طبقهبندی علمی جانداران
از ویکیپدیا، دانشنامهٔ آزاد.
(تغییر مسیر از تاکسونومی)
برای اينکه کار بررسی جانداران، اعم از جانوران و گیاهان، ساده تر شود، آنها را ردهبندی میکنند. در ردهبندی جاندارن، که به آن تاکسنومی هم گفته میشود، هر جانداری در جايگاه ويژهای از نظر دستهبندی قرار ميگيرد. به هر سطح از دستهبندی، یک آرایه (Taxon) گفته میشود.[1]
دسته بندی ردههای جانداران، از بزرگ به کوچک به این صورت است:
- فرمانرو (سلسله): Kingdom
- شاخه: Phylum
- رده: Class
- راسته: Order
- تیره (در مورد گیاهان)، خانواده (در مورد حیوانات): Family
- سرده (جنس): Genus
- گونه: Species
فهرست مندرجات |
[ویرایش] پسوندهای طبقهبندی
در طبقهبندی جانداران پسوندهای استانداردی بر پایه سلسله (فرمانرو) و گاه بر پایه شاخه یا رده بکار میرود که در جدول زیر میآید. برای بسیاری از آنها در نامهای فارسی پسوند -ان و -گان- بکار میرود و برای phyta- بیشتر پسوند -رُستیان و روییها بکار میرود.
| نام طبقه به فارسی | نام طبقه به انگلیسی | گیاهان | جلبکها | قارچها | حیوانات |
|---|---|---|---|---|---|
| دسته/شاخه | Division/Phylum | -phyta | -mycota | ||
| زیردسته/زیرشاخه | Subdivision/Subphylum | -phytina | -mycotina | ||
| رده | Class | -opsida | -phyceae | -mycetes | |
| زیررده | Subclass | -idae | -phycidae | -mycetidae | |
| بالاراسته | Superorder | -anae | |||
| راسته | Order | -ales | |||
| زیرراسته | Suborder | -ineae | |||
| فروراسته | Infraorder | -aria | |||
| بالاخانواده | Superfamily | -acea | -oidea | ||
| خانواده (تیره) | Family | -aceae | -idae | ||
| زیرخانواده | Subfamily | -oideae | -inae | ||
| تبار/فروخانواده | Tribe/Infrafamily | -eae | -ini | ||
| زیرتبار | Subtribe | -inae | -ina | ||
[ویرایش] فرمانروهای جانداران
- فرمانرو مونرا یا Monera
- فرمانرو آغازیان یا Protista
- فرمانرو قارچها یا Fungi
- فرمانرو گیاهان یا Plantae
- فرمانرو جانوران یا Animalia
جاندارن بر اساس يک طبقه بندی ديگر به پروکاريوتها و يوکاريوتها تقسيم میشوند. پروکاريوتها فقط شامل فرمانرو مونرا هستند ولی يوکاريوتها چهار فرمانرو ديگر را در بر میگيرند.
[ویرایش] نام برخی از رده ها، راسته ها، تیرهها و خانوادههای گیاهی و جانوری با برابر انگلیسی آنها:
- آببازان
- آبششداران (Branchiura)
- اسفنجها ( Porifera )
- آخوندکها ( Mantodea )
- بازوپایان (Brachiopod)
- بافتهبالان ( Plecoptera )
- بالتوریها ( Neuroptera )
- بزرگبالان ( Megaloptera )
- بسفایجیان (polypodiaceae)
- بندپایان ( Arthropoda )
- بیبالان ( Zoraptera )
- بیدندانان ( Edentata )
- بیشاخکان (Protura)
- بیمهرگان ( Invertebrata )
- بیدیان ( Salicaceae )
- بینیسران ( Rhynchocephalia )
- بینیکوتاهان (brachyrhynque)
- پاحبابداران ( Thysanoptera )
- پادمان ( Collembola )
- پاروپایان ( Copepoda )
- پَرآبششیان (Pterobranchia)
- پرتاران ( Polychaeta )
- پرزیوگان (polyzoa) یا خزهزیان (bryozoa)
- پرستوسانان (apodiformes)
- پرسیاوشان ( Pterideae )
- پرندگان سوسمارنما ( Archaeornithes )
- پریاختگان جانوری ( Metazoa )
- پنجهگرگیان ( Lycopodiaceae )
- پنیرکیان ( Malvaceae )
- پهنماهیان ( Pleuronectidae )
- پوستبالان ( Dermaptera )
- پوشیدهکامان ( Phylactolaemata )
- پولکبالان ( Lepidoptera )
- پیچ اناریان ( Bignoniaceae )
- پیچیدهبالان ( strepsiptera )
- پیشکامان ( Enopla )
- تارپایان ( Embioptera )
- تارمکان ( Acanthobdellidae )
- تاژکداران ( Flagellate )
- تکیاختگان ( Protozoa )
- تَمیسیان ( Dioscoreaceae )
- جوربالان ( Isoptera )
- جوربالان ( Homoptera )
- جورپایان ( Isopoda )
- چتریان (Apiaceae)
- چوبک مانندها ( phasmatodea )
- حاشیهبالان ( Thysanoptera )
- حشرات ( Insecta )
- خرچنگسانان ( Crustocea )
- خزندگان ( Reptilia )
- خزهسانان ( Bryozoa )
- دمچنگالان ( Diplura )
- دمریشکداران ( Thysanura )
- دمفنریها يا پادُمان (Collembola)
دممویان (Microcoryphia)
- دوبالان ( Diptera )
- دوزیستان ( Amphibia )
- دوزیستان دمدار ( Caudata )
- دوکامیان (digenea)
- دوکفهایها ( Bivalvia )
- دهپایان ( Decapoda )
- راستبالان ( Orthoptera )
- راستحفرگان (rhabdocoelida)
- رتیلها (Sulifugae)
- روزنداران ( Foraminifera )
- ریسهداران ( Thallophyta )
- ریشبزیان (ephedracea)
- ریشهداران ( Rhizopoda )
- راستشناوران (Orthonectida)
- زالوها ( Hirudinea )
- زالوسانان (bdolloidea)
- سپرآبششان (aspidobranchiata)
- سپرشکمان (aspidogastraea)
- ستارهوشان (asteroidea)
- سدابیان (rutaceae)
- سرپایان ( Cephalopoda )
- سرخرطومیها ( Curculionidae )
- سرسپریان (Cephalaspis)
- سرطنابیان (نیزکیان) (Cephalochordata)
- سرمیگوئیان (cephalocardia)
- سَرویان ( Cupressaceae )
- سنجاقکها ( odonata )
- سوزنبالان ( Raphidioptera )
- سوسریها ( Blathodea )
- سوسماران ( Sauria )
- سوسمارهای خاردم ( Uromastycidae )
- بیشاخکان ( Protura )
- شانهکامان (ctenostomata)
- شاهپسندیان ( Verbenaceae )
- شاهترگان ( Fumariaceae )
- شاهدانگان ( Cannabinaceae )
- شکمپایان ( Gastropoda )
- شمشادیان ( Celastraceae )
- صخرهخزها ( )
- صدفیان ( Ostracoda )
- طنابداران ( Chordata )
- عنکبوتیان ( Arachnoidae )
- قاببالان ( Coleoptera )
- کاوتنان (Coelenterata)
- کبوترسانان (Columbiformes)
- کپورماهیان (Cyprinidae)
- کمتاران ( Oligochaeta )
- کمحفرگان (Alloecoela)
- کنجدیان (Pedaliaceae)
- کنهها ( Acariformes )
- کوتاهبالان (brachyptere)
- کیسهتنان ( Coelenterata )
- کیسهداران ( Marsupials )
- گربهسانان ( Felidae )
- گردنپوزهئیان (auchenorrhyncha)
- لولهبالان ( Siphonaptera )
- ماهی نقرهایها (Thysanur)
- مژکداران ( Ciliophora )
- مژهپایان ( Cirripedia )
- مژهداران ( Ciliata )
- ملخهای شاخک کوتاه ( Acrididae )
- منقارسران ( mecoptera )
- موشسانان (Muridae)
- موی بالان ( Trichoptera )
- ناجورپایان ( Amphipoda )
- ناجوردندان ( Heterodont )
- نازکبالان ( Hymenoptera )
- ناژویان ( Coniferae )
- ناقوسیان ( Kamptozoa )
- ناوپایان (Scaphopoda)
- نرمتنان ( Mollusca )
- نهاندانگان ( Angiospermae )
- نهانزادان ( Cryptogamia )
- همبالان ( Homoptera )
- یکروزهها ( Ephemeroptera )
- پادمان collembola
- بیشاخکان protura
- دمچنگالیان diplura
- استطالهداران thysanura
- یکروزهمانندها pterygota
- طیارهمانندها (سنجاقکها و آسیابکها)
- بهارهمانندها plecoptera
- موریانهها isoptera
- موریانه مانندها zoraptera
- چوبکمانندها phasmoptera
- گوشخیزکمانندها Dermaptera
- شپشهای چوب Psocoptera
- پشمخواران Malloplaga
- شپشها Anoploura
- بالریشکداران Thysanoptera
- سختبالپوشان Coleoptera
- بالموداران
- بالدرازان
- بالپولکداران
- دوبالان
- بالغشاییان
- سختسران (stegocephalia)
- ناجورپایان (amphipoda)
- پشیزبالان (lepidoptera)
[ویرایش] منابع
- آریانپور، فرهنگ فشرده یکجلدی فارسی به انگلیسی، چاپ ششم، تهران: امیرکبیر 1373 خ. که در آن از سه منبع زیر استفاده شده:
- فرهنگ گیا از دکتر حسین گل گلاب.
- فرهنگ گیاهی از ح. ع. بهرامی.
- واژهنامه گیاهی از دکتر اسمعیل زاهدی.
- مرکز عکسهای کشاورزی
- عطری، مرتضی، واژهنامه علوم زیستی، دوجلدی، همدان: اداره انتشارات دانشگاه بوعلیسینا، ۱۳۸۴.
- آفات گلهای زینتی
|
|
|---|
| کالبدشناسی | اخترزیستشناسی | بیوشیمی | بیوانفورماتیک | گیاهشناسی | زیستشناسی سلولی | بومشناسی | زیستشناسی پیشبردی | زیستشناسی تکوینی | ژنتیک | ژنومیک | زیستشناسی دریایی | زیستشناسی انسان | میکروبیولوژی | زیستشناسی ملکولی | منشاء حیات | دیرینشناسی | انگلشناسی | آسیبشناسی | فیزیولوژی | تاکسونومی | جانورشناسی |
