تاج طلایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نشان اکروجت تاج طلایی نیروی هوایی شاهنشاهی ایران
بازدید محمدرضا شاه از تیم آکروجت تاج طلایی نیروی هوایی شاهنشاهی.

تاج طلایی نخستین و تنها تیم آکروجت تاریخ ایران تا به امروز می‌باشد که در زمان حکومت پهلوی به فعالیت مشغول بوده و زیرمجموعه‌ای از نیروی هوایی شاهنشاهی به شمار می‌رفته است. این تیم با تلاش نادر جهانبانی و با الهام گرفتن از تیم آکروجت Sky Blazers ایالات متحده آمریکا، در سال ۱۹۵۸ شکل گرفت و در سال ۱۹۷۸ منحل شد. این تیم یکی از قدرتمندترین تیم‌های آکروجت در زمان جنگ سرد محسوب می‌شد که موفق شده بود در چندین رقابت مقام‌هایی را نیز کسب کند.

تاریخچه[ویرایش]

در زمانی که استفاده از هواپیماهای جت در صنعت هوانوردی جهان در حال محقق شدن بود، در ایران نیز فرماندهان نیروی هوایی شاهنشاهی به فکر استفاده از این فناوری در این نیرو بودند. از اینرو در اولین گاه سفارش خرید هواپیمای تی-۳۳ شوتینگ‌استار و اعزام ۱۴ نفر از خلبانان زبده در دی ۱۳۳۴ به پایگاه هوایی فورستنفلدبروک آلمان بود. از این گروه ۱۴ نفره، ۹ نفر پس از چند ماه به ایران بازگشتند (همزمان با تحویل شوتینگ‌استارها در سال ۱۳۳۵) و مابقی به کسب آموزش‌ها ادامه دادند و در سال ۱۳۳۷، همزمان با ورود هواپیما اف-۸۴ تاندرجت به ایران بازگشتند. گروه دوم شامل نفراتی همچون نادر جهانبانی، سیامک جهانبینی، محمد خاتمی، امیرحسین ربیعی و عبدالحسین مینوسپهر بود. از همان ابتدا ایده تشکیل یک تیم آکروجت هوایی نزد این گروه شکل گرفت. با موافقت فرماندهان این نیرو، این گروه شروع به انجامتمرینات تخصصی نموده و پس از ۷۲ جلسه تمرین، در تیر ۱۳۳۷ اولین نمایش خصوصی را عرضه کردند که با اسقبال مقامات حکومتی روبرو شد و بعد از ۱۴۷ جلسه تمرین، اولین نمایش عمومی در ۸ آبان ۱۳۳۷ در فرودگاه مهرآباد توسط ۴ فروند اف-۸۴ انجام گرفت. در همان زمان نام تاج طلایی برای این تیم انتخاب شد.

پرواز مشترک با تیم فرشتگان آبی- کوشک نصرت- ۱۹۷۳

در ۱۵ خرداد ۱۳۳۸ نمایش مشترک این تیم با تیم «مشعل‌های آسمان» (به انگلیسی: Sky blazers) که با هواپیماهای اف-۱۰۰ سوپرسیبر در نمایش شرکت کرده بودند، موجب رضایت و تایید محمدرضا شاه قرار گرفت. در ۲۵ مهر همان سال، تیم آکروجت «نیزه‌داران سیاه» (به ایتالیایی: Lanceri Neri) که متعلق به نیروی هوایی ایتالیا بود، با ۶ فروند از هواپیماهای اف-۸۶ سیبر خود به ایران آمد و نمایش مشترکی با تاج طلایی به اجرا درآورد. مدتی بعد تیم الماس‌های آبی که بخشی از اسکادران ۹۲ نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا (به انگلیسی: No. 92 Squadron RAF) بود، با جنگنده‌های کانادایر سیبر (به انگلیسی: Canadair Sabre) به تهران آمد و برنامه مشترکی به نمایش گذاشت. در ۲۸ مهر ۱۳۴۰ تیم آکروجت فرانسه ملقب به پاسداران فرانسه (به فرانسوی: Patrouille de France) با ۶ فروند داسو میستر IV (به فرانسوی: Dassault Mystère IV) به نمایش مشترک با تاج طلایی اقدام کرد.

در خلال سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۰، این تیم توانست نمایش‌هایی را با اف-۸۶ سیبر و در قالب آرایش‌های متفاوتی انجام دهد. در این مدت تنها یکبار در سال ۱۳۴۷ از جنگنده نورثرپ اف-۵ در برنامه‌ها استفاده شد.

از سال ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ (پیروزی انقلاب ایران و سقوط دودمان پهلوی)، جنگنده نورثرپ اف-۵ هواپیمای اصلی گروه پروازی بود و تاج طلایی ۲۱ پرواز را با این جنگنده در قالب آرایش ۶ فروندی انجام داد.

در نمایش هوایی مورخ ۲۵ خرداد ۱۳۵۲ در فرودگاه کوشک نصرت، این تیم یک نمایش مشترک با تیم فرشتگان آبی (به انگلیسی: Blue Angels) متعلق به نیروی دریایی آمریکا انجام داد. در این نمایش ۶ فروند اف-۵ از ایران در کنار ۶ فروند اف-۴ فانتوم ۲ به نمایش پرداختند.

این تیم در زمان پیروزی انقلاب ۱۳۵۷ همزمان با انحلال سایر یگان‌های ارتش شاهنشاهی ایران منحل شد و خلبانان آن در نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران جذب شدند یا توسط انقلابیون اعدام و یا به خارج از کشور عزیمت کردند.

هواگردها[ویرایش]

نوع هواگرد آرایش پروازی سال بکارگیری
اف-۸۴ تاندرجت ۴ و ۹ فروندی ۱۳۴۰-۱۳۳۷
اف-۸۶ سیبر ۴، ۵ و ۶ فروندی ۱۳۵۰-۱۳۴۰ بجز ۱۳۴۷
نورثرپ اف-۵ ۶ فروندی ۱۳۴۷ و ۱۳۵۰-۱۳۵۷

خلبانان[ویرایش]

  • منوچهر خلیلی
  • وحید کیمیاگر
  • سیامک جهان‌بینی
  • اسدالله اکبری
  • نصرت دهخوارقانی
  • مسعود کاکوان
  • مهدی روحانی
  • فریبرز پایور
  • نادر یوسفی
  • جواد رجبیان
  • اصغر ابریشمیان
  • مسعود تیموری
  • فریدون ایزدستا
  • سیاوش مکفی
  • حبیب مسعودی
  • اسماعیل غیور
  • هوشنگ آغاسی بیک
  • نصرت دهخوارقانی
  • قاسم گلپرور
  • امین بلغند
  • مسعود مستوفی
  • کاظم ظریف خادم



منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]