بوتولیسم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بوتولیسم

A 14-year-old with botulism. Note the bilateral total ophthalmoplegia with ptosis in the left image and the dilated, fixed pupils in the right image. This child was fully خودآگاهی (فلسفه ذهن).
آی‌سی‌دی-۱۰ A05.1
آی‌سی‌دی-۹ 005.1,040.41,040.42
ای‌مدیسین article/213311

بوتولیسم یک بیماری فلج کننده جدی و نادر است که به وسیله سم حاصل از باکتری کلستریدیوم بوتولینوم ایجاد می‌شود. سه نوع عمده بوتولیسم عبارتند از: بوتولیسم غذایی که با خوردن غذاهای حاوی سم ایجاد می‌شود. بوتولیسم زخم که حاصل عفونی شدن زخم با باکتری کلستریدیوم بوتولینم است. بوتولیسم نوزادان که با مصرف ذرات حاوی باکتری ایجاد می‌شود.

این ذرات در روده رشد و سم آزاد می‌کنند. تمام اشکال بوتولیسم کشنده‌است و به عنوان اورژانس‌های پزشکی در نظر گرفته می‌شود. کلستریدیوم بوتولینوم ارگانیسم میله‌ای شکلی است که در وضعیت کم اکسیژن (بی هوازی ) بهتر رشد می‌کند. باکتری در حالت غیرفعال زنده می‌ماند تا این که در شرایط مناسب برای رشد قرار بگیرد. ۷ نوع زهرابه بوتولیسم شناخته شده‌اند که با حروف Aتا Gنشانی داده می‌شوند. تنها انواع A، B، E، Fدر انسان سبب بیماری می‌شوند.

شیوع[ویرایش]

در آمریکا سالانه به طور متوسط ۱۱۰مورد بوتولیسم گزارش می‌شود که از این تعداد ۲۵درصد غذایی ، ۷۲درصد نوزادی و بقیه بوتولیسم زخم است. بوتولیسم غذایی اغلب با خوردن غذاهای آلوده کنسروی ایجاد می‌شود. تعداد مسمومیت‌های بوتولیسم غذایی و نوزادی در سالهای اخیر کمی کاهش یافته‌است، ولی بوتولیسم زخم بخصوص در کالیفرنیا افزایش داشته‌است.

علایم[ویرایش]

بوتولیسم با علایم دو بینی، دید بلوری، افتادگی پلکها، صحبتهای درهم و نامشخص، اشکال در بلع، خشکی دهان، و ضعف عضلانی همراه است. در نوزادان دچار بوتولیسم خواب آلودگی، گریه ضعیف، یبوست و تون عضلانی بسیار ضعیف دیده می‌شود. در صورت عدم درمان اولیه، فلج دست ها، پاها و حلق و عضلات تنفسی پیش خواهد آمد. در حالت مسمومیت غذایی نشانه‌های بیماری عموماً ۱۸تا ۳۶ساعت پس از خوردن غذای آلوده ایجاد می‌شود، ولی از ۶ساعت تا ۱۰روز بعد هم احتمال بروز علایم هست.

راههای تشخیص[ویرایش]

از آنجا که علایم این بیماری با بعضی بیماری‌های عصبی عضلانی مثل سندرم گیلن باره و بیماری میاستینی گراو تشابه دارد نیاز به بعضی معاینات و تست‌های تخصصی تر برای تشخیص قطعی وجود دارد. از جمله این تست‌ها اسکن مغز، آزمایش مایع نخاعی، و الکترومیوگرام EMGاست. قطعی‌ترین راه تشخیص بوتولیسم تزریق سرم خون یا مدفوع بیمار به بدن موش و بررسی علایم در آن است.

درمان[ویرایش]

به دلیل نارسایی تنفسی و فلج ناشی از بوتولیسم شدید، نیاز به استفاده از دستگاه تنفس مصنوعی برای چند هفته وجود دارد. علاوه بر این مراقبت‌های ویژه پزشکی و پرستاری لازم است. پس از چند هفته بتدریج علایم فلج کاهش می‌یابد. در صورت تشخیص در مراحل اولیه بوتولیسم غذایی و بوتولیسم زخم می‌توان با استفاده از یک آنتی توکسین (ضدسم) که فعالیت سم را در جریان خون متوقف می‌کند درمان را شروع کرد؛ البته در این حالت هم نیاز به بستری و تحت نظر بودن بیمار هست. گاهی برای خارج کردن غذای آلوده از معده، بیمار را وادار به استفراغ یا از تنقیه درمانی استفاده می‌کنند.

عوارض[ویرایش]

نارسایی تنفسی ناشی از بوتولیسم می‌تواند منجر به مرگ شود؛ البته در ۵۰سال اخیر میزان مرگ و میر در مبتلایان به بوتولیسم از ۵۰درصد به ۸درصد کاهش پیدا کرده، اما عوارضی همچون خستگی زودرس و تنفس کوتاه تا مدتها باقی می‌ماند که نیاز به درمان درازمدت را مسجل می‌کند.

پیشگیری[ویرایش]

بوتولیسم قابل پیشگیری است. همان طور که می‌دانید بوتولیسم غذایی ناشی از کنسروهایی با محتویاتی است که اسیدیته پایین دارند، مثل کنسرو لوبیا، ذرت، ماهی و... البته شیوع بوتولیسم از منابع غیرمعمول مثل سیر، فلفل و گوجه فرنگی سرخ شده در روغن که خوب نگهداری نشده‌اند و سیب زمینی پخته‌ای که داخل فویل آلومینیوم نگهداری می‌شود و دیگر غذاهایی که به طور بهداشتی ذخیره نشده‌اند نیز دیده شده‌است. سیب زمینی و دیگر غذاهای پخته تا زمان مصرف باید گرم بمانند یا این که در ظروف بهداشتی داخل یخچال نگهداری شوند. از آنجا که سم بوتولیسم در حرارت بالا از میان می‌رود کنسروها پیش از مصرف باید در حدود ۱۰تا ۲۰دقیقه(از زمان شروع جوش)جوشانده شوند. عسل یکی از خوراکی‌هایی است که احتمال آلودگی با باکتری کلستریدیوم بوتولینوم را دارد، بنابراین بهتر است برای تغذیه نوزادان کمتر از ۱۲ماهه مصرف نشود. عسل برای افراد بالای یک سال آلودگی ایجاد نمی‌کند. درباره زخمها، با مراقبت دقیق و رعایت بهداشت تحت نظر متخصص و عدم کاربرد داروهای موضعی بدون تجویز پزشک می‌توان از آلودگی پیشگیری کرد. بالابردن سطح آگاهی جامعه درباره راههای نگهداری و مصرف صحیح غذاهای آماده، مهمترین و بهترین راه پیشگیری از این بیماری است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

سم بوتولینوم

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Botulism," Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed February 23, 2008). ترجمه در وب‌گاه آفتاب آمده بود.