تذکرةالاولیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تذکرةالاولیا
روی جلد تذکرةالاولیا چاپ انتشارات زوّار
نویسنده فریدالدین عطار نیشابوری
ناشر انتشارات زوّار
محل نشر ایران
شابک ۹۶۴-۴۰۱-۰۳۴-۵
تعداد صفحات ۹۵۶
موضوع شرح احوال بزرگان اولیا و مشایخ صوفیه
سبک سرگذشت‌نامه
زبان فارسی
کتاب‌شناسی فریدالدین عطار نیشابوری

تذکرة‌الاولیا کتابی عرفانی است به نثر ساده و در قسمت‌هایی مسجع، در شرح احوال بزرگان اولیا و مشایخ صوفیه به فارسی، نوشتۀ فریدالدین عطار نیشابوری.

ساختار و دورن‌مایۀ کتاب[ویرایش]

این کتاب مشتمل‌است بر مقدمه و ۷۲ باب که هریک به زندگی، حالات، اندیشه‌ها و سخنان یکی از عارفان و مشایخ تصوف می‌پردازد، و ذکر مکارم اخلاق، مواعظ و سخنان حکمت‌آمیزشان در این کتاب آورده شده‌است. نخستین باب به حالات و سخنان جعفر صادق اختصاص یافته است، و باب هفتاد و دوم به حسین بن منصور حلاج (متوفی ۳۰۹). دست‌نویس‌های معتبر تذکرةالاولیا تا قرن دهم هجری، شامل همین ۷۲ باب است، امّا پس از قرن دهم فصل‌های دیگری با عنوان «ذکر متأخران از مشایخ کبار» بر این کتاب افزوده شده که حالات و سخنان ۲۵ تن از عارفان قرن‌های چهارم و پنجم را دربر دارد.[۱] در این کتاب از کسانی چون اویس قرنی، ابراهیم ادهم، رابعه عدویه، ابوحنیفه، شافعی، احمد حنبل و محمد باقر یاد شده‌است.

عطار در مقدمۀ کتاب نحوۀ گزینش و تألیف مطالب را به‌روشنی بیان کرده‌است . بنابراین مقدمه، نقل‌ها و روایت‌های تذکرةالاولیا التقاطی از مطالب کتاب‌های دیگر است.[۲]از آثار صوفیانۀ مهم و مشهور مربوط به اواخر قرن چهارم تا پایان قرن ششم، چند اثر با احتمال زیاد ممکن است مأخذ نقل‌های مؤلف تذکرةالاولیا باشند، که عبارت‌اند از: طبقات الصوفیه اثر عبدالرحمان سلمی نیشابوری، حلیةالاولیا ابونعیم اصفهانی، و رسالۀ قشیریه نوشتۀ ابوالقاسم قشیری. کشف‌المحجوب هُجویری نیز احتمالاً از منابع عطار بوده، زیرا عطار برخی از مضامین آن را با عبارات روان‌تر و رساتر آورده‌است.[۳]

وضعیت انتشار[ویرایش]

تصحیح انتقادی تذکرةالاولیا اولین‌بار توسط رنالد نیکلسن انجام گرفته‌است (چاپ لیدن ۱۹۰۵-۱۹۰۷). از امتیازات تصحیح نیکلسن، مقدمهٔ محمد قزوینی بر آن است که حاوی اطلاعات دقیق و سودمندی‌است. از تصحیحات معروف دیگر تذکرة‌الاولیا، تصحیح محمد استعلامی است که تا کنون ۲۳ بار چاپ شده‌است.[۴] دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی در حال تصحیح دیگری از تذکرة‌الاولیاء عطار نیشابوری است. [۵][۶]


پانوشت‌ها[ویرایش]

  1. تذکرةالاولیا، به تصحیح محمد استعلامی، ص ۳۶ مقدمه
  2. سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ملحقات تذکرةالاولیا(بررسی و مقایسۀ بینامتنی بخش اوّل و دوّم تذکرةالاولیا)
  3. تذکرةالاولیا، به تصحیح محمد استعلامی، ص ۲۸ تا۳۲ مقدمه
  4. سایت خانۀ کتاب تذکرة‌الاولیا، تصحیح محمد استعلامی، انتشارات زوّار، چاپ بیست‌وسوم، ۱۳۹۱
  5. بانک اطلاعات نشریات کشور|روزنامۀ ایران شفيعی كدكنی و تصحيح آثار عطّار نيشابوری
  6. پایگاه اطلاع‌رسانی شهر کتاب محمد استعلامی: سطح کار شفیعی کدکنی بسیار بالا‌تر از کارهایی که روی منظومه‌های عطار انجام شده

منابع[ویرایش]


پیوند به بیرون[ویرایش]