تراریخته

تراریخته (Transgenic) به جاندارانی که از نظر ژنتیکی دستکاری شده‌اند گفته می‌شود. در فناوری تولید جانداران تراریخت، یک یا چند ژن به ژنوم طبیعی جاندار اضافه می‌شود و یا از ژنوم جاندار حذف می‌شود. درصورتی که ژنی از جاندار حذف شود به جاندار حاصل فروریخته یا Knock out گفته می‌شود.

جانداران تراریخته و فروریخته، کابردهای زیادی در پژشکی و زیست‌فناوری دارند. امروزه بسیاری از پروتیئین‌های دارویی مانند انسولین، فاکتور ۸ انعقاد خون، هورمون‌های رشد و ... از طریق این فناوری تولید می‌شود. با استفاده از فناوری تراریخت گیاهانی تولید شده‌اند که ارزش غذایی بیشتری دارند و یا مقاوم به یک سری از آفت‌ها هستند.

جانورانی که زیر تابش پرتو فرابنفش نور تولید می‌کنند، باکتریهای موسوم به «کاندوم‌های زنده» که جلوی تکثیر ویروس اچ‌آی‌وی را می‌گیرند، خوک‌های مولد پروتئین اسفناج و بزهای تولید کننده تارعنکبوت همگی از جانداران تراریخته هستند.

با این عمل همچنین میتوان گیاهان تراریخته‌ای بوجود آورد که نیاز به آبیاری و زهکشی کمتر داشته باشند و یا در راستای علم زیست‌شناسی بقا جانورانی را که در خطر نابودی قرار دارند از خطر انقراض حفظ کرد.

تاریخچهٔ جانداران تراریخته

اولین جاندار تراریخته در سال ۱۹۷۳ توسط استنلی کوهن و هربرت بویر ایجاد شد. پس از ایجاد اولین جاندار تراریخته طی کنفرانسی تحقیقاتی تصمیماتی جهت کنترل و نظارت بر این فناوری نوپا گرفته شد. نتیجهٔ این کنفرانس این بود که دستکاری ژنتیکی به شرطی می‌تواند صورت بگیرد که در حیطهٔ قوانین مؤسسهٔ ملی سلامت آمریکا باشد.