تصرف انطاکیه به دست صلیبیون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۶°۱۲′ شمالی ۳۶°۰۹′ شرقی / ۳۶.۲۰۰° شمالی ۳۶.۱۵۰° شرقی / 36.200; 36.150 تصرف انطاکیه به دست صلیبیون، رویدادی است که طی آن شهر انطاکیه واقع در ترکیه کنونی، در پی لشکرکشی اول صلیبیون به خاورمیانه، در تاریخ ۳ ژوئن ۱۰۹۸ میلادی تصرف و ویران گشت.

محاصره ی انطاکیه بدست صلیبیون

تصرف انطاکیه در سر راه لشکرکشی صلیبیون به فلسطین و اورشلیم روی داد. هرچند که امروزه شهر انطاکیه بیش از ۳۰ هزار نفر جمعیت ندارد، اما در آن روزگار شهری چندصدهزارنفره بوده‌است.

موقعیت و اوضاع شهر در هنگام هجوم صلیبیون[ویرایش]

استحکامات انطاکیه

انطاکیه، واقع بر راه بزرگ خشکی بین مصر و فلسطین در جنوب و امپراتوری بیزانس در شمال، شهری وسیع بود که دو فرهنگ مسیحی و مسلمان در آن تلاقی می‌یافتند. به دلیل موقعیت آسیب‌پذیر شهر، برای استحکامات آن تدابیر جدی اندیشیده بودند. دیوار بیرونی شهر بیش از شش مایل طول داشت و دارای چهارصد برج بود که هر یک از روی دیوار ششصد پا ارتفاع داشت.[۱] ساکنان شهر را مسلمانان و مسیحیان ارتدوکس، ارمنی و آسوری تشکیل می‌دادند که مسیحیان مطیع ریش‌سفیدی یونانی بودند.[۲]

انطاکیه آن زمان در دست ترکان سلجوقی بود و سپاهیان ترک پس از شکست در دورولائوم به آن عقب‌نشینی کرده‌بودند.[۱] والی شهر، یاغی‌سیان، پنج‌هزار جنگجوی زبده در اختیار داشت و به استحکامات شهر مطمئن بود ولی به مسیحیان ساکن شهر اعتمادی نداشت. در آن زمان والیان مسلمانان در شمال سوریه گرفتار جنگ داخلی بودند و یاغی‌سیان انطاکیه را به صورت نیمه مستقل اداره می‌کرد.[۲]

محاصرۀ شهر[ویرایش]

در بیستم اکتبر ۱۰۹۷، صلیبیون به حومۀ انطاکیه رسیدند و آن را محاصره کردند تا از ورود و خروج قوا و آذوقه به شهر جلوگیری کنند؛ ولی قطع تدارکات به انطاکیه کار ساده‌ای نبود. گرچه صلیبیون راه انطاکیه به دریای مدیترانه را تحت کنترل داشتند، ولی نمی‌توانستند در مناطق کوهستانی شرق شهر گشت‌زنی کنند. از آنجا جنگجویان تحت امر کربوغا، سردار بزرگ ترک، تدارکات را اسکورت می‌کردند و از بین سدّ صلیبیون می‌گذراندند. در نتیجه به جای اینکه مدافعان گرفتار قحطی شوند، محاصره‌کنندگان دچار گرسنگی شدند و در طول زمستان بسیاری از آنها از گرسنگی و بیماری مردند.[۱]

اقدامات و حملات متقابل ترکان[ویرایش]

یاغی‌سیان، والی شهر، مرتباً جاسوسانی را در قالب تاجر به اردوی صلیبیون ارسال می‌کرد تا تحت عنوان فروش آذوقه، اطلاعات نظامی اردوی صلیبی را به دست آورند. این جاسوسان استراتژی‌های صلیبیون را به اطلاع یاغی‌سیان می‌رساندند؛ تا اینکه توسط بوهموند، فرمانده صلیبی، اسیر شدند. بوهموند اعلام کرد که می‌خواهد آنها را ذبح کند و بخورد. جاسوسان وحشت‌زده فرار کرده وارد شهر شدند، و اخبار مربوط به وحشی‌گری صلیبیون نسبت به مسلمانان را شایع نمودند.[۲]

زمانی که یاغی‌سیان از عزم صلیبیون برای تسخیر شهر مطلع شد، دشمنی خود را با هم‌کیشانش کنار گذاشت و از آنان درخواست کمک نمود. ترکان منتظر نشدند تا صلیبیون حمله را آغاز کنند. آنان از قلعه‌ای واقع در شرق انطاکیه صلیبیون را مورد هجوم قرار دادند. صلیبیون مجبور بودند تا فوراً این حملات را متوقف کنند. بوهموند گروهی از نیرو‌هایش را در جنگلی در مجاورت قلعه مخفی نمود و با باقی نیرو‌هایش ترکان را به آنجا کشاند و شکست داد. این پیروزی اعتبار وی را در اردوی صلیبی بالا برد.[۲]

تسخیر شهر[ویرایش]

قتل‌عام انطاکیه

با فرارسیدن بهار، اوضاع صلیبیون بهبود یافت. پاپ که خبر شرایط وخیم آنها را شنیده بود، تاجران ونیزی را ترغیب کرد که با آذوقه و تدارکات به کمک صلیبیون بروند. از آن طرف یکی از مسلمانان محافظ برج به مسیحیت گروید و در دوم ژوئن ۱۰۹۷، یکی از دروازه‌های انطاکیه را بر روی صلیبیون گشود. ترکان غافلگیر شده که تعدادشان بسیار کمتر از صلیبیون بود، ناچار به استحکامات درونی گریختند. یاغی‌سیان از شهر گریخت و عصر آن روز، سر او توسط گروهی از ارمنی‌ها به صلیبیون تحویل داده شد.[۱]

محاصرۀ صلیبیون توسط قوای کمکی ترک[ویرایش]

در چهارم ژوئن ۱۰۹۷، روز بعد از فتح انطاکیه توسط صلیبیون، قوای کمکی ترک به انطاکیه رسیدند و شهر را محاصره کردند. در نتیجه خط تدارکاتی صلیبیون قطع شد درحالیکه ذخیرۀشان رو به اتمام بود. صلیبیون روحیۀ خود را باختند و گروهی از آنان از شهر گریختند. اما شایعۀ پیدا شدن نیزۀ مقدس (نیزه‌ای که پهلوی مسیح را شکافته بود)، روحیۀ صلیبیون را تقویت کرد. در بیست و هشتم ژوئن، قوای صلیبی با اتّکا به شور حاصل از کشف نیزۀ مقدس، از انطاکیه خارج شدند و محاصره‌کنندگان را وادار به عقب‌نشینی کردند.[۱]

صلیبیون بعد از پیروزی در انطاکیه[ویرایش]

فرماندهان صلیبی شش ماه در انطاکیه در مورد حکومت شهر به چانه‌زنی نشستند و سرانجام بوهموند خود را شاهزادۀ انطاکیه خواند. وی مملکت لاتینی انطاکیه را تأسیس کرد و از رفتن به اورشلیم خودداری ورزید.[۱]

رفتار صلیبیون با ساکنین سرزمین‌های تصرف شده ناعادلانه بود. سربازان غالباً زندانیان را می‌کشتند و سرهای آنان را بر نوک سیخ سرخ می‌کردند.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ تیموتی لوی بیئل، «جنگ‌های صلیبی»، ترجمۀ سهیل سمّی،انتشارات ققنوس، 1386
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ «Yaghi Siyan and the Franks». Crusades and Crusaders.