تربقان

تربقان

اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	خراسان رضوی
شهرستان	کاشمر
بخش	بخش مرکزی
دهستان	بالا ولایت
مردم
جمعیت	۱٬۵۱۵نفر

تربقان، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان کاشمر در استان خراسان رضوی.

این روستا در دهستان بالا ولایت قرار دارد و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن (۴۲۰ خانوار) ۱٬۵۱۵ نفر است.

تربقان زادگاه چهره های مشهور معاصر و بدون بی سواد روستای تربقان از جمله روستاهای کهن دیار ترشیز محسوب می شود.معمرین می گویند:« تربقان از جمله آبادی های قدیمی ترشیز است که در روزگار حمله مغول در پی مبارزاتشان با مهاجمان به نام فعلیش شهره گشت. تربقان در آن زمان روستایی آباد و مملو از انواع باغات بود. خانه باغ های این باغات دیدنی بودند. در گویش کهن آن دوره خراسان بزرگ برای خانه باغ از واژه باغه استفاده می شد.تربقانی های غیرتمند برای مبارزه با مهاجمان در خانه باغ هایشان موضع گرفته بودند.از آن دوره از این آبادی با عنوان تربغان یاد می شد که در گذر زمان بدل به تربقان شده است».تعبیر معمرین محترم است.در کنار این تعبیر می گویند تربقان تعبیری از دیاری دارای باغ های آباد و با طراوت دارد.هر چه هست نام این آبادی گواه دیرسالی آن است.در لغت نامه دهخدا می خوانیم:«تربقان دهی از دهستان بالاولایت در حومه کاشمر است .در 12 هزار گزی جنوب خاوری کاشمر بر سر راه مالرو عمومی کاشمر قرار دارد.آب آن از قنات و محصولش غلات،میوه جات و انگور و پنبه و زیره است.شغل اهالی زراعت و قالی بافی است و راه ماشین رو دارد»

این روستا در شرق شهر کاشمر و به صورت خطی یه طرفه و موازی محور کاشمر- فیض آباد و جاده قدیم کاشمر- مشهد قراردارد می گویند در گذشته های نه چندان دور تربقان یکی از چند منزل موجود در مسیر تجاری بیهق تا زاوه و مسیر گناباد تا نیشابور بوده است.نزدیکی آبادی به قلعه ترشیز باعث شده بود که کاروان ها ،عابران و سواران این روستا را برای اطراق انتخاب کنند .بقایای دو شیر آب گواه این ادعاست. « تربقان زادگاه دکتر شمس شریعت تربقان چهره ماندگار علوم پزشکی در سال 1387 و قریب 150 شخصیت علمی و فرهنگی و هنرمند دیگر است.از جمله این شخصیت ها می توان به ایرج اسکندری نقاش مشهور و معاصر ایران،و خانواده هنرمند اسکندری و به خصوص شادروان عبدالحسین اسکندری و بازیگران مشهور کشورمان لاله و ستاره اسکندری اشاره کرد».

«نخستین اثر پژوهشی که مطابق با معیارهای علمی امروزی در زمینه کاشمرشناسی نوشته شده است، پایان‌نامه تحصیلی زنده‌یاد حسین اسکندری تُربَقان با عنوان «جغرافیای محلی تُربَقان» است که در سال ۱۳۴۴ خورشیدی در دانشگاه فردوسی مشهد انجام پذیرفته است».

خانه‌ای در روستای تُربَقان کاشمر، عکس از غیاث‌آبادی، اسفند ۱۳۹۰

همزیستی کشتزارهای امروزی و تپه‌های باستانی در روستای تُربَقان کاشمر نمونه‌ای از ده‌ها تپه باستانی در میان زمین‌های زراعی تربقان، عکس از غیاث‌آبادی، اسفند ۱۳۹۰

روزگاری قالی بافی رونقی خاص در این روستا داشت ولی الان فقط 17 کارگاه در سطح روستا دایر است. بازار قالی و فراز و نشیب های آن باعث بی توجهی به این هنر اصیل ایرانی شده است. در حال حاضر شرکت فرش آستان قدس توانسته بالغ بر 50 نفر از بافندگان هنرمند آبادی را جذب کند ،این مجموعه در کنار حضور موثری که در آبادانی روستا دارد در گذشته اقدام به ساخت حمامی برای اهالی کرده است. تربقان از مراکز اصلی تعزیه خوانی در کاشمر است.در حال حاضر خانه تعزیه خوانی روستا در ایام شهادت ائمه اطهار(ع) و ماه های محرم و صفر به طور ویژه فعال می باشد و این در حالی است که تعزیه گردانان این روستا در نقاط مختلف شهرستان و استان برنامه اجرا می کنند.

منبع

محمد اسکندری ثانی