تعامل انسان و رایانه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

تعامل انسان و رایانه[۱] یا اندرکنش انسان و رایانه[۲]، به دانش و فن‌آوری مدرن و پرتنوع مطالعه، طراحی، اجراء، و ارزیابی سامانه‌های محاسباتی درگیر در محاورات و تعاملات مابین کاربران انسانی از یک سو، و رایانه‌ها و عامل‌های هوشمند نرم‌افزاری از سوی دیگر گفته می‌شود.

این رشته علم بررسی تعامل انسان و رایانه است. در واقع این علم نقطه تقاطععلوم رایانه و علوم رفتارشناسی طراحی و چند علم دیگر است. ارتباط و تعامل انسان و رایانه از طریق واسط اتفاق می‌افتد. که شامل نرم‌افزارو سخت‌افزار است. یک تعریف دقیق آن این است: علم تعامل انسان و رایانه یک رشته مرتبط با طراحی، ارزیابی و پیاده سازی سیستم‌های محاسباتی متقابل برای استفاده انسان در مطالعه پدیده‌های مهم پیرامون اوست. این رشته شاخه‌هایی از هر دو طرف درگیر را شامل می‌شود مثلاً گرافیک کامپیوتری، سیستمعامل، زبان‌های برنامه‌نویسی، تئوری ارتباطات و طراحی صنعتی برای قسمت کامپیوتری زبان‌شناسی، روانشناسی و کارایی انسان برای قسمت انسانی آن.

اهداف[ویرایش]

هدف آن تقویت تعاملات کاربر و رایانه به وسیله کاربردی تر کردن رایانه‌ها و مطابقت آنها با نیاز کاربران است. به عبارت دیگر این رشته مرتبط است با:

  • روش‌شناسی و فرایندهای طراحی واسطه‌ها
  • روش‌های پیاده سازی واسطه‌ها
  • تکنیک‌های ارزیابی و مقایسه واسطه‌ها
  • توسعه طراحی و پیاده سازی واسطه‌های جدید

تفاوت با دیگر رشته‌ها[ویرایش]

این علم در مولفه انسانی با دیگر رشته‌های علوم رایانه و در مولفه رایانه با دیگر رشته‌های ماشینی و صنعتی تفاوت دارد. همچنین تاکید آن بر قسمت‌های فیزیکی طراحی صنعتی مثل طراحی کیبورد و موس آرگونومیک (متناسب با ساختار بدن انسان)کم است.

اصول طراحی واسط[ویرایش]

برای طراحی یک واسط یا ارزیابی آن توجه به این نکات لازم است:

  1. ابتدا تمرکز روی کاربران و وظایف سیستم
  2. اندازه گیری‌های تجربی:عرضه نسخه آزمایشی واسط و عیب یابی آن توسط کاربران
  3. طراحی متناوب یعنی مراحل زیر باید تا دستیابی به نتیجه تکرار شوند.
  • طراحی
  • تست و ارزیابی
  • تحلیل نتایج

روش‌شناسی طراحی واسط[ویرایش]

  • طراحی کاربر محور(UCD):

کاربر در مرکز توجه طراحان است و همه چیز طبق خواست نیاز و سلایق او طراحی می‌شود.

اصول طراحی واسط کاربری[ویرایش]

این کار ۷ اصل دارد:

  1. حدود تغییرات مجاز (تلرانس)
  2. سادگی
  3. پدیداری(اجزای قابل مشاهده)
  4. تونا بودن
  5. پایداری
  6. ساختار و استخوان بندی
  7. بازخورد

ارائه و نمایش طراحی[ویرایش]

که ۱۳ اصل دارد:

قوانین ادراکی:

  • ۱. ارائه را خوانا کنید.
  • ۲. از محدودیت هاس قضاوت مطلق جلوگیری کنید.
  • ۳. پردازش بالا به پایین
  • ۴. حصول یک درک از یک عمل با تکرار زیاد آن و ترکیب با رنگ (برای ماندگاری در ذهن)
  • ۵. شباهت گیج کنند است.

قوانین روحی:

  • ۶. قانون واقع گرایی تصویری(اگر چیزی در واسط است شبیه اصل آن در دنیای بیرون باشد.)
  • ۷. .........

قوانین مبتنی بر توجه:

  • ۸. به حداقل رساندن زمان و هزینه دسترسی اطلاعات
  • ۹. قانون نزدیکی و سازش پذیری اجزا در واسط گرافیکی
  • ۱۰. قانون واسط‌های چند منبعی(دیداری ،شنیداری ،گفتاری، ...)

قانون حافظه:

  • ۱۱. جایگزینی حافظه با اطلاعات دیداری

قانون جعبه پیش گویی:

  • ۱۲. اصل پیشبینی و پیشگویی نیاز کاربر به کمک
  • ۱۳. اصل سازگاری و یکنواختی ظاهر واسط

آینده این رشته[ویرایش]

انتظار می‌رود در آینده این رشته ویژگیهای زیر را خلق کند:

  • ارتباطات فراگیر و همه جا حاضر
  • سیستم‌های کاربردی عالی
  • در دسترس بودن اجزای گرافیک کامپیوتری در همه جا وارزان و سازگار با تمام سیستم‌ها
  • ترکیب و میکس انواع رسانه ها(صوت، تصویر، فیلم، انیمیشن و...)
  • تعاملات با پهنای باند زیاد
  • کامپیوترهای کوچک جاسازی شده در تمام وسایل زندگی
  • واسطه‌های کاربری گروهی (کنفرانس‌ها...)
  • امکانات گسترده سازماندهی اجزای واسطه‌ها توسط کاربران
  • اجزای کاربردی اطلاعات(خرید اینترنتی...)

واسط‌های انسان و رایانه شامل جنبه‌های زیر می‌شود:

  1. وظایف محیطی پیرامون
  2. محیط ماشینی
  3. بخشهای واسط(هم پوشانی آنها و...)
  4. جریان داده‌های ورودی
  5. خروجی
  6. بازخورد

منابع[ویرایش]

  1. فرهنگستان زبان و ادب فارسی از معادل برهم‌کنش در حوزهٔ فیزیک و شیمی، و از تعامل در حوزهٔ روان‌شناسی به جای interaction در انگلیسی استفاده کرده است. «واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان و ادب فارسی». فرهنگستان زبان و ادب فارسی. بازبینی‌شده در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۱. 
  2. اندرکنش از معادل‌های به‌کار رفته توسط شورای عالی انفورماتیک در واژه‌نامهٔ مرجع برای ترجمه محیط لینوکس است.«واژه‌نامه مرجع برای ترجمه محیط لینوکس». شورای عالی انفورماتیک. ۲۹. بازبینی‌شده در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۱. 
  • McCRACKEN, D. D., and WOLFE, R. J. (2004), User-Centered Website Development, A Human-Computer Interaction Approach, Pearson Education, Inc. ISBN 0-13-041161-2