تفتگاه
تَفتگاه یا نقطه داغ (به انگلیسی: Hotspot) در دانش زمینشناسی به نقاطی در کره زمین گفته میشود که نسبت به نقاط دیگر به طور غیرعادی گرم هستند و باور دانشمندان بر این است که علت آن فعالیتهای آتشفشانی در گوشته زمین در لایههای زیر این نقاط میباشد.[۱]
تفتگاهها ممکن است در نزدیکی صفحات زمینساختی قرار داشته باشند یا از آنها دور باشند.[۲]
تعداد تفتگاهها، حدود ۵۰ تا ۱۲۰ عدد تعیین شدهاست. یکی از این نقاط نیز در جزیره ایسلند در شمال اروپاست.[۳]
زمینشناسان بر این باورند که نوعی مخزن در حال بالا آمدن از مواد گوشته، در زیر آتشفشانهای داخل صفحات اقیانوسی قرار دارد. گداختن این مواد در هنگام رسیدن به ژرفاهای کم و کاسته شدن از مقدار فشار، باعث پدید آوردن نوعی نقطه داغ میشود. با فرض اینکه صفحه اقیانوس آرام از روی این نقطه داغ عبور میکند، به ترتیب ساختارهای آتشفشانی حاصل میآید. عمر هر آتشفشان نیز نشاندهنده زمانی است که کوه، در روی تفتگاه و ساکن گوشته قرار داشتهاست.[۴]
