تخت رستم (افغانستان)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

پرش به: ناوبری، جستجو

در متن این مقاله از هیچ منبع و مأخذی نام برده نشده‌است.
شما می‌توانید با افزودن منابع برطبق اصول اثبات‌پذیری و شیوه‌نامهٔ ارجاع به منابع، به ویکی‌پدیا کمک کنید.
مطالب بی‌منبع احتمالاً در آینده حذف خواهند‌ شد.

تَختِ رُستَم نام یکی از آثار تاریخی افغانستان واقع در استان سمنگان آن کشور است. تخت رستم و غارهای آن که مربوط به دوره بودایی است و غارهای آن امروزه تقریباً %۱۵ ویران شده است. خود تخت نیز نیاز به بازسازی دارد.

	ولایت سَمَنگان
مرکز	ایبک
ولسوالی‌ها	آیبک \| حضرتِ سلطان \| خُرم و سارباغ \| دره صوف بالا \| دره صوف پایین \| روی دوآب \| فیروزنَخچیر
شهرها	ایبک
نقاط دیدنی	تخت رستم • قصر جهان‌نما

این یک نوشتار خُرد پیرامون افغانستان است. با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید.

ن • ب • و پایگاه‌های باستان‌شناسی افغانستان (دوران باستان)

هخامنشیان	آق‌کُپرُک آی‌خانم دشلی (شامل آق‌چَپَر و فرخ‌قلعه) دلبرجین دولت‌آباد (یا زادیان؛ شامل کَم‌پیرَک) قُندوز (شامل چِهِل‌دختران) قندهار (یا شهرِ کُهنه یا تگین‌آباد یا زورشهر) کابل (شامل چمن حضوری) لشکری‌بازار میرزَکه (شامل کافرکوت) ناد علی (یا بینای کَی یا شهرِ سیستان یا زَردان؛ شامل سفیدداغ و سُرخ‌داغ) هرات (شامل کُهن‌دژ)

سلوکیان	آی‌خانم خواجه‌کنور شورتوغی قندوز (شامل چَقَلاق‌تپه و خِشت‌تپه) قندهار (یا شهرِ کُهنه یا تگین‌آباد یا زورشهر) ناد علی (یا بینای کَی یا شهرِ سیستان یا زَردان؛ شامل سفیدداغ و سُرخ‌داغ)

مائوریاها	قندهار (یا شهرِ کُهنه یا تگین‌آباد یا زورشهر) میرزکه (شامل کافرکوت) نان‌دره (یا درونته یا ښايسته‌تپه)

یونانیانِ باختر	آی‌خانم درهٔ بامیان بگرام (یا کاپیسا؛ شامل بُرجِ عبدالله) بلخ (شامل تخت رستم، تپه رستم و تپه زرگران) کابل نیملیک

هندویونانیان	بگرام (یا کاپیسا؛ شامل بُرجِ عبدالله) گردیز کابل میرزکه (شامل کافرکوت)

اشکانیان (پارتیان)	پلنگی تراکون (شامل آب‌بخش) سَروتَر (یا تَروسَر یا شهر غُلغُله) قندهار (یا شهرِ کُهنه یا تگین‌آباد یا زورشهر) ناد علی (یا بینای کَی یا شهرِ سیستان یا زَردان؛ شامل سفیدداغ و سُرخ‌داغ)

هندوپارتیان	بگرام (یا کاپیسا؛ شامل بُرجِ عبدالله) بیماران (شامل جانی‌توپ، پَسَنی، قلعهٔ کَچَله (یا قلعهٔ چَکَله) و سیاه‌کوه) پوست گاو (شامل گِلِ سفیدکه، حَسَن‌خان، خرابهٔ عیدوخان (یا چَپو)، خرابهٔ یارمحمدخان، کُلوخی، نیشک و قلعهٔ بایان) چهل‌برج (سیستان) سَروتَر (یا تَروسَر یا شهر غُلغُله) قلعه نو قندهار (یا شهرِ کُهنه یا تگین‌آباد یا زورشهر) میرزکه (شامل کافرکوت) نان‌دره (یا دَرونته)

سکاها	قندهار (یا شهرِ کُهنه یا تگین‌آباد یا زورشهر) میرزکه (شامل کافرکوت)

کوشانیان	کوشانیان نخستین: بلخ (شامل تخت رستم، تپه رستم و تپه زرگران) چهارباغ (یا لَعل‌باغ؛ شامل علی‌گُل، میرزا جهانگیر، قلعهٔ حاجی و سیاه‌سنگ) خندود دلبرچین دولت‌آباد طلاتپه قندوز (شامل چَقَلاق‌تپه، چِهِل‌دختران، دورمَن‌تپه، خِشت‌تپه و تپه آهنگران) کوشانیان بزرگ: بلخ (شامل تخت رستم، تپه رستم و تپه زرگران) بگرام (یا کاپیسا؛ شامل بُرجِ عبدالله و شُتُرَک (یا کوهِ پهلوان)) بیماران پایتاوه توپ‌دره دشت ناوُر دلبرچین دولت‌آباد رباطک کافرقلعه سُرخ‌کوتَل (یا چشمهٔ شیر یا سَرِ چشمه) شیوَکی (یا بُرجِ کِمری یا قلعهٔ مُفتی یا سَنجِدَک یا سنجددره؛ شامل کَمَری (یا خان‌زاده) و یخ‌دره) قندوز (شامل چَقَلاق‌تپه، چِهِل‌دختران، دورمَن‌تپه، خِشت‌تپه و تپه آهنگران) کوت‌پور (شامل جمال‌قلعه و بازیدخیل) کهنه‌ده گردیز منارِ چَکری میرزکه (شامل کافرکوت) وردک (یا خَوات یا خُوات یا سه‌آب)

ساسانیان	ساسانیان نخستین: آق‌کُپرُک (شامل غارِ اسب (یا دختر پادشاه) و غارِ مار) اندخوی بلخ (شامل تخت رستم، تپه رستم و تپه زرگران) بگرام (یا کاپیسا؛ شامل بُرجِ عبدالله) تپه سردار تپه سکندر (یا قلعهٔ راجپوت؛ شامل کوریندَر) تراکون (شامل آب‌بخش) چهل‌برج (سیستان) سَرِ پُل قلعه چیغنی سَروتَر (یا تَروسَر یا شهر غُلغُله) قلعه نو قندهار (یا شهرِ کُهنه یا تگین‌آباد یا زورشهر) کوردو (شامل قلعهٔ کوردو) گُل‌دره (یا موسیِ لوگر) منارِ چَکری میرزکه (شامل کافرکوت) هرات ساسانیان واپسین: بلخ (شامل تخت رستم، تپه رستم و تپه زرگران) تراکون (شامل آب‌بخش) تپه سردار چهل‌برج (سیستان) خروار (یا کافرشهر) خندود (شامل بادِ آسیا (یا جَغَتو) و توپ‌خانه) سَروتَر (یا تَروسَر یا شهر غُلغُله) غولبیان قلعه چیغنی قلعه نو قندهار (یا شهرِ کُهنه یا تگین‌آباد یا زورشهر) کوردو (شامل قلعهٔ کوردو) لشکری‌بازار منارِ چَکری میرزکه (شامل کافرکوت)

کوشانی‌ساسانیان	آق‌کُپرُک (شامل غارِ اسب (یا دختر پادشاه) و غارِ مار) درهٔ بامیان (شامل فولادی، کَکرَک، شهرِ غُلغُله و شهر ضحاک) تپه‌ سکندر (یا قلعهٔ راجپوت؛ شامل کوریندَر) تخت رستم خیرخانه دلبرچین سُرخ‌کوتَل (یا چشمهٔ شیر یا سَرِ چشمه؛ شامل کُهنه‌مسجد و رَگِ بی‌بی) کابل (شامل تپه مَرَنجان) کوه موری (یا خَمِ زرگر یا نور) هده (شامل باغ‌گَی، چَخیلِ غوندی، دِه‌غوندی، گَرنو، لَلمی، پراتِس، تپه کافرها، تپه کلان، تپه شُتُر و تپه زرگران)

هفتالیان	آق‌کُپرُک (شامل غارِ اسب (یا دختر پادشاه) و غارِ مار) توپ‌دره چهارباغ (یا لَعل‌باغ؛ شامل میرزا جهانگیر و سیاه‌سنگ) رباطک کافرقلعه شیوَکی (یا بُرجِ کِمری یا قلعهٔ مُفتی یا سَنجِدَک یا سنجددره؛ شامل کَمَری (یا خان‌زاده) و یخ‌دره) کابل (شامل تپه خزانه و تپه مَرَنجان) گردیز میرزکه (شامل کافرکوت)

کابل‌شاهان	تُرک‌شاهان: درهٔ بامیان (شامل فولادی، کَکرَک، شهرِ غُلغُله و شهر ضحاک) بگرام (یا کاپیسا؛ شامل بُرجِ عبدالله) بلخ (شامل تخت رستم، تپه رستم و تپه زرگران) تپه سردار تپه سکندر (یا قلعهٔ راجپوت) تَنگِ سفیدک توپ‌دره خروار خیرخانه دختر نوشیروان (یا نِگار) دولت‌آباد رباطک کافرقلعه شیوَکی (یا بُرجِ کِمری یا قلعهٔ مُفتی یا سَنجِدَک یا سنجددره؛ شامل کَمَری (یا خان‌زاده) و یخ‌دره) غولبیان فندقستان قندوز (شامل چَقَلاق‌تپه، چِهِل‌دختران، دورمَن‌تپه و خِشت‌تپه) قندهار (یا شهرِ کُهنه یا تگین‌آباد یا زورشهر) کابل (شامل تپه مَرَنجان) گردیز منار چکری میرزکه (شامل کافرکوت) هندوشاهان: بگرام (یا کاپیسا؛ شامل بُرجِ عبدالله) خیرخانه شیوَکی (یا بُرجِ کِمری یا قلعهٔ مُفتی یا سَنجِدَک یا سنجددره؛ شامل کَمَری (یا خان‌زاده) و یخ‌دره) کابل

ن • ب • و پایگاه‌های باستان‌شناسی افغانستان (دوران پس از اسلام)

اعراب	بلخ (شامل شهر هندوان) پیشاوران (شامل خیرآباد، قُل‌مُراد، مالان (یا محلهٔ مُلاها) و صالحان)) تراکون چهل‌برج (سیستان) چیغنی زنده‌جان (فوشنج) قلعه مادر پادشاه (شامل کَیک‌آباد) قلعه نو قندوز کوردو (شامل قلعهٔ کوردو) گردیز ناد علی (یا بینای کَی یا شهرِ سیستان یا زَردان؛ شامل سفیدداغ و سُرخ‌داغ) نیملیک

طاهریان	زنده‌جان (فوشنج)

صفاریان	خواجه نخی سَروتَر (یا تَروسَر یا شهر غُلغُله) قلعه مادر پادشاه

سامانیان	بالامرغاب (شامل جوی خواجه) بلخ (شامل نُه‌گنبد یا حاجی پیاده) زنده‌جان (فوشنج) قلعه مادر پادشاه

غزنویان	امام صاحب (یا بابا حاتم) بالامرغاب (شامل جوی خواجه) بگرام پوست گاو (شامل دیوالِ خدایداد، دیوالِ مَهمته، گِلِ سفیدکه، گُلِ سفید، حَسَن‌خان، خرابهٔ یارمحمدخان، کُلوخی، نیشک و قلعهٔ بایان) تخت رستم چرخ لوگر چیغنی خواجه سیاه‌پوش دَنِستَمه زنده‌جان (فوشنج) سَروتَر (یا تَروسَر یا شهر غُلغُله) غزنی (شامل روضه و تپه سردار) لشکری‌بازار (شامل بُست) قلعه مادر پادشاه مزار شریف

سلجوقیان	بالامُرغاب (شامل جوی خواجه) تخت رستم دولت‌آباد زنده‌جان (فوشنج) زیارتگاه سَرِ پُل کَرُخ هرات (شامل پل مالان)

غوریان	بالامرغاب (شامل جوی خواجه) بگرام پوست گاو (شامل دیوالِ خدایداد، دیوالِ مَهمته، گِلِ سفیدکه، گُلِ سفید، حَسَن‌خان، خرابهٔ یارمحمدخان، کُلوخی، نیشک و قلعهٔ بایان) چِشت (یا چِشتِ شریف یا خواجه چِشت) چهل‌برج (بامیان) (شامل فولادی، کَکرَک، شهرِ غُلغُله و شهر ضحاک) خواجه نخی دره آنه (شامل پایین‌مزار، قلعهٔ چهار برادر، قلعهٔ ضحاک، سَین و یَخَن‌پایین) دَنِستَمه زنده‌جان (فوشنج) سرخوشک سَروتَر (یا تَروسَر یا شهر غُلغُله) شاه مشهد شهرِ بَربَر قلعه قیصر (یا جام‌قلعه؛ شامل بُت‌گاه و فَخرآباد) قلعه مادر پادشاه لَروَند (مَلِکان) لشکری‌بازار (شامل بُست) غزنی جام (شامل کوشکَک) هرات یَمَن

مغول‌ها	پوست گاو (شامل دیوالِ خدایداد، دیوالِ مَهمته، گِلِ سفیدکه، گُلِ سفید، حَسَن‌خان، خرابهٔ یارمحمدخان، کُلوخی، نیشک و قلعهٔ بایان) چهل‌برج (سیستان) کوردو (شامل قلعهٔ کوردو)

کَرتیان	زنده‌جان (فوشنج) کَرُخ هرات

تیموریان	اندخوی بلخ (شامل بابا روشنایی یا خواجه روشنایی) پوست گاو (شامل دیوالِ خدایداد، دیوالِ مَهمته، گِلِ سفیدکه، حَسَن‌خان، خرابهٔ یارمحمدخان، کُلوخی، نیشک و قلعهٔ بایان) چهل‌برج (سیستان) چیغنی خواجه نخی (شامل دُزدولاغ، کَدَه و مَشگاه) رباطک کافرقلعه زنده‌جان (فوشنج) زیارتگاه سَروتَر (یا تَروسَر یا شهر غُلغُله) غزنی قندهار (یا شهرِ کُهنه یا تگین‌آباد یا زورشهر؛ شامل میروَیس‌بابا) قندوز کابل (شامل حشمت‌خان و تخت شاه) کُشک رباط کوردو (شامل قلعهٔ کوردو) کُهسان مزار شریف هرات (شامل آزادان، باغ نظارگاه، گازرگاه، غلوار (حوض کرباس) و کهن‌دژ)