتمین، و نهمین بزرگ‌ترین شهرهای آمریکا از لحاظ جمعیتی می‌باشند. اما با احتساب مناطق حومه‌ای، دالاس-فورت وورث بزرگ‌ترین کلان شهر ایالت و چهارمین کلان شهر بزرگ ایالات متحده آمریکا است.

مراکز پرجمعیت ایالت تگزاس
رتبه در تگزاس
در محدوده شهری
رتبه در آمریکا
در محدوده شهری
شهر جمعیت (۲۰۱۱)
با احتساب حومه[۱۳]
۱ ۴ هیوستون ۵٬۹۴۶٬۸۰۰
۲ ۷ سن آنتونیو ۲٬۱۴۲٬۵۴۸
۳ ۸ دالاس-فورت وورث ۶٬۳۷۱٬۷۷۳
۴ ۱۵ آستین ۱٬۷۱۶٬۲۸۹
۵ ۲۱ ال پاسو ۲٬۲۰۰٬۰۰۰[۱۴]
۶ ۶۴ کورپاس کریستی ۴۲۸٬۱۸۵
۷ ۸۶ لاریدو ۷۴۷٬۴۹۴[۱۵]
۸ ۸۷ لاباک ۲۸۴٬۸۹۰
۹ ۱۱۹ آماریلو ۲۴۹٬۸۸۱
۱۰ ۱۸۵ مک‌آلن ۷۷۴٬۷۶۹
۱۱ ۱۹۴ ویکو ۲۳۴٬۹۰۶


نقشه‌ها[ویرایش]

تاریخ تگزاس[ویرایش]

تسبیحات نذورات برروی تندیس قدیسه در میسیون سان خوان در سن آنتونیو. این مکان در سال ۱۷۱۶ در سن آنتونیو توسط مبلغان پرتغالی بنا گردید.
نوشتار اصلی: تاریخ تگزاس

نقوش ۴ هزار سالهٔ متعددی بر روی دیواره‌های غارهای پارک ایالتی سمینول کنیون در جنوب تگزاس دیده می‌شود.

پرچم تگزاس تا کنون ۶ بار تغییر چهره داده‌است: پرچم اسپانیا، پرچم فرانسه، پرچم مکزیک، پرچم جمهوری تگزاس، پرچم کنفدراسیون ایالات جنوب آمریکا، و پرچم ایالات متحده آمریکا.

سن آنتونیو قلب تاریخی تگزاس به شمار می‌آید و محل جنگ آلامو است که در آن تگزاس برای استقلال علیه ارتش مکزیک مبارزه کرد. نهایتا تگزاس رسما در سال ۱۸۴۵ عضو ایالات متحده آمریکا گردید، و در سال‌های ۱۸۳۶-۱۸۴۵ یک کشور مستقل بود. نام این کشور جمهوری تگزاس بود.

در سال ۱۸۶۱، تگزاس از ایالات متحده جدا گشت، و عضو ایالات مؤتلفه آمریکا گردید. با شکست این گروه در جنگ داخلی آمریکا، تگزاس نیز بار دیگر به ایالات متحده پیوست.

دولت و سیاست در تگزاس[ویرایش]

نوشتار اصلی: دولت تگزاس


به غیر از شهرهای بزرگ همانند هیوستون و سن انتونیو و دلاس-فورت وورث و آستین، اکثر ساکنین ایالت را جمهوری خواهان تشکیل می‌دهند بخصوص در قسمتهای شمالی و مرکزی و شرقی. این توازن البته با ازدیاد روزافزون جمعیت اسپانیایی-تبارها در ۲۰ سال آینده در حال تغییر است. بطور نمونه در حال حاضر اسپانیایی-تبارها در شهرهای سن انتونیو و ال پاسو بزرگترین گروه جمعیتی هستند و لذا بیشتر به دموکراتها نزدیکتر بوده‌اند.

تگزاس در حال حاضر در کنگره آمریکا ۳۶ نماینده در مجموع دارد که از آنها ۱۲ نفر دموکرات و ۲۴ تای مابقی جمهوریخواهند.

تگزاس یک سیستم پارلمان دو مجلسی دارد: مجلس نمایندگان تگزاس ۱۵۰ عضو دارد که به مدت چهار تا ترم دو ساله می‌توانند در مقام خود خدمت کنند. جو استراوس (ج) سخنگوی مجلس است. مجلس سنای تگزاس نیز ۳۲ عضو دارد که می‌توانند به مدت دو ترم چهار ساله در مقام خود خدمت کنند. دیوید دوهرست (ج) ریاست سنا را بر عهده دارد.

همچنین تگزاس مراکز نظامی متعدد و بزرگی نیز دارد. بزرگ‌ترین پایگاه نظامی ایالات متحده آمریکا به نام پایگاه فورت هود در ایالت تگزاس قرار دارد.[۱۶]

ورزش[ویرایش]

با داشتن تیمهای سان آنتونیو اسپرز، دالاس ماوریکس، و هیوستون راکتز، تگزاس دارای بیشترین تعداد تیم‌های ورزشی (بعد از کالیفرنیا با ۴ تیم لس آنجلس لیکرز، لس آنجلس کلیپرز، گلدن استیت واریرز و ساکرمنتو کینگز) در لیگ قهرمانی بسکتبال ان بی ای می‌باشد.

تیم سن آنتونیو اسپرز (San Antonio Spurs)، قهرمان لیگ بسکتبال حرفه‌ای ان. بی. ای (NBA) آمریکا در سالهای ۱۹۹۹، ۲۰۰۳، ۲۰۰۵، و ۲۰۰۷ از شهر سن آنتونیو می‌باشد.

اما علاوه بر تیمهای دالاس ماوریکس و هیوستون راکتز از ان بی ای، تگزاس خانهٔ تیم‌های هیوستون تکسانز و دالاس کاوبویز از لیگ ان اف ال است.

اقتصاد[ویرایش]

نوشتار اصلی: اقتصاد تگزاس

از لحاظ میزان رشد اقتصادی، تگزاس در زمرهٔ ۵ ایالت برتر آمریکا است.[۱۷] اقتصاد تگزاس چهاردهمین اقتصاد جهان از لحاظ تولید ناخالص داخلی است بطوریکه در سال ۲۰۱۱، این ایالت تولید ناخالص داخلی برابر با ۱٬۱۴۹٫۹۰۸ میلیارد دلار داشت. در مقایسه، تولید ناخالص داخلی کشور کره جنوبی ۱٬۱۱۶٬۲۴۷ میلیارد دلار بود.[۱۸]

این ایالت با ۲۶۴ میلیارد دلار صادرات (ارقام سال ۲۰۱۲)، رتبه بزرگ‌ترین صادر کننده در میان پنجاه ایالت آمریکا را به خود اختصاص داده‌است.[۱۹][۲۰]

اقتصاد تگزاس بر مبنای فناوری اطلاعات، صنایع انرژی زا همانند نیروی باد، نفت و گاز، و کشاورزی است. تگزاس ۸ میلیارد بشکه نفت ذخیره دارد و محصول اول کشاورزی آن پنبه است. از ۵۰ تا پر درآمد ترین شرکت‌های فورچن ۵۰۰، شش شرکت در تگزاس مستقراند.[۲۱] این شرکت‌ها عبارت‌اند از: اگزان موبیل، کونوکوفیلیپس، هالیبرتون، والرو انرجی، ماراتان اویل، ای‌تی‌اندتی، و دل کامپیوترز. از شرکت‌های بزرگ دیگر آمریکایی که در تگزاس مستقراند می‌توان هواپیمایی ساوث وست، امریکن ایرلاینز، کنتیننتال ایرلاینز، و شرکت غذایی سیسکو را نام برد.

دانشگاه‌ها و فناوری[ویرایش]

مرکز پزشکی تگزاس بزرگ‌ترین مرکز پزشکی دنیاست.


تگزاس در میان ایالات متحده آمریکا جزو پنج ایالت برتر از نظر میزان تحقیقات علمی در مراکز دانشگاهی و پزشکی می‌باشد.[۲۲] از لحاظ سرمایه گذاری در تحقیقات علمی و فناوری، ایالت تگزاس با ۲٫۵ میلیارد دلار سرمایه گذاری در کشور در رتبه نخست است.[۲۳]

این ایالت در سال ۲۰۰۶ مجموعا نزدیک به ۳٫۲ میلیارد دلار هزینه صرف تحقیقات علمی نمود.[۲۴]

ایالت تگزاس در تولید انرژی به‌وسیله توربین‌های بادی با ۲۷۶۸ مگاوات انرژی تولید شده[۲۵] در میان ایالات متحده رتبه اول را داراست.[۲۶]

مشاهیر[ویرایش]

نوشتار اصلی: فهرست مشاهیر تگزاس

از افراد مشهور این سرزمین می‌توان شان دیوری، ایتن هاک، متیو مک کانهی، هیلاری داف، لانس آرمسترانگ، چاک نوریس، جسیکا سیمپسون، دوایت آیزنهاور، دنتون کولی (جراح قلب برجسته تاریخ پزشکی)، بادی هالی، استیو آستین، شاون مایکلز، لیندون جانسون، جنیس جاپلین، تامی لی جونز، چستر نیمیتز (فرمانده نیروی دریایی آمریکاراس پروت (میلیاردر و سیاست‌مدار)، جیمی فاکس، دان هنلی، دونالد بارتلمی، کریگ الوود، جنیفر لاو هیوت، و دن رادر (مجری سراسری اخبار) را نام برد.

پارک‌ها و مناطق ملی[ویرایش]

علاوه بر پارکهای فراوانی همانند بوستان آبی فورت وورث که در شهرها قرار دارند، ایالت تگزاس دارای ۱۱۵ پارک ایالتی می‌باشد.[۲۷] از این نمونه می‌توان به منطقه طبیعی ایالتی افرای گمشده، پارک ایالتی جزیره موستانگ، پارک ایالتی سنگ سحرآمیز، و پارک ایالتی گارنر اشاره نمود.

در میان مناطق ملی، برخی همانند پارک تاریخی ملی میسیون‌های سن آنتونیو دارای اهمیت تاریخی می‌باشند، در حالیکه برخی دیگر از پارکهای طبیعی و مناطق حفاظت شده می‌باشند. از این نمونه می‌توان به ساحل ملی جزیره پادره، پارک ملی بیگ بند، پارک ملی کوه‌های گوادالوپه، منطقه حفاظت شده ملی آرانزاس، و منطقه حفاظت شده ملی لاگونا آتاسکوزا اشاره نمود. و برخی دیگر از پارک‌ها دارای وجههٔ تفریحی-حفاظتی می‌باشند، همانند منطقه تفریحی ملی آمیستاد که در مرز مکزیک قرار دارد.

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Elevations and Distances in the United States. . U.S Geological Survey, 29 April 2005.  Retrieved on November 8.
  2. Texas: 2008 State Travel Guide. Texas Department of Transportation. pp.1
  3. Tejas Indians
  4. The Texas State Insect: Monarch Butterfly
  5. Nine-banded Armadillo (Dasypus novemcinctus)
  6. The Texas State Mammal: Longhorn
  7. http://www.census.gov/popest/data/state/totals/2013/tables/NST-EST2013-01.csv
  8. Sources: U.S. Census Bureau; U.S. International Trade Administration; Economic Policy Institute paper, "Revisiting NAFTA," Sept. 28, 2006. لینک: http://ap.google.com/article/ALeqM5jkXpcBW9B-Aqbi0BqvrX75HM0h6AD8V4NL200
  9. Office of the Governor Rick Perry - Speeches - Commemorating the Aga Khan's Visit
  10. M. D. Anderson Cancer Center - News Release - Gita and Ali Saberioon Contribute $10 Million to M. D. Anderson Research Effort - M. D. Anderson Cancer Center
  11. M.D. Anderson receives $10M gift from Saberioons - Houston Business Journal:
  12. Profile of an Iranian-American philanthropist: Ali Saberioon
  13. Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas Totals: Vintage 2011 - U.S Census Bureau
  14. با احتساب دیگر قسمت شهر در خاک مکزیک
  15. "با احتساب قسمت شهر در خاک مکزیک". Archived from the original on 2007-10-01. 
  16. آمریکا «سوگوار» حادثه تیراندازی در تگزاس, بی‌بی‌سی فارسی
  17. Top 5 Fastest-Growing States in the Union - US News and World Report
  18. بر طبق آمار ۲۰۱۱ صندوق بین‌المللی پول که در جداول قیاس زیر ارائه گردیده‌اند:

    Wikipedia contributors, «Comparison between U.S. states and countries nominal GDP,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/wiki/Comparison_between_U.S._states_and_countries_nominal_GDP (accessed September 5, 2013).

  19. Sources: U.S. Census Bureau; U.S. International Trade Administration; Economic Policy Institute paper, «Revisiting NAFTA,» Sept. 28, 2012. لینک: http://www.census.gov/foreign-trade/statistics/state/data/tx.html
  20. برای ارقام ۲۰۰۵، به وب‌گاه فرماندار تگزاس مراجعه شود: [۱]
  21. FORTUNE 500 2006: States
  22. ResearchinTexas.com
  23. http://www.utsystem.edu/news/2006/BOR-CompetitivenessInit-08-10-06.htm
  24. Research Expenditures 9/05-8/06
  25. Annual U.S. Wind Power Rankings Track Industry's Rapid Growth
  26. AWEA Quarterly Market Report:Texas Overtakes California as top Wind Energy State
  27. TPWD: News Release: April 3, 2006: New Edition of Texas State Park Guide Available

پیوند به بیرون[ویرایش]

وبگاه‌های رسمی[ویرایش]

مراکز و جوامع مهم ایرانی مقیم تکزاس[ویرایش]

جستجو در ویکی‌انبار در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ تگزاس موجود است.

مراکز مهم اسلامی[ویرایش]

پیوندهای دیگر[ویرایش]

Tämä artikkeli käsittelee osavaltiota, muita merkityksiä on täsmennyssivulla.
State of Texas
Texasn lippu Texasn vaakuna
Osavaltion lippu Osavaltion sinetti
Osavaltion lempinimi: Lone Star State
Yhdysvaltain kartta, jossa Texas korostettuna
Yhdysvaltain osavaltiot
Pääkaupunki Austin
Suurin kaupunki Houston
Kuvernööri Rick Perry
Viralliset kielet Ei ole
Pinta-ala 696 241 km² (2.)
 - Maa-ala 678 051 km²
 - Vesiala 17 570 km² (2,5 %)
Väestö (2010)
 - Asukkaita 25 145 561 (2.)
 - Asukastiheys 37,2/km² (26.)
Liittovaltion osavaltioksi
 - Päivämäärä 29. joulukuuta 1845
 - Järjestyksessä 28.
Aikavyöhyke UTC-7/-6 ja -6/-5
Leveyspiiri 25°50'N - 36°30'N
Pituuspiiri 93°31'W - 106°38'W
Leveys 1 065 km
Pituus 1 270 km
Pinnanmuodostus
 - Korkein kohta 2 667 m
 - Keskikorkeus 520 m
 - Matalin kohta 0 m
Lyhenteet
 - Postilyhenne TX
 - ISO 3166-2 US-TX
Sivusto www.texas.gov
Liberty 2005 3.jpg
Löydä lisää Yhdysvaltoihin liittyviä artikkeleitaYhdysvaltojen teemasivulta

Texas, suomeksi myös Teksas, on pinta-alaltaan Yhdysvaltain toiseksi suurin osavaltio Alaskan jälkeen ja toiseksi suurin myös väestöltään Kalifornian jälkeen. Texas julistautui itsenäiseksi 1836 ja liittyi Yhdysvaltoihin vuonna 1845 28. osavaltiona. Texasilla on yhteistä rajaa Meksikon kanssa. Idässä Texas rajoittuu Louisianan ja Arkansasin, pohjoisessa Oklahoman ja lännessä New Mexicon osavaltioon.[1]

Maantiede

Texasin kartta (iso kartta)

Texas sijaitsee Suurten tasankojen eteläpäässä, Meksikonlahden rannalla. Osavaltio rajoittuu lännessä New Mexicon osavaltioon ja Rio Grande -jokeen, joka on samalla Yhdysvaltojen ja Meksikon välinen raja. Pohjoisessa Texasiin kuuluu ns. Texas Panhandle, joka sijaitsee Suurilla tasagoilla. Texasin pohjoispuolella sijaitsee Oklahoman osavaltio. Idässä Texas sen sijaan rajoittuu Arkansasin ja Louisianan osavaltioihin. Texasin pinta-ala on 695 622 neliökilometriä ja se on Alaskan jälkeen Yhdysvaltain toiseksi suurin osavaltio.[2] Merkittäviä kaupunkeja ovat Dallas, Fort Worth, Houston, San Antonio, Austin ja Plano.

Texas on pinta-alaltaan iso osavaltio, ja se on sekä itä-länsi- että pohjois-etelä-suunnassa noin 1 300 kilometriä pitkä. Osavaltion ympäristö onkin vaihtelevaa. Meksikonlahden rannoilla osavaltion eteläosissa on subtrooppisia hiekkarantoja ja osavaltion länsiosissa korkeita vuoria ja aavikoita. Pääosa Texasista on kuitenkin melko tasaista.[2] Texas voidaan jakaa maantieteellisesti neljään osaan, rannikkotasankoon, keskisten pohjoisosien tasankoon, Suureen tasankoon, joka levittäytyy osavaltion pohjois- ja keskiosiin, ja läntiseen vuoristoalueeseen.[3]

Texasin osavaltion ilmasto on vaihteleva sen suuren koon ansiosta. Samana talvipäivänä voi Rio Granden suulla olla 30 astetta lämmintä ja Texas Panhandlen alueella lumimyrsky.[2] Ilmasto on pääsääntöisesti lämmin ja kuiva. Vuotuiset keskimääräiset sademäärät ovat suurempia Meksikonlahden rannalla ja osavaltion itäosassa. Sademäärät vähenevät länteen päin mentäessä. Itäosassa ilmasto on melko kostea ja länsiosassa ilmasto on hyvin kuiva. Lämpötilat ovat Texasissa kesäaikaan korkeita (yli 30 celsiusastetta) ja kesä on kestoltaan pitkä. Talvet ovat lämpimiä, lämpötila voi pysytellä yli 15 celsiusasteen keskitalvella.

Vuoden lämpimimmät kuukaudet ovat heinäkuu ja elokuu, jolloin keskimääräinen ylin lämpötila Austinissa on noin 35 astetta. Keskimääräinen alin on siellä kylmimmillään tammikuussa 2,9 astetta.[4]

Texasin pohjoisosa on osa Tornado Alleyksi kutsuttua aluetta.[5] Texasissa havaitaan vuosittain keskimäärin 155 tornadoa.[6]

Historia

Varhaishistoria

Ensimmäiset asukkaat saapuivat Texasiin 11 000–8 000 vuotta sitten.[7] Texasin alueella asuneisiin intiaaniheimoihin kuuluivat apassit, atakapan-, bidai-, caddo-, comanche-, cherokee-, kiowa-, tonkawa- ja wichitaheimot. Álvar Núñez Cabeza de Vacan retkikunta haaksirikkoitui 1528 Galvestonin lähelle ja sen jälkeen tutki ensimmäisenä eurooppalaisena osavaltion sisämaita.[8]

Ennen vuotta 1821 Texas kuului Espanjan Uuden-Espanjan siirtokuntaan. Kun Meksiko itsenäistyi, Texas jäi sen osaksi. Vuonna 1823 kolmesataa perhettä asettui Stephen F. Austinin johdolla Brazosjoen varsille. Siirtolaisia ärsyttivät Meksikon hallituksen orjuuden kielto, uudisasukkaiden riisuminen aseista ja laittomien siirtolaisten karkottaminen takaisin Yhdysvaltoihin.

Texasin tasavallasta osavaltioksi

Pääartikkeli: Texasin tasavalta
Sam Houston.

Vihamielisyydet Meksikon ja Texasin välillä alkoivat lokakuussa 1835 San Antonion kaupungin lähettyvillä. Meksikolainen kenraali Martín Perfecto de Cos antautui kapinallisille taistelussa lähellä La Bahían kaupunkia, ja tästä suuttuneena Meksikon armeijan komentaja Antonio López de Santa Anna lähti 6 100 miehen armeijansa kanssa kohti San Antoniota. Hänellä oli tarkoituksenaan vangita koko Texasin johto, ja 23. helmikuuta 1836 hän hyökkäsi San Antonioon. Kaupunkia ja sen puolustusta oli johtamassa eversti William Barret Travis 189-miehisen, pääosin vapaaehtoisista koostuvan joukkonsa kanssa. Tuossa joukossa oli taistelijoita 28 eri osavaltiosta ja maasta. Heistä kuuluisimpia olivat Jim Bowie ja David Crockett. Erään ratkaisutaistelun näyttämönä toimi Alamon lähetysasema San Antoniossa. Siellä Meksikon armeija menetti kaatuneina noin 400 miestä kaikkiaan 1 600 taisteluun osallistuneesta sotilaastaan. Texasilaisten tappiot olivat noin 300 miestä. Taistelu kesti 13 päivää texasilaisten kieltäytyessä antautumasta. Valloitettuaan Alamon meksikolaiset teloittivat kaikki henkiin jääneet miespuoliset puolustajat, joidenkin tietojen mukaan myös Bowien ja Crockettin.

Texas julistutui itsenäiseksi 3. maaliskuuta 1836. Sam Houstonin johtama 910-miehinen Texasin armeija hyökkäsi 21. huhtikuuta San Jacinton taistelussa 1 250 miehen vahvuisen Meksikon armeijan kimppuun.[9] Taistelussa noin 600 meksikolaista sai surmansa ja 650 vangittiin, ja joukkoja johtanut kenraali ja Meksikon presidentti Antonio López de Santa Anna saatiin vangiksi seuraavana päivänä. Hän oli pukeutunut vangittaessa tavallisen sotilaan univormuun, ilmeisesti pelätessään kostoa Alamon tapahtumista. Meksikon armeijan komentajat Vicente Filisola ja José de Urrea määräsivät joukot vetäytymään Rio Grande -joen eteläpuolelle. Antonio López de Santa Anna vapautettiin itsenäisyystunnustusta vastaan.

Vuonna 1845 Texas hyväksyttiin Yhdysvaltain jäseneksi, mikä johti Meksikon–Yhdysvaltain sotaan 1846–1848. Sodan seurauksena Yhdysvallat sai haltuunsa New Mexicon sekä Kalifornian ja Texasin länsiraja laajeni El Pasoon asti. Sisällissodan aikana Texas erosi unionista, mutta hyväksyttiin jälleen jäseneksi 1870.[10]

1900-luvun alusta nykypäivään

Texasiin iski vuonna 1900 Yhdysvaltain historian pahin luonnonkatastrofi, kun Galvestonin hurrikaani tappoi noin 8 000 ihmistä.[11] Spindletopin öljykenttä Beaumontin lähellä avattiin 10. tammikuuta 1901, ja siitä alkanut "öljybuumi" muutti pysyvästi Texasin taloutta.[12]

Lee Harvey Oswald murhasi presidentti John F. Kennedyn Dallasissa 22. marraskuuta 1963. Samassa autossa matkustanut Texasin kuvernööri John Connally haavoittui vaikeasti, mutta selvisi hengissä. Lyndon B. Johnson vannoi virkavalansa Dallasin lentoasemalla Air Force One -lentokoneessa.[13]

Texasilaisia ovat edistaneet liittovaltion johdossa myös presidentit George Bush ja George W. Bush.[14]

Politiikka

Texasin politiikkaa hallitsee republikaanipuolue. Demokraatit eivät ole onnistuneet saamaan virkoja osavaltion vaaleissa sitten vuoden 1994. Osavaltiossa ei ole tuloveroa, yritysverotus on matala ja osavaltion lainsäädäntöelimet kokoontuvat vain kerran kahdessa vuodessa. Kuvernööri on ollut vuodesta 2000 Rick Perry. Häntä edelsi George W. Bush 1995–2000. Kaksi republikaania edustaa Texasia Yhdysvaltain senaatissa: Ted Cruz (vuodesta 2013) ja John Cornyn (vuodesta 2002).[15] Texasilla on 32 edustajaa Yhdysvaltain edustajainhuoneessa: 21 republikaania ja 11 demokraattia.

Texas State Capitol.

Texasin pääkaupunki on Austin. Osavaltion Capitol muistuttaa liittovaltion Capitol-rakennusta Washington DC:ssä, mutta on tehty vaaleanpunaisesta graniitista, ja sen huipulla on ”vapauden jumalattaren” patsas pitämässä viisikärkistä Texasin tähteä.[16] Kuten useat muut eteläisten osavaltioiden capitolit, se katsoo etelään pohjoisen sijasta. Capitol-rakennus rakennettiin tarkoituksella seitsemän jalkaa korkeammaksi kuin liittovaltion capitol, mutta se ei ole niin massiivinen.

Texasin osavaltion perustuslain mukaan osavaltio noudattaa liittovaltion perustuslakia.[17] Texasin laissa ei kuitenkaan sanota, että osavaltio olisi alisteinen Yhdysvaltain presidentille, kongressille tai muiden osavaltioiden tahdolle.[17] Kun Rasmussen-tutkimuslaitos kysyi 2009 texasilaisten mielipidettä siitä, mitä heidän mielestään osavaltion perustuslaki todella tarkoittaa, katsoi 31 % vastaajista, että sen mukaan Texasilla on oikeus ryhtyä itsenäiseksi. Mikäli tutkitut olisivat saaneet äänestää asiasta, olisi 18 prosenttia eronnut Yhdysvalloista ja 75 prosenttia jatkanut liittovaltiossa.[17] Texasin kuvernööri Rick Perry kommentoi tulosta todeten, että Texas on ainutlaatuinen alue ja sen väki varsin itsenäistä.[17]

Texasin perustuslaki, joka otettiin käyttöön 1876, on liittovaltion toiseksi vanhin.

Texasissa on kuolemanrangaistus edelleen käytössä, ja siellä teloitetaan selvästi enemmän tuomittuja kuin muissa osavaltioissa.[18] Vuonna 2013 osavaltiossa teloitettiin 16 henkeä.[19]

Talous

Toiseen maailmansotaan asti Texas oli pääasiassa maatalousosavaltio. Vuonna 1926 120 000 asukkaan San Antonio oli suurin kaupunki. Vastoin yleistä mielikuvaa pääasiallinen elinkeino ei ole koskaan ollut karjatalous, vaan alkuajoista lähtien puuvillanviljelys ennen öljyteollisuuden syntyä.[20]

Texasin talous perustuu tietotekniikalle, öljylle ja maakaasulle, energiantuotannolle, maataloudelle ja teollisuustuotannolle. Osavaltiolla on kaksi taloudellista keskusta: Houstonin alue ja Dallas/Fort Worth Metroplex. Houston on petrokemian teollisuuden ja biolääketieteellisen tutkimuksen keskus kun taas Dallas on keskittynyt maatalouteen ja tietotekniikkaan.

Texasin kasvu liitetään usein työpaikkojen saatavuuteen, asumisen edullisuuteen (vaikka Dallasin ja Houstonin alueiden hintataso on noussut, se ei ole noussut yhtä korkeaksi kuin esimerkiksi San Franciscossa), henkilökohtaisen tuloveron puuttumiseen, yleisesti alhaiseen verotukseen ja rajalliseen liiketoiminnan säätelyyn, hallituksen rajalliseen valtaan ja suosiolliseen ilmastoon monilla osavaltion alueilla.lähde?

Vuonna 2013 Texasin suurimmat työnantajat olivat Shell, Dell ja Texasin yliopisto, Austin.[21]

Liikenne

Texasissa on viisi suurta lentoasemaa: Austin-Bergstromin kansainvälinen lentoasema Austinissa, Dallasin kansainvälinen lentoasema Dallasissa, George Bushin kansainvälinen lentoasema ja William P. Hobbyn lentoasema Houstonissa ja San Antonion kansainvälinen lentoasema San Antoniossa.[22] Kaikkiaan osavaltiossa on 117 lentoasemaa.[23]

Texasin 23 satamasta [24] Houstonin, Beaumontin ja Corpus Christin satamat olivat rahtimäärillä mitaten Yhdysvaltojen kymmenen vilkkaimman joukossa vuonna 2011.[25]

Väestö

Vuoden 2010 väestönlaskennan mukaan osavaltion väkiluku oli 25 145 561. Latinoja väestöstä oli 9 460 921. [26] Näistä 3 450 500 (15,6 %) on ulkomaalaissyntyisiä. Lisäksi osavaltiossa arvioidaan olevan 1,2 miljoonaa laitonta siirtolaista. Väkiluku kasvoi 4,3 miljoonaa vuodesta 2000 vuoteen 2010 (20,6 %).

Terveydenhoito ja lääketieteellinen tutkimus

Commonwealth Fundin vuoden 2007 tutkimus listasi Texasin terveydenhuollon Yhdysvaltain kolmanneksi huonoimmaksi, ja vain Mississippin ja Oklahoman terveydenhuolto arviotiin huonommaksi. Erityisen huonoksi Texasin terveydenhuollon teki se, että vain seitsemällä kymmenestä aikuisesta oli sairausvakuutus.[27]

Houstoniin on sijoittunut maailmankuulu Texas Medical Center, joka sisältää maailman laajimman keskittymän tutkimus- ja terveydenhoitolaitoksia.[28]

Joitakin akateemisista ja tutkimuksellista terveysinstituutioista ovat Baylor College of Medicine, University of Texas Health Science Center at Houston, ja The University of Texas M. D. Anderson Cancer Center. M. D. Anderson Cancer Center on laajalti tunnustettu yhtenä maailman tuottavimmista ja korkeatasoisimmista akateemisista instituutioista, jotka ovat keskittyneet syöpäpotilaiden hoitoon, tutkimukseen, koulutukseen sekä syövän ennaltaehkäisyyn.

Muita huomattavia terveydenhoidon ja lääketieteellisen tutkimuksen keskuksia osavaltiossa ovat South Texas Medical Center, San Antoniossa, ja UT Southwestern Medical Center, Dallasissa.

Koulutus

West Texas A&M University, Canyonin kaupungissa, Texasissa.

Texasin yliopistojärjestelmä, jonka loi Texasin perustuslaki vuonna 1876, sisältää yhdeksän akateemista yliopistoa ja kuusi terveysinstituutiota. Järjestelmään kirjautui vuonna 2004 yhteensä 182 752 opiskelijaa tehden siitä Yhdysvaltain laajimman korkeakoulutusjärjestelmän. Suurimmassa yliopistossa, University of Texas at Austin, on 50 000 opiskelupaikkaa, joista 11 000 jatko-opiskelijoille.[29]

Houstonissa sijaitsee hyvin tunnettu ja menestyksekäs yksityinen Ricen yliopisto, jolla on yksi maailman suurimmista lahjoitusvarannoista. Opiskelija-aines on erittäin korkeatasoista. Yliopisto ylläpitää erilaisia tutkimuslaitoksia ja laboratorioita.[30]

Kulttuuri

Teksasin rajakaupungeissa ja maaseudulla elää meksikolainen kulttuuriperinne, ja markkinoilla ja festivaaaleilla myydään perinteisiä peitteitä, ruukkuja, takorautaristejä ja pinatoita. Myös moderni taide voi hyvin meksikossa: Marfan kaupunki on taiteilijayhduskunta jonne Donald Judd perusti Chianti-taidemuseon. Paikallisessa musiikissa yhdistyy meksikolainen kansanmusiikki eurooppalaiseen polkkaan. Country- ja rock-musiikin saralla teksasilaisista tunnetaan Willie Nelson, Janis Joplin, Buddy Holly, Waylon Jennings ja Roy Orbison.[14]

Urheilu

American Airlines Center, kolmen ammattilaisseuran kotiareena Dallasissa.
Texas Motor Speedwayllä ajetaan NASCAR ja IRL-kilpailuja.
Sheryl Crow esiintymässä Houston Livestock Show and Rodeossa

Texasin suosituin urheilulaji on amerikkalainen jalkapallo. Osavaltiossa on useita ammattilaisjoukkueita useiden eri urheilulajien pääsarjoissa. Myös college- ja high school -urheilu ovat korkealla tasolla Texasissa, sillä niitä tuetaan voimakkaasti. Joukkueurheilun lisäksi golfilla ja moottoriurheilulla on tärkeä rooli osavaltion urheilussa. Texas Motor Speedway -ovaalirata sijaitsee Fort Worthissa.

Texas on rodeon keskus, ja siellä järjestetään vuosittain lukuisia rodeotapahtumia, joista Houston Livestock Show and Rodeo on maailman suurin.[31]

Joukkue Kaupunki Sarja & laji Kotikenttä Perustettu Mestaruudet
Dallas Cowboys Arlington NFL, amerikkalainen jalkapallo Texas Stadium 1960 5
Houston Texans Houston NFL, amerikkalainen jalkapallo Reliant Stadium 2002 0
Houston Astros Houston MLB, baseball Minute Maid Park 1962 0
Texas Rangers Arlington MLB, baseball Rangers Ballpark in Arlington 1961 0
Dallas Mavericks Dallas NBA, koripallo American Airlines Center 1980 1
Houston Rockets Houston NBA, koripallo Toyota Center 1967 2
San Antonio Spurs San Antonio NBA, koripallo AT&T Center 1967 4
Dallas Stars Dallas NHL, jääkiekko American Airlines Center 1967 1
FC Dallas Frisco MLS, jalkapallo FC Dallas Stadium 1996 0
Houston Dynamo Houston MLS, jalkapallo BBVA Compass Stadium 2005 2
Dallas Desperados Dallas AFL, arena football American Airlines Center 2002 0
San Antonio Silver Stars San Antonio WNBA, koripallo AT&T Center 1997 0
Houston Aeros Houston AHL, jääkiekko Toyota Center 1994 2
San Antonio Rampage San Antonio AHL, jääkiekko AT&T Center 2002 0
Texas Stars Austin AHL, jääkiekko Cedar Park Event Center 2008 0

Kirjallisuutta

Lähteet

  • Baldwin, James A.: Texas. McColl, R. W.: Encyclopedia of World Geography. New York: Facts On File, Inc, 2005. ISBN 0-8160-5786-9. Google-kirjat (viitattu 5.2.2012). (englanniksi)

Viitteet

  1. Hard Road to Texas - Texas Annexation 1836-1845 2008. Texas State Library. Viitattu 16.4.2009. (englanniksi)
  2. a b c Baldwin, s. 885.
  3. Environment Texas Almanac. Texas State Historical Association. Viitattu 5.2.2012. (englanniksi)
  4. Austin climatological information World Meteorological Organization. Viitattu 26.1.2014.
  5. Tornado Alley NOAA NCDC. Viitattu 2.2.2014.
  6. U.S. Tornado Climatology NOAA NCDC. Viitattu 2.2.2014.
  7. Ancient/Pre-Columbian History Texas Almanac. Texas State Historical Association. Viitattu 5.2.2012. (englanniksi)
  8. Early European Exploration and Development Texas Almanac. Texas State Historical Association. Viitattu 5.2.2012. (englanniksi)
  9. Revolution and the Republic of Texas Texas Almanac. Texas State Historical Association. Viitattu 5.2.2012. (englanniksi)
  10. Baldwin, s. 886.
  11. The 20th Century Texas Almanac. Texas State Historical Association. Viitattu 5.2.2012. (englanniksi)
  12. Ramos, Mary G.: Oil and Texas: A Cultural History Texas Almanac. Texas State Historical Association. Viitattu 5.2.2012. (englanniksi)
  13. Johnson's Life Lyndon Baines Johnson Library & Museum. Viitattu 18.4.2009. (englanniksi)
  14. a b Texas Encyclopedia Britannica. Viitattu 26.1.2014.
  15. Senators United States Senate. Viitattu 28.12.2013.
  16. Gresham T.: The Texas State Capitol George Hosek. Viitattu 16.4.2009. (englanniksi)
  17. a b c d Lähes viidennes texasilaisista haluaa oman valtion YLE Uutiset. 19.4.2009. Viitattu 19.4.2009.
  18. why is texas #1 in executions? PBS. Viitattu 28.12.2013.
  19. DPIC Releases 2013 Report, Showing Marked Decline in Death Penalty Use DPIC. Viitattu 28.12.2013.
  20. Cotton Texas Escapes. Viitattu 16.4.2009. (englanniksi)
  21. State Profile: Largest Employers Texas (sponsored by the U. S. Department of Labor, Employment and Training Administration) CareerOneStop. Viitattu 8.3.2014.
  22. List of the major international airports throughout the United States Nations Online. Viitattu 8.2.2014.
  23. List of all airports in Texas, USA Airport Authority. Viitattu 8.2.2014.
  24. Index of Ports In Texas World Port Source. Viitattu 9.2.2014.
  25. Port Industry Statistics American Association of Port Authorities. Viitattu 9.2.2014.
  26. 2010 Demographic Profile U.S. Census Bureau. Viitattu 20.1.2012. (englanniksi)
  27. Texas is Near Bottom of Healthcare Rankings InsuranceNewsNet.com, Inc. Viitattu 5.2.2012. (englanniksi)
  28. About the Texas Medical Center Texas Medical Center. Viitattu 16.4.2009. (englanniksi)
  29. Enrollment & Essentials University of Texas at Austin. Viitattu 16.4.2009. (englanniksi)
  30. Rice University
  31. Houston Livestock Show™ Viitattu 16.4.2009. (englanniksi)

Aiheesta muualla

Commons
Wikimedia Commonsissa on kuvia tai muita tiedostoja aiheesta Texas.