بوته‌میری جالیز

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بوته‌میری جالیز
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: حبابچه‌داران رنگی
شاخه: ناجورتاژکان
رده: آب‌کپک
راسته: Pythiales
تیره: Pythiaceae
سرده: Phytophthora
گونه: P. drechsleri
نام علمی
Phytophthora drechsleri
Tucker, (1931)
مترادف‌ها

Phytophthora erythroseptica var. drechsleri (Tucker) Sarej., (1936)

بوته‌میری جالیز از بیماری‌های گیاهی است.

این بیماری به گیاهان خانواده جالیز بخصوص خیار، کدو، انواع خربزه و هندانه حمله می‌کند. قارچ این بیماری زمستان را غالباً به شکل هاگ در خاک و بقایای گیاهان آلوده می‌گذراند.

نشانه‌های بیماری[ویرایش]

فرورفتگی نسج گیاهی در محل طوقه. لکه‌های روی میوه که ابتدا کوچک هستند و فرورفته سپس توسعه پیدا می‌کنند، و به منطقه وسیع آبکی به رنگ قهوه‌ای متمایل به قرمز همراه با بوئی نامطبوع تبدیل می‌شود. در اثر این بیماری آوندهای چوبی بخصوص در ناحیه طوقه سریعاً تخریب می‌گردند و بوته در حالی که کاملاً سرحال و شاداب است از بین می‌رود.

عامل بیماری در تمام مراحل رشد در صورت وجود شرایط مساعد می‌تواند بوته‌ها را مورد حمله قرار دهد و سبب مرگ و از پای درآمدن بوته‌ها شود. در صورتی که عامل بیماری در مرحله گیاهچه گیاه را مورد حمله قرار دهد، محل حمله قارچ باریک و نرم می‌گردد و گیاه از بین می‌رود. در مرحله بعدی رشد، علائم اولیه بیماری روی ریشه تقریباً شبیه به آنچه که در مورد گیاهچه ذکر شد می‌باشد، ولی پس از مدتی موقعی که بوته‌ها رشد کردند، بوته‌های مورد حمله ناگهان پژمرده شده و در حالتی که برگ‌ها سبز هستند، می‌خشکند که آن را به اصطلاح سبز خشک می‌نامند. البته این حالت زمانی روی می‌دهد که قارچ ریشه بوته را در مقطع عرضی کاملاً اشغال کرده باشد. این عارضه یعنی مردن ناگهانی بوته‌ها اغلب ۲ الی ۳ روز بعد از آبیاری روی می‌دهد، زیرا فراهم شدن رطوبت کافی به رشد و نمو قارچ کمک فراوان می‌کند و در نتیجه حمله شدید قارچ، آوندها که سبب رسیدن آب و مواد غذایی به گیاه هستند از بین می‌رود. میوه‌ها نیز در صورت قرار گرفتن روی خاک مرطوب مورد حمله قرار گرفته و در ابتدا لکه کوچک، گرد، فرو رفته، آبکی و به رنگ سبز تیره با قطر حدود یک سانتیمتر ظاهر می‌شود و سپس آلودگی به سرعت پیشرفت کرده و به صورت یک ناحیه وسیع آبکی قهوه‌ای متمایل به قرمز ظاهر می‌گردد.

پیشینه در ایران[ویرایش]

بوته میری گیاهان جالیزی شامل خیار، انواع خربزه، هنداونه و کدو از دیرزمان در ایران و بخصوص در اصفهان و سایر مناطقی که کشت این گیاهان بیشتر معمول می‌باشد شایع بوده است. بوته میری با پوسیدگی ریشه جالیز اولین بار در سال ۱۳۲۳ به وسیله قوام الدین شریف در اصفهان روی خربزه دیده شده که عملاً از خیلی قبل از آن هم وجود داشته است. بیماری بوته میری احتمالاً در کلیه نقاط کشور بویژه خوزستان، اصفهان، فارس، کرمان، یزد، تهران، گرمسار، ورامین، کاشان، ساوه، قزوین، همدان، خراسان، بندرعباس، مازندران، آذربایجان، شیراز و مشهد انتشار داشته و به نام‌های محلی گوناگون بوته میری، بیماری سبز خشک، داغزدگی، گلوله و آب زدگی معروف می‌باشد. علوی (۱۳۵۲) خسارت بیماری را ۲۰ تا ۲۵ درصد محصول تخمین زده است. در اصفهان در زراعت‌های بهاره و کرتی خسارت بوته میری حتی در صد درصد کل بوته‌های مزرعه نیز برآورد شده است.

آماربرداری‌هایی که در سال ۱۳۵۵ از ۶۰ مزرعه جالیزکاری در منطقه ورامین و گرمسار به عمل آمد، نشان داد که ۳۵ درصد بوته‌های طالبی در اثر بیماری از بین رفته بود. در مزارع خیار درصد آلودگی به بیماری تا ۲۵ درصد و در خربزه کاری‌ها حداکثر تا ۱۲ درصد مشاهده گردید. میزان آلودگی در مزارع هندوانه و کدو در منطقه گرمسار به ترتیب از ۳ و ۱ تجاوز نکرده بود.

منابع[ویرایش]

  • سمیعی، فاطمه: بوته‌میری جالیز. در: سایت ترویج کشاورزی استان مرکزی. بازدید سپتامبر ۲۰۱۱.
  • [www.payanname.net پایان‌نامه]. بازدید: اوت ۲۰۱۴. (پی‌دی‌اف).