تعریف استانداردهای اندازه‌گیری در نقشه‌های صنعتی

پارامترهای زیر «تولرانس‌های هندسی» نامیده می‌شوند.

• دایره‌ای بودن:

تعریف: مقدار تولرانس قطعه بایستی در مقدار تلرانس داده شده که عمود بر محور دایره‌ای (محور گذرنده از مرکز دایره) و به فاصله تلرانسی + از آن قرار گیرد. مثال : در نقشه روبرو مقدار تلرانس دایره‌ای بودن قطاع قطعه کار نباید از مقدار ۰-۱ تجاوز کند.

• استوانه‌ای بودن:

تعریف: مقدار تولرانس سطح قطعه باید بین دو محور موازی با محور اصلی به فاصلة تلرانسس t باشد. مثال: مقدار تولرانس استوانه بایستی در محدودهٔ دو استوانهٔ فرضی با اختلاف شعاعی ۰-۱ از هم باشد.

• پروفیل خطی:

تعریف: میزان تولرانس توسط دو کمان به فاصلهٔ تولرانسی t از هم و هم‌مرکز قرار گرفته‌است و مقدار تلرانس قطعه بایستی بین این دو خط قوسی قرار بگیرد. مثال: انحنای مدنظر در قطعه بایستی بین دو کمان هم‌مرکز به فاصلة ۰٫۴ از هم قرار گیرد.

• پروفیل سطحی:

تعریف: سطح مورد نظر بین دو سطح کروی به فاصلة t و هم‌مرکز قرار می‌گیرد که مقدار تلرانس قطعه بایستی بین این دو سطح موازی قرار گیرد. مثال: سطح بدست آمده بایستی بین دو سطح کروی موازی و هم‌مرکز به اختلاف شعاعی ۰٫۰۲ از هم قرار گیرد.

• موازیت :

تعریف : سطوح موازی باید بین دو خط راست موازی به فاصلة تلرانسی t از هم و به موازیت محور مربوط به موازیت نقشه قطعه قرار گیرد. مثال : تمامی یالهای جسم بایستی بین دو خط موازی به فاصلة ۰٫۱ و به موازات محور اصلی قطعه باشند.

• عمودیت:

تعریف: تمامی مناطق معین بایستی بین دو خط موازی و راست به فاصلة تلرانسی t از هم و موازی محور اصلی نقشه و عمود بر سطح قائدة محور اصلی نقشه باشند. مثال: تمامی قسمت‌های محوری استوانه باید بین دو خط راست و موازی با محور اصلی که عمود بر سطح قاعده‌است به فاصلة ۰٫۱ از هم قرار گیرند.

• زاویه‌ای بودن:

تعریف: مقدار تولرانس قطعه بین دو خط موازی به فاصلة t و به زاویة درست داده شده در قطعه‌است. مثال: مقدار تولرانس مجاز قطعه باید بین دو خط موازی به فاصلة ۰٫۵ از هم زاویة ۱۲۰ از پایین قطعه باشند.

• موقعیت:

تعریف: میزان تولرانس، شعاع دایره‌ای به مقدار t و مکان اصلی مورد نظر در مرکز این دایره‌است. مثال: مکان مورد نظر بایستی در درون دایره‌ای به شعاع ۰٫۰۲ باشد. مکان تئوریک اصلی مرکز دایره است.

• هم‌مرکزی:

تعریف: مکان تلرانسی بوسیلة سیلندری به قطر t در نظر گرفته شده‌است که محورهای مربوط به آن باید در داخل این سیلندر قرار بگیرد. مثال : محورهای مورد نظر بایستی در داخل سیلندری که محور آن موازی محور اصلی قطعه و به شعاع ۰٫۰۸ است قرار بگیرد.

• لنگی شعاعی:

تعریف: نسبت به دو سطح اندازه‌گیری می‌شود و مکان تلرانسی بایستی بین دو سطح موازی دایره‌ای با اختلاف شعاع t از هم و عمود بر محور اصلی نقشه مورد نظر است. مثال: تفاوت‌های دو قسمت قطعه در محل‌های B , A باید بین دو دایره به اختلاف شعاعی ۰٫۱ از هم قرار گیرند.

• تقارن:

تعریف: مکان تولرانسی با دو صفحهٔ موازی به فاصلهٔ t از هم که اوساط مناطق برشی به طور یکسان در داخل این دو صفحه قرار می‌گیرد مشخص می‌شود. مثال: وسط ناحیة برشی مورد نظر می‌بایست در درون دو صفحة موازی به فاصلة ۰٫۰۸ از هم با توجه به سطح اصلی قطعه A قرار دارد.

• لنگی کل:

تعریف: منطقهٔ تولرانسی بین دو سطح موازی به فاصلة t از هم و عمود بر محور اصلی قطعه . مثال: سطوح باید بین ناحیه‌های تلرانسی به فاصلة ۰٫۱ از هم باشند.

• مستقیم بودن:

قسمت مدنظر باید بین دو خط راست و موازی به فاصلة t از هم قرار گیرد. مثال: ۱)تمامی خطوط سطحی مورد نظر بایستی بین دو خط موازی به فاصلة ۰٫۱ از هم باشد.

۲)هر قطاع ۲۰۰ واحدی از آن باید بین دو خط به فاصلة ۰٫۱ از هم باشند.

• تختی:

تعریف: سطح بین دو سطح موازی تخت به فاصلة t از هم است.

مثال: سطح بین دو سطح موازی تخت به فاصلة ۰٫۸ از هم است.