تجزیه‌طلبی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
یک خودرو در تگزاس با برچسبی که خواستار تجزیه طلبی برای تگزاس است، که در حمایت از سخنرانی ریک پری است که گفته بود تگزاس در صورت ادامه سیاست‌های کنونی دولت اوباما، حق جدایی از آمریکا را دارد.[۱][۲]

تجزیه‌طلبی در فلسفه سیاسی به عمل کنار کشیدن از یک ارگان، حزب، یا پیکره‌ای سیاسی گویند.[۳]

تجزیه طلبی انواع دارد و در تاریخ سیاست به صورت‌ها و دلایل متعددی در کشورهای بسیاری ظاهر گردیده.

حرکتهای تجزیه طلبی[ویرایش]

جمهوری آذربایجان[ویرایش]

  • بخش جدا شده قره باغ که جمهوری قره باغ کوهستانی خوانده می‌شود و توسط ارمنستان اشغال شده و خواهان جدایی از آذربایجان است.
  • جمهوری خودگردان تالش-مغان یک جمهوری خودگردان با عمر کوتاه به ریاست جمهوری علی‌اکرم همت‌زاده بود که از ژوئن تا آگوست ۱۹۹۳ (به مدت دو ماه) اداره تالش گشتاسبی در جنوب شرقی جمهوری آذربایجان را برعهده داشت.

ایالات متحده آمریکا[ویرایش]

نوشتار اصلی: تجزیه‌طلبی در ایالات متحده

مهمترین حرکت تجزیه طلبی در تاریخ آمریکا ایالات مؤتلفه آمریکا بود که با جنگ داخلی آمریکا در دهه ۱۸۶۰ میلادی با گرفتن ۶۰۰۰۰۰ قربانی پایان پذیرفت. جمهوری تگزاس نیز کشوری بود که پس از حرکت تجزیه طلبی با موفقیت از مکزیک جدای گردید و چند سال بعد به آمریکا پیوست.

امروزه دادگاه عالی آمریکا در حکم «تگزاس علیه وایت» اتحاد ایالات آمریکا را مجموعه‌ای جداناپذیر دانسته، لیکن حق تجزیه طلبی را از طریق شورش و یا انقلاب عمومی مردود نمی‌داند.[۴][۵]

عمده‌ترین حرکات معاصر تجزیه طلبی در ایالات متحده آمریکا عبارتند از:

با اینحال تمام این حرکات فاقد کثرت تعدد هستند.

اسپانیا[ویرایش]

بخش‌هایی در اسپانیا که جنبش‌های جدای خواهی دارند.

اسپانیا چندین جنبش جدای خواهی دارد که معروف‌ترین آنها جنبش استقلال کاتالونیا و باسک هستند.

ایتالیا[ویرایش]

ایران[ویرایش]

برنارد لوئیس در سخنرانی "Iran in History" (ایران در تاریخ) که در مرکز موشه دایان، دانشگاه تل آویو ایراد شده (۱۸ ژانویه ۱۹۹۹)، نقش ایران در تاریخ و تأثیر آن را بر تمدن جهان به اختصار مورد بحث قرار داده‌است و به موضوع تجزیه ایران اشاره کرده است.

لوئیس در این سخنرانی خاطرنشان می کند: «در دوهزار سال گذشته هیچ کشورگشا یا نیروی خارجی ای نتوانسته‌است بر زبان و فرهنگ ایرانی اثرات بنیادی بگذارد، که این یکی از نشانه‌های فرهنگ برتر است، و فرهنگ برتر همیشه بر فروتر چیرگی یافته‌است.» [۱۲] وی در کنفرانس بیلدربرگ نتیجه می‌گیرد که تنها راه رویارویی با چنین فرهنگی نابود ساختن آن است و پیشنهاد می‌کند که ایران را به قطعات قومی گوناگون بشکنند و میان کشورهای نوپا تقسیم کنند (پروژه‌های کردستان بزرگ، پشتونستان بزرگ و آذربایجان بزرگ). [۱۳]

برنارد لوئیس، ایران را قابل تقسیم به قطعات قومی گوناگونی دانسته (همانند پروژه‌های کردستان بزرگ و آذربایجان بزرگ). او را پدر تئوری تجزیه طلبی در ایران نیز دانسته‌اند.[۱۴]

از دوره قاجار به این سو می‌توان به حرکتهای تجزیه طلبی زیر در ایران اشاره کرد:

بریتانیا[ویرایش]

در بریتانیا، استقلال ایرلند شمالی و اسکاتلند هدف جدایی طلبان این مناطق می باشد. اسکاتلند کشوری مستقل بود که از سال ۱۶۰۳ پادشاهی مشترک با انگلستان داشت. در سال ۱۷۰۷ دو کشور پادشاهی متحد شدند تا "پادشاهی متحده بریتانیا" را ایجاد کنند. حرکتهای استقلال طلبانه از سالهای ۱۸۵۳ در اسکاتلند شروع شده بود. در سال ۱۹۶۷، حزب ملی اسکاتلند به اکثریت پارلمانی دست یافت. در دهه هفتاد میلادی، با کشف نفت در سواحل شرقی اسکاتلند، بحثهای تجزیه طلبی در اسکاتلند شدت گرفت. در اول مارس ۱۹۷۹، رفراندمی برگزار شد که در آن تشکیل پارلمانی برای اسکاتلند به رای گذاشته شد. با وجود این که ۵۱٫۶٪ رای دهندگان موافق تشکیل پارلمان مستقل بودند، چون شرط تعداد نفرات شرکت کننده در انتخابات برآورده نشده بود، نتایج انتخابات به رسمیت شناخته نشد. پس از حدود ۲۰ سال، در سال ۱۹۹۸، پارلمان بریتانیا، "قانون ۱۹۹۸ اسکاتلند" را تصویب کرد که اجازه تشکیل پارلمان مستقل اسکاتلند را می داد. در سپتامبر ۲۰۱۴، انتخاباتی برگزار خواهد شد که بر سر جدایی یا باقی ماندن اسکاتلند در بریتانیاست.

بلژیک[ویرایش]

در بلژیک بحث بر سر جدایی فلاندری زبانان ناحیه فلاندر و بروکسل از فرانسوی زبانان ناحیه والونی و بروکسل و استقلال آنها یا الحاقشان به هلند و فرانسه وجود دارد.[۲۷][۲۸][۲۹][۳۰][۳۱]

ترکیه[ویرایش]

کردستان ترکیه و گروه‌های جدای خواه این منطقه مانند پ.کا.کا و حزب آشتی و دموکراسی خواهان جدایی از ترکیه و ایجاد کشوری مستقل با یکپارچه شدن با کردستان ایران و کردستان عراق و کردستان سوریه به نام کردستان هستند.[۳۲]

سومالی[ویرایش]

سومالی‌لند یک بخش خودمختار [۳۳] از جمهوری سومالی است.[۳۴][۳۵]

سودان[ویرایش]

  • جمهوری سودان جنوبی در جریان همه پرسی در سال ۲۰۱۱ از سودان جدا شد.درگیری میان شمال و جنوب از سال ۱۹۵۵ میلادی تا سال ۲۰۰۵ میلادی، منجر به دو جنگ داخلی و جان‌باختن دست‌کم ۲ میلیون نفر شد.

کانادا[ویرایش]

  • جنبش جدای خواه کبک (به فرانسوی:Mouvement souverainiste du Québec) خواهان جدای بخش فرانسوی زبان کبک کانادا است.
  • حزب جدای خواه آلبرتا کانادا خوهان جدایی ایالت آلبرتا از این کشور است.این حزب در انتخابات سال ۲۰۰۴ ایالت آلبرتا نام نویسی کرد.

مولداوی[ویرایش]

چین[ویرایش]

  • حکومت جمهوری چین که از سال ۱۹۱۱ تا ۱۹۴۹ سرزمین اصلی چین را اداره میکرد از زمانی که حزب خلق چین سرزمین اصلی را اداره می‌کند ، گرداندن تایوان و چند جزیره دیگر را برعهده دارد.
  • در داخل سرزمین چین نیز سه بخش تبت و مغولستان داخلی و سین کیانگ نیز با نام جنبش استقلال تبت و جنبش اسلامی استقلال ترکستان شرقی خواهان جدایی از چین هستند.

هلند[ویرایش]

  • فریسیا که توسط حزب ملت فریسی برای اتحاد مردم فریسی از راه دموکراتیک تلاش می‌کند.[۳۶]

هند[ویرایش]

پاکستان از هند جدا گشته است و از سال ۱۹۸۹ نیز یک جنبش خشونت آمیز جدایی خواه در کشمیر با یاری شبه نظامیان پاکستانی ادامه داشته است.دیگر جنبش‌های جدای خواه نیز در ناگالند ، مانیپور ، آسام ، پنجاب ، میزورام و تریپورا نیز به طور رسمی فعال هستند.در حالی که جنبش غیرخشونت آمیز در سال ۱۹۶۰ در تامیل نادو وجود داشت.[۳۷]

قبرس[ویرایش]

بخش جدا شده قبرس شمالی که توسط ترکیه اشغال شده است.

سریلانکا[ویرایش]

گروه جدای خواه ببرهای تامیل خواهان جدایی بخش تامیل از سریلانکا هستند.

یوگوسلاوی[ویرایش]

در ۲۵ ژوئن ۱۹۹۱ کرواسی و اسلونی از جمهوری فدرال خلق یوگوسلاوی جدا شدند.پس از آن مقدونیه و بوسنی و هرزگوین نیز اعلام استقلال کردند.در پی آن فدراسیون یوگسلاوی سرنگون شد و مونته نگرو و صربستان در آن باقی ماندند.چندین جنگ میان یوگوسلاوی و گروه‌های قومی جدایی‌خواه کروات و بوسنی و هرزگویینی و اسلونیایی و پس از آنها کزوویی درگرفت.در سال ۲۰۰۶ مونته نگرو نیز به صورت مسالمت آمیز جدا شد.

کوزوو استقلال خود را عملا در تاریخ ۱۷ فوریه ۲۰۰۸ اعلام کرد،و توسط چندین کشور به رسمیت شناخته شد.ولی همچنان زیر اداره سازمان ملل باقی ماند.

همچنین تمایل شدید در جمهوری صرب بوسنی برای جدایی از بوسنی و هرزگویین وجود دارد.

منابع[ویرایش]

  1. Dallas Morning News | News for Dallas, Texas | Texas/Southwest
  2. Gov. Rick Perry: Texas Could Secede, Leave Union
  3. http://www.mises.org/journals/jls/11_1/11_1_2.pdf
  4. Texas v. White, 74 U.S. 700 (1868) at Cornell University Law School Supreme Court collection.
  5. Aleksandar Pavković, Peter Radan, Creating New States: Theory and Practice of Secession, p. 222, Ashgate Publishing, Ltd., 2007.
  6. United Republic of Texas
  7. The Republic of Cascadia
  8. Hawaii - Independent & Sovereign
  9. Alaskan Independence Party
  10. Second Vermont Republic
  11. http://dixienet.org/New%20Site/whatisthels.shtml
  12. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام autogenerated1 وارد نشده‌است.
  13. لوئیس پدر تئوری تجزیه طلبی در ایران
  14. Untitled Document
  15. John Derbyshire
  16. Free Kurdistan (Kurdistan, an ideal ally of US and Israel in the Middle East)
  17. Is There Justification For Secession Rights?A Case Study of the Kurds
  18. Iran Shells Kurdish Rebel Positions In North Iraq - Radio Free Europe / Radio Liberty © 2009
  19. The Ahwazi Democratic Popular Front - Home
  20. Al-Ahwaz.com - news
  21. UNPO - West Balochistan
  22. Azerbaijan: ethnicity and the struggle for power in Iran. Touraj Atabaki. Published by I.B.Tauris, 2000. ISBN 1-86064-554-2 pp.95
  23. American Chronicle | Southern Azerbaijan to Secede from Iran - Middle East´s Most Influential and Most Unknown Factor
  24. California Chronicle | Iran: Azeri to Be Declared as Official Language – or Secession of South Azerbaijan
  25. تاریخ بیست ساله ایران. حسین مکی. نشر ناشر. ۱۳۶۳ تهران
  26. اسکن نامه روراباکر در وبسایت مجلس نمایندگان آمریکا
  27. "Belgium faces a crisis" (PDF). نیویورک تایمز. May 22, 1900. Retrieved July 12, 2008. 
  28. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام nytJulesDestree وارد نشده‌است.
  29. "Belgium's 'AA+' rating, stable outlook unaffected by political stalemate — Fitch". forbes.com. 2007-04-12. Archived from the original on 2011-05-24. Retrieved 2008-06-20. "Fitch believes while the eventual partition of Belgium has always been a possibility, it is unlikely to happen over the medium-term. It added that the most likely scenario is that hard-fought negotiation will result in constitutional changes that further decentralise the Belgian state." 
  30. Elizabeth Bryant (October 12, 2007). "Divisions could lead to a partition in Belgium". سان‌فرانسیسکو کرونیکل. Retrieved May 28, 2008. 
  31. Dominic Hughes (July 15, 2008). "Analysis: Where now for Belgium?". BBC News Online. Retrieved July 16, 2008. 
  32. Pike, John (21 May 2004). "Kurdistan Workers' Party (PKK)". Federation of American Scientists. Retrieved 23 July 2008. 
  33. No Winner Seen in Somalia's Battle With Chaos New York Times, June 2, 2009
  34. The Transitional Federal Charter of the Somali Republic: "The Somali Republic shall have the following boundaries. (a) North; Gulf of Aden. (b) North West; Djibouti. (c) West; Ethiopia. (d) South south-west; Kenya. (e) East; Indian Ocean."
  35. CIA - The World Factbook - Somalia
  36. "FNP program for the Provincial Elections 2007". Frisian National Party. Retrieved 12 April 2009. 
  37. Linz, Juan; Stepan, Alfred; Yadav, Yogendra (2007). "'Nation State' or 'State Nation': India in Comparative Perspective". Democracy and Diversity: India and the America Experience. Oxford University Press. pp. 81–82. ISBN 0-19-568368-4