تجزیهطلبی
تجزیه طلبی (به انگلیسی: Secessionism) در فلسفه سیاسی به عمل کنار کشیدن از یک ارگان، حزب، یا پیکرهای سیاسی گویند.[۳]
تجزیه طلبی انواع دارد و در تاریخ سیاست به صورتها و دلایل متعددی در کشورهای بسیاری ظاهر گردیده.
محتویات |
[ویرایش] حرکتهای تجزیه طلبی
[ویرایش] ایالات متحده آمریکا
مهمترین حرکت تجزیه طلبی در تاریخ آمریکا ایالات مؤتلفه آمریکا بود که با جنگ داخلی آمریکا در دهه ۱۸۶۰ میلادی با گرفتن ۶۰۰۰۰۰ قربانی پایان پذیرفت. جمهوری تگزاس نیز کشوری بود که پس از حرکت تجزیه طلبی با موفقیت از مکزیک جدای گردید و چند سال بعد به آمریکا پیوست.
امروزه دادگاه عالی آمریکا در حکم «تگزاس علیه وایت» اتحاد ایالات آمریکا را مجموعهای لاینفک دانسته، لیکن حق تجزیه طلبی را از طریق شورش و یا انقلاب عمومی مردود نمیداند.[۴][۵]
عمدهترین حرکات معاصر تجزیه طلبی در ایالات متحده آمریکا عبارتند از:
- جمهوری تگزاس (نوین)[۶]
- جمهوری کسکیدیا (متشکل از قسمتهایی از غرب آمریکا و کانادا)[۷]
- حرکت استقلال و خودمختاری هاوایی[۸]
- حزب استقلال طلبان آلاسکا[۹]
- جمهوری ورمونت دوم[۱۰]
- لیگ جنوب (متشکل از بقایای جبههٔ ایالات مؤتلفه آمریکا)[۱۱]
با اینحال تمام این حرکات فاقد کثرت تعدد هستند.
[ویرایش] ایران
برنارد لوئیس، ایران را قابل تقسیم به قطعات قومی گوناگونی دانسته (همانند پروژههای کردستان بزرگ و آذربایجان بزرگ). او را پدر تئوری تجزیه طلبی در ایران نیز دانستهاند.[۱۲]
از دوره قاجار به این سو میتوان به حرکتهای تجزیه طلبی زیر در ایران اشاره کرد:
- تجزیه طلبان کردستان: از دوره پهلوی تا کنون که ناآرامیهایی در مهاباد منجر به حضور نیروهای نظامی در ناحیه گردید، منطقه کردستان کمابیش شاهد حرکتهای تجزیه طلبانهای[۱۳][۱۴][۱۵] همچون حزب دموکرات کردستان ایران است که تا به امروز ادامه دارد.[۱۶]
- حرکتهای استقلال طلبانه قوم لر در سرزمینهای لر نشین که از زمان صفویه توسط دولت اتابکان لر و بعدها توسط محمدتقی خان بختیاری ادامه داشت.[توضیح]
- «جمهوری دمکراتیک الاحواز» در خوزستان، بوشهر و مناطقی از جنوب فارس که ادعای تجزیه طلبی دارد که به حرکتهای جدایی طلبانه دوران شیخ خزعل باز میگردد.[۱۷][۱۸]
- حرکات تجزیه طلبی در ناحیهٔ سیستان و بلوچستان.[۱۹]
- منطقه آذربایجان که با حمایت برخی کشورها همانند ترکیه و شوروی[۲۰] شاهد بروز حرکتهایی تجزیه طلبانه (همانند گاموح و دولت پیشهوری) بودهاست.[۲۱][۲۲] حتی برخی شیخ محمد خیابانی را تجزیه طلبی دانستهاند که حتی نام آذربایجان را به «آزادیستان» تغییر داد و قصد داشت رشته اطاعت از مرکز را بگسلد.[۲۳]
[ویرایش] منابع
- ↑ Dallas Morning News | News for Dallas, Texas | Texas/Southwest
- ↑ Gov. Rick Perry: Texas Could Secede, Leave Union
- ↑ http://www.mises.org/journals/jls/11_1/11_1_2.pdf
- ↑ Texas v. White, 74 U.S. 700 (1868) at Cornell University Law School Supreme Court collection.
- ↑ Aleksandar Pavković, Peter Radan, Creating New States: Theory and Practice of Secession, p. 222, Ashgate Publishing, Ltd., 2007.
- ↑ United Republic of Texas
- ↑ The Republic of Cascadia
- ↑ Hawaii - Independent & Sovereign
- ↑ Alaskan Independence Party
- ↑ Second Vermont Republic
- ↑ http://dixienet.org/New%20Site/whatisthels.shtml
- ↑ Untitled Document
- ↑ John Derbyshire
- ↑ Free Kurdistan (Kurdistan, an ideal ally of US and Israel in the Middle East)
- ↑ Is There Justification For Secession Rights?A Case Study of the Kurds
- ↑ Iran Shells Kurdish Rebel Positions In North Iraq - Radio Free Europe / Radio Liberty © 2009
- ↑ The Ahwazi Democratic Popular Front - Home
- ↑ Al-Ahwaz.com - news
- ↑ UNPO - West Balochistan
- ↑ Azerbaijan: ethnicity and the struggle for power in Iran. Touraj Atabaki. Published by I.B.Tauris, 2000. ISBN 1-86064-554-2 pp.95
- ↑ American Chronicle | Southern Azerbaijan to Secede from Iran - Middle East´s Most Influential and Most Unknown Factor
- ↑ California Chronicle | Iran: Azeri to Be Declared as Official Language – or Secession of South Azerbaijan
- ↑ تاریخ بیست ساله ایران. حسین مکی. نشر ناشر. ۱۳۶۳ تهران
 |
این یک نوشتار خُرد پیرامون سیاست است. با گسترش آن به ویکیپدیا کمک کنید. |
