بوم‌شناسی مولکولی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

بوم شناسی مولکولی بر علوم مختلفی نظیر ژنتیک، بوم‌شناسی و زیست‌شناسی تکاملی استوار است. گرچه مفاهیم پایه و کاربردی در بوم شناسی مولکولی از سابقه ای دیرینه برخوردار است، ظهور این علم به عنوان یک رشته علمی در دهه ۱۹۸۰ اتفاق افتاد و از آن زمان به بعد رشد چشمگیری داشته است. در این مدت استفاده از روش های مولکولی برای شناسایی ژنتیکی موجودات، جمعیت‌ها و گونه‌ها در آزمایشگاه‌ها متداول گشته و توانسته است اطلاعات جدید و فراوانی را در زمینه بوم شناسی و تکامل گیاهان، جانوران، باکتری‌ها، جلبک‌ها و قارچ‌ها فراهم آورد.[نیازمند منبع] نشانگرهای مولکولی در کمی نمودن تنوع ژنتیکی، جابجایی افراد و تبادل ژنی بین جمعیت ها، درون آمیزی، تعیین هویت افراد، شناسایی گونه های جدید و تعیین الگوی پراکنش تاریخی گونه‌ها کمک شایان توجهی نموده‌اند. جنبه های کاربردی این گونه اطلاعات بسیار مورد توجه محققان و مدیران بوده است. به عنوان مثال پاسخ این سوال که کدام جمعیت ها به دلیل درون آمیزی با خطر جدی انقراض مواجه است و یا چه میزان آمیختگی بین نژادهای اهلی و وحشی محصولات ژنتیکی به وجود آمده است، می تواند در مدیریت بهتر ذخایر ژنتیکی مفید باشد. با توسعه روش مولکولی دسترسی به چنین اطلاعاتی روز به روز سریع تر، آسان تر و کم هزینه تر می شود. بنابراین امروزه با استفاده از تعداد اندکی نمونه می توانیم منشاء جغرافیایی گونه های وارداتی و مهاجم را مشخص کنیم و یا با استفاده از مواد بر جا مانده از جانوران، نظیر مو و یا مواد دفعی، جمعیت گونه های تهدید شده را مدیریت کنیم.[نیازمند منبع]

این رشته تا حدودی با زمینه ژنتیک مولکولی که از پیشگامان آن می توان به تئودوسیوس دابژنسکی و ای.بی.فورد اشاره کرد، قرابت دارد. آن ها تلاش کردند با ادغام نمودن این دو علم، از طریق فعالیت میدانی، موضوعاتی را که اساس ژنتیکی دارند بررسی و مطالعه کنند، درست بر خلاف گذشته که بررسی این مسائل تنها در آزمایشگاه ها قابل اجرا بود.[نیازمند منبع]

از جمله روش های پر کاربرد در مطالعات بوم شناسی مولکولی می توان به استفاده از ریزماهوارک ها در تعیین جریان ژنی و دورگه های موجود بین جمعیت ها اشاره کرد.[نیازمند منبع]

امروزه بوم شناسی مولکولی زمینه تحقیقاتی وسیعی است که طیف گسترده ای از رشته ها شامل ژنتیک جمعیت، ژنتیک حفاظت، تکامل و بوم شناسی رفتار را در بر می گیرد و تحقیقات در این رشته، به افزایش دانش و درک ما از طبیعت و سازو کارهای آن کمک شایانی نموده است. حاصل پژوهش های این رشته در مجلات مختلف بوم شناسی و تکامل به چاپ رسیده است.[نیازمند منبع]

زمینه های مختلف پژوهش در بوم شناسی مولکولی در یک اصل مشترکند و آن استفاده از داده های ژنتیک مولکولی برای درک بهتر بوم شناسی و تکامل موجودات زنده در طبیعت است.[نیازمند منبع]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]