ترجمه هم‌زمان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ترجمه هم‌زمان یا ترجمه شفاهی عبارت است از برگرداندن یک مفهموم از زبان مبدا به زبان مقصد به صورت شفاهی. آنچه مترجم مکتوب را از مترجم هم‌زمان (شفاهی) متمایز می‌سازد این واقعیت است که مترجم هم‌زمان با قرار گرفتن در یک محیط ارتباطی ملموس و تکرار ناپذیر اجباراً از تکنیک‌ها و شگردهایی استفاده می‌کند که حاصل آن عبارات و جملاتی است که ترجمهٔ کلمه به کلمه محسوب نخواهد شد.

مترجم هم‌زمان[ویرایش]

مترجم هم‌زمان فرصت تغییر دادن عبارات، تصحیح ساختار جملات و انتخاب سبک‌های گوناگون را ندارد و رعایت زمان در بعضی موارد یک نیاز محسوب می‌شود. تنها مزیتی که مترجم هم‌زمان از آن برخوردار است ولی مترجم مکتوب از آن بی بهره است استفاده از پیامهای جانبی است که از عوامل غیر زبانی چون حرکات دست و چهرهٔ گوینده منبعث می‌شود. در ترجمهٔ هم‌زمان گفتار ارائه شده توسط متکلم عینیت ملموس نمی‌یابد و در زمان محو می‌شود. آنچه باقی می‌ماند نقش مفاهیم در ذهن مترجم است. حرکات فیزیکی گوینده، پیام را روشنی بیشتری می‌بخشد و به آن غنای بهتری می‌دهد. مترجم هم‌زمان باید در کار خود دارای چنان ذوق و ظرافتی باشد که ترجمه بدست آمده عاری از عیب و نقص باشد زیرا فرصتی برای تصحیح و تجدید نظر و یا بازآفرینی وجود ندارد. مترجم هم‌زمان باید دارای خلاقیت بسیار بالا بوده و بتواند در لحظه تصمیم بگیرد.

انواع ترجمه‌های هم‌زمان[ویرایش]

در حال حاضر سه نوع ترجمه هم‌زمان در سازمان‌های بین‌المللی خصوصاً در سازمان ملل متحد معمول است که عبارت‌اند از:

  1. ترجمهٔ هم‌زمان مقطع (Consecutive interpreting):

در این نوع ترجمه، مترجم با استفاده از فاصله زمانی که پس از قطع موقت کلام گوینده حادث گردیده، مفاهیم را که یا به صورت یادداشت و یا به صورت ذهنی در اختیار دارد در زبان مقصد باز آفرینی می‌کند. این فاصلهٔ زمانی می‌تواند معادل دو یا سه جمله باشد و در بعضی موارد به چند دقیقه نیز برسد. هرچه طول این مدت یعنی زمانی که گوینده سخنان خود را ایراد می‌نماید طولانی تر باشد، ترجمهٔ ارائه شده نیز کلی تر خواهد بود. با وجود این برخی از مترجمان هم‌زمان به قطعات کامل و طولانی تر راغب اند زیرا بسیاری از موارد مبهم رفع خواهد شد.

  1. ترجمهٔ هم‌زمان همردیف (Simultaneous interpreting):

در این نوع ترجمه، مترجم هم‌زمان در حالی که متکلم سخن می‌گوید او نیز به ترجمه پرداخته و جملات را به زبان مقصد بر می گرداند. این نوع ترجمه از تمام تر جمه‌های دیگر مشکل تر است.

  1. ترجمهٔ مکتوب هم‌زمان (Trans - interpreting):

نوعی از ترجمه هم‌زمان است که ضمن آن مترجم متن ترجمه شده را همپای سخنران قرائت می‌کند ولی در عین حال نیز اگر به ضرورت عبارتی را سخنران شفاهاً اضافه نماید به موقع ترجمه می‌نماید.[۱]


بنابر تعریفی که در کتاب «اصول فن ترجمه» از انتشارات سمت آمده است، ترجمهٔ شفاهي به دو صورت ممكن است محقق شود:

۱) ترجمهٔ شفاهي همزمان:

ترجمهٔ شفاهي همزمان فرايندي فشرده از تبادل سريع داده‌ها و اطلاعات است، مترجمي که به اين نوع ترجمه می‌پردازد علاوه بر احاطه كامل بر هر دو زبان مبدأ و مقصد و موضوع سخنراني، باید سرعت عمل كافي داشته و از تواناييهاي جسماني و ضريب هوشي خوبي بهره‌مند باشد. ترجمة شفاهي همزمان عمدتاً در نشست ها و كنفرانس‌هاي بين‌المللي و يا در هنگام پخش همزمان سخنرانيها و مصاحبه‌هاي مهم شخصيتهاي برجسته در راديو و تلويزيون مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

شيوهٔ ديگري از ترجمة شفايي همزمان نيز وجود دارد كه به "ترجمهٔ همزمان درگوشي" معروف است و طي آن مترجم در كنار دست و يا پشت سر يك يا دو نفر مي نشيند و مطالب گوينده را به طور همزمان و با صداي آهسته براي آنها ترجمه مي‌كند. اين شيوهٔ ترجمه جز در موارد اجباري و زودگذر توصيه نمي‌شود زيرا تحمل آن براي ديگر حاضران كمي سخت است.

۲) ترجمهٔ شفاهي پياپي:

در اين شيوه مترجم با حضور در سر ميز كنفرانس يا با قرار گرفتن در كنار افراد مورد نظر، نخست آنچه را مي‌شنود روي كاغذ به صورت نت‌برداري يادداشت مي‌كند، آنگاه هر چند لحظه يكبار و پس از توقف سخنران به كمك يادداشتهاي خود مي‌كوشد مطالب سخنران را چنانكه شنيده و فهميده است در قالب زبان مقصد به مخاطب يا مخاطبان منتقل كند. هر مترجم آزاد است به روش دلخواه خود نت‌برداري كند. اين نت‌ها در همان لحظهٔ ترجمه به خاطر ياري رساندن به حافظهٔ مترجم ارزشمند هستند و معمولاً پس از پايان ترجمه ديگر مورد توجه واقع نمي‌شوند زيرا همة مطالب سخنران را منعكس نمي‌كنند و تنها كلمات كليدي و عبارتهاي مهم را در بر مي‌گيرند. ترجمهٔ شفاهي پياپي بيشتر در حين مذاكرات ميان شخصيتها و يا در جلسه‌هاي مهم مشورتي و نشستهايي كه مسايل تخصصي اعم از سياسي، علمي، فني، تجاري و ... در آنها مطرح است، كاربرد دارد.[۲]

منابع[ویرایش]

  1. وب‌گاه ترجمه و زبان انگلیسی
  2. اصول فن ترجمه/ محمدجواد کمالی، انتشارات سمت، چاپ پنجم، ۱۳۹۳، فصل نهم، دربارهٔ ترجمهٔ شفاهی