بناب جدید

بناب جدید
بیناب
بناب جدید; بیناب
شرقی‌۴۵°۳۲′ شمالی‌۳۸°۱۵′ / °۴۵٫۵۴شرقی °۳۸٫۲۵شمالی	بناب جدید
	بناب جدید
اطلاعات کلی
کشور	ایران
استان	آذربایجان شرقی
شهرستان	مرند
بخش	مرکزی
نام(های) دیگر	بناب مرند
سال شهرشدن	۱۳۸۳ خورشیدی
مردم
جمعیت	۴٬۴۳۰ نفر
زبان‌ گفتاری	ترکی آذربایجانی
مذهب	شیعه
اطلاعات شهری
شهردار	بهرام دشتی
ره‌آورد	زعفران
پیش‌شماره تلفنی	۰۴۹۲۲۲۲
تابلوی خوش‌آمد به شهر
	به شهر زعفران‌خیز بناب جدید خوش آمدید

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

پرش به: ناوبری, جستجو

مختصات: شرقی′۵۴°۴۵ شمالی′۲۵°۳۸ / ۴۵٫۹غرب ۳۸٫۴۱۷جنوب / -۴۵٫۹;-۳۸٫۴۱۷

ورودی شهر

بناب جدید (بناب مرند) یکی از شهرهای استان آذربایجان شرقی است که در بخش مرکزی شهرستان مرند واقع شده‌است. این شهر در ۱۰ کیلومتری شرق مرند و ۷۲ کیلومتری شمال غرب تبریز قرار گرفته‌است.

بناب جدید در تاریخ ۱۷ تیر ۱۳۸۳ خورشیدی از روستا به شهر ارتقا یافته و هم‌اکنون از لحاظ رتبه‌بندی شهرداری‌ها، دارای درجهٔ یک است.^[۱] این شهر از سمت شمال به زنوز، از سمت جنوب به صوفیان، از سمت شرق به ورزقان و از سمت غرب به مرند محدود شده‌است.

بناب جدید دارای پیشینه‌ای تاریخی است. منطقهٔ تاریخی «آلادر» گورستان‌های متعدد تاریخی را در خود جای داده‌است. در سال‌های اخیر گروهی از افراد این گورستان‌ها را به طور غیرمجاز حفاری کرده و آثار تاریخی آنرا به سرقت برده‌اند.

آب و هوای بناب جدید معتدل رو به سرد بوده و به دلیل اعتدال هوا، باغ‌های بسیاری در این شهر پدید آمده‌است. در فصل بهار و به ویژه در ماه‌های اردیبهشت و خرداد، شمار بسیاری از گردشگران از این شهر بازدید می‌کنند.

[ویرایش] مردم

[ویرایش] جمعیت

جمعیت بناب جدید در سرشماری سال ۱۳۸۵ خورشیدی بالغ بر ۴٬۴۳۰ نفر بوده که از این تعداد، ۲٬۰۹۵ نفر مرد و ۲٬۳۳۵ نفر زن بوده‌اند. هم‌چنین شمار خانوارهای این شهر در این سال بالغ بر ۱٬۲۳۶ خانوار بوده‌است.^[۲] مردمان بناب جدید با ظاهری ساده و پوششی معمولی می باشند و اغلب در کار کشاورزی و دامداری می باشند.امروزه مرغوبترین و گرانترین زعفران ایران در اراضی این شهر به بار می‌آید. ساکنین این شهر کلا مسلمان شیعه می باشند و به زبان ترکی آذربایجانی تکلم می نمایند.

[ویرایش] تاریخ و مناطق تاریخی

[ویرایش] تاریخ معاصر

شهر بناب جدید در سال 83 از روستا به شهر تبدیل شدو قبل از آن روستا بود و نامش روستای بناب بود و در میان عموم مردم شهرستان مرند به بناب مرند مشهور بود. بهنگام شهر شدن این روستا به دلیل شباهت نام این روستا با نام شهر بناب که مرکز شهرستان بناب در نزدیکی مراغه است به ناچار نام این روستا از بناب به بناب جدید تغییر یافت. روستای بناب مرند مرکز دهستان بناب بود که از روستا های همجوار بناب تشکیل می شد. این روستا در سال های قبل از انقلاب ایران ظاهری کاملا ساده و روستایی داشت به طوری که از چندین کوچه ی اصلی و یک میدان مرکزی تشکیل شده بود در این میدان یک برکه بود که عموم مردم روستا از آن استفاده می کردند و به دلیل وجود درختان نارون بزرگ در این میدان، از آن در زبان محلی ترکی به ((قره آغاج دیبی)) یاد می شد و در سالیان اخیر نام این میدان ابتدا میدان ((ولیعصر)) و سپس به میدان ((امام حسین)) تغییر یافته ولی باز نام ((قره آغاج)) در میان بومیان این شهر رایج است. در آن زمان روستای بناب دارای 5 محله ی اصلی به نام های ((چیل خوروز)) در سمت غرب میدان، ((یوخاری چوچه)) در سمت شرقی میدان، ((قاسملو)) در جنوب میدان، ((ملک لو)) در شمال شرق میدان و ((آشاغی کوچه)) در شمال غرب میدان قرار دشتند. امروزه دیگر اثری از برکه و درختان نارون در میدان مرکزی بناب باقی نمانده است. بعد از این که بناب به شهر تبدیل شد و شهرداری در آن استقرار یافت، در میدان مرکزی آن یا همان ((قره آغاج دیبی)) در زمان شهردار نخست ( مهندس مومنی)، کوزه ای عظیم در وسط میدان ساخته شد و از آن به عنوان مرکز شهر و نماد آن استفاده شد ولی به علت بزرگی کوزه و جا گیر بودن آن چندان با استقبال مردم روبه رو نشد تا اینکه در زمان شهردار دوم یعنی مرحوم مهندس طهمزی این کوزه از وسط میدان برداشته شد و به سد بناب برده شد و بعد از آسفالت کاری میدان، حوض آبی در وسط میدان ایجاد شد که بیانگر همان برکه ی اولیه بود و در وسط حوض مجسمه ای از گل های زعفران قرار داده شد که نمادی باشد بر زعفران خیز بودن این شهر که در حال حاضر نیز این حوض و زعفران نماد میدان مرکزی بناب یا به عبارتی میدان امام حسین می باشد. در زمان شهردار نخست طرح هادی در بیشتر محله های بناب اجرا شد و در زمان شهردار دوم این محله ها آسفالت شدند ولی با این وجود بیشتر محله ها و خیابان های این شهر هنوز خاکی هستند و بافت روستایی خود را حفظ کرده اند.

میدان امام حسین((قره آغاج دیبی))

[ویرایش] تاریخچه آب شرب بناب

در گذشته لوله کشی آب در بناب وجود نداشت و مردم بناب برای تامین آب مورد نیاز برای خود و دام های خود اقدام به ایجاد محل هایی برای ذخیره و استفاده آب کرده بودند این محل ها یکی انبار آب بود که در هر محله یکی دوتا وجود داشت و مردم ابتدا آب رودخانه ها را به درون این انبار ها هدایت می کردند و بعد از ته نشین شدن گل و لای آن از آن برای آشامیدن استفاده می کردند که از این انبار ها می توان به ((ته زه انبار)) ،((عاشیق حسن انباری))، ((ملک لو انباری))، (( حاج علی اکبر انباری))، ((قاسملو انباری)) اشاره کرد. مکان های دیگری که برای نگه داری آب استفاده میشد ((سوقّاغا)) نام داشت که آب آن ها نیز همانند انبار ها از آب رودخانه ی ((یوخاری آرخ)) که از آجی قاپی می آید تامین می شد ولی ز آب ((سوقّاغا )) برای دام ها استفاده می شد. چندین سال بعد مردم اقدام به ایجاد منبع آب در قسمت جنوبی بناب نمودند و سپس آب چشمه ((زیلبیخ)) را که در کوه های جنوبی بناب بود با استفاده از لوله کشی به این منبع آب هدایت کردند و سپس آب را از منبع آب به داخل شهر لوله کشی کردند. ولی این لوله کشی آب فقط برای محله ها انجام گرفت و به داخل خانه ها لوله کشی انجام نشد. و مردم محله ها برای تامین آب خود در کنار این شیر آبی که در محله ها وجود داشت به نوبت می ایستادند و از آن استفاده می کردند. ولی بعد ها با کاهش آب چشمه ((زیلبیخ))، اینبار آب چشمه ((هف چشمه)) به داخل منبع آب هدایت شد و چند سال پس از آن لوله کشی آب به داخل خانه ها نیز انجام شد و تا به امروز آب بناب از این چشمه تامین می شود. ولی در سال های اخیر به خصوص بعد از اینکه بناب به شهر تبدیل شد و سازمان آب و فاضلاب در این شهر استقرار یافت به علت اینکه دیگر آب چشمه ((هف چشمه)) کفاف مصرف ساکنین را نمی دهد سازمان آب و فاضلاب بر آن شد تا برای تامین آب شرب اهالی اقدام به احداث موتور های آب نماید ولی تا به امروز این طرح به مرحله اجرا در نیامده است.

[ویرایش] گورستان تاریخی بناب جدید

در سطح شهرستان مرند 8 گورستان در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده اند که عبارتند از: "گورستان پراکنده میاب " ، " گورستان تاریخی گلین قیه " ، " گورستان پراکنده میرزاب " ، " گورستان پراکنده بابره علیا " ، " گورستان تاریخی بناب جدید " ، " گورستان غیبلر " ، " گورستان بایره سفلی " و " گورستان پراکنده دیزج قربان "

گورستان تاریخی بناب جدید یکی از این هشت گورستان به ثبت رسیده است که قدمت گورستان های ثبت شده در فهرست آثار ملی مربوط به قرون میانه و متاخر اسلامی و دوره های ایلخانی، اشکانی و قاجار می باشد که راستای اجرای ماده یک قانون تشکیل سازمان میراث فرهنگی در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده اند. گورستان بناب جدید در سمت جنوبی این شهر قرار گرفته است. تا کنون هیچ گونه اقدامات در جهت حفاظت از این مکان تاریخی انجام نشده است.

[ویرایش] مسجد جامع بناب جدید

مسجدجامع بناب جدید یکی از قدیمی ترین مساجد این شهر است که در مجاورت میدان مرکزی (میدان امام حسین) این شهر و در ضلع شمال شرقی میدان واقع است. این مسجد در یک طبقه و با سقفی شیروانی است. و دارای یک حیاط در قسمت شرق مسجد است. داخل مسجد نیز توسط دیواری کوتاه که به سقف نمی رسد به دو قسمت نا مساوی مردان و زنان تقسیم شده است به طوری که وسعت قسمت مردان بیش از دو برابر قسمت زنانه این مسجد می باشد. از نکات جالب توجه این مسجد این است که با وجود زیربنای بزرگ و عظیم آن کوچکترین ستونی در آن وجود ندارد و کل فضای مسجد یکپارچه می باشد و در سقف آن نیز به جای تیر آهن از چوب استفاده شده است. دیوار های داخل مسجد فاقد هرگونه گچ بری یا کاشی کاری است و به صورت ساده گچ کاری شده است. این مسجد اصلی ترین تجمع گاه اهالی بناب جدید در مراسمات مذهبی و سایر مناسبت ها می باشد. مسجد دارای سه درب ورود و خروج است که دو در در ضلع غربی مسجد مختص ورود و خروج مردان و زنان است و درب سوم در ضلع شرقی مسجد قرار دارد که به حیاط مسجد باز می شود. این مسجد در سال های اخیر به دلیل اتصال در سیستم سیم کشی برقش دچار آتش سوزی خفیفی در سقفش شده بود که منجر به اصلاح سیستم برق کشی مسجد شد.

[ویرایش] ساختمان مسجد

این مسجد با زیر بنای تقریبی 500 متر مربع در بتدا به صورت کاه گل بود و در آن زمان ستون های چوبی متعددی داشت. ولی بعدا آن مسجد گلی را تخریب و به جای آن مسجدی آجری ساختند. گفتنی است در آن زمان شخصی به نام حاج محمد هزینه ی برداشت دیوار گلی جلوی مسجد را تقبل نمود تا همه ی دیوار به صورت آجری ساخته شود. سقف این مسجد نیز با چوب ساخته شد. بناب این محل مسجد شخصی به نام امام علی بود که اصالتا اهل روستای دولت آباد بود ولی در آن زمان در مرند زندگی می کرد. سقف این بنا نیز توسط شخصی به نام حاج علی اکبر ساخته شد. که کل سقف به صورت چوبی است و بالای سقف چوبی یک سقف شیروانی قرار دارد. مسجد تازه ساخت در سال 1348 هجری شمسی ساخته شد و آماده ی استفاده شد. از اولین مسئولین این مسجد مشهدی جبرئیل و مشهدی ابوالفضل بودند. بعد از این اشخاص در سال 1350 هجری شمسی حاج نوروز فتح اللهی و حاج علی حتمی به عنوان مسئولین و مراقبان ( در زبان محلی : میجور) انتخاب شدند و تا به امروز 39 سال است که این اشخاص در خدمت مسجد جامع هستند.

[ویرایش] آتش سوزی در مسجد

در این مسجد دوبار آتش سوزی رخ داده که آتش سوزی اول شدید تر بود. در آن زمان برای گرم کردن مسجد از بخاری های چوبی (چوب سوز) استفاده می شد که اتش سوزی چوب های بید مورد استفاده بخاری باعث کسترش آتش به سقف این مسجد شده بود. آتش سوزی دوم چندین سال پیش بر اثر اتصال در سیم کشی برق مسجد به وجود آمده بود که موجب شد در قسمتی از سقف مسجد آتش سوزی شود ولی خوشبختانه بلافاصله آتش وزی مهار شد و خسارت چندانی به بار نیاورد و بعد از آن سیستم برق کشی مسجد اصلاح گردید تا از این بابت خطری متوجه مسجد نباشد.

[ویرایش] علم های مسجد

علم(شط) های مسجد جامع بناب جدید

- در این مسجد سه عدد علم وجود دارد که در زمان های قدیم یکی از آن ها ناپدید گردید ولی دوتای دیگر هنوز موجود است که با نام های شط بزرگ و شط کوچک معروفند. در باره ی فلسفه وجودی این شط ها چیز زیادی در دست نیست ولی تا آنجا که معلوم است این شط ها قبلا در ممنزل حاج رضا روشن نیا بودند که بعد ها به مسجد منتقل شدند و در دو گوشه ی جنوب غربی و جنوب شرقی مسجد نگهداری می شوند و اکثرا در ایام محرم به ویژه تاسوعا و عاشورا مردم پارچه های نظری خود را به این شط ها می بندند و بعدا این پارچه ها از شط باز شده و خرج مسجد می شوند.

[ویرایش] مشاغل

اکثر ساکنان بناب جدید به کشاورزی می‌پردازند. این شهر تنها مرکز کشت زعفران در سطح منطقهٔ آذربایجان بوده و به‌عنوان «شهر زعفران» شناخته می‌شود. زعفران بناب جدید جزء مرغوب‌ترین زعفران‌های تولیدی در سطح ایران است. علاوه بر زعفران در این شهر میوه جاتی از قبیل زردآلو، سیب، گیلاس، گردو، آلبلالو و ... نیز به عمل می آید. همچنین کشاورزان این شهر در کار کشت گندم و جو و سایر غلات می باشند. خاک بناب جدید از جمله خاک های مرغوب برای کشاورزی می باشد. همچنین قالی بافی نیز در میان اهالی این شهر رونق دارد و حتی تعاونی فرش نیز برای قالی بافان ایجاد شده است.

[ویرایش] جای‌های دیدنی

[ویرایش] دره آلادر

دره زیبای آلادر (Aladar)

درهٔ آلادر با دارابودن باغ‌ها و چشمه‌های آب متعدد، مهم‌ترین مرکز جذب گردشگر در بناب جدید محسوب می‌شود. آب چشمه‌های این منطقه در فصل‌های بهار و تابستان منبع اصلی تأمین آب موردنیاز باغ‌های این شهر و در فصل‌های پاییز و زمستان تأمین‌کنندهٔ آب سد این شهر است. هم‌چنین در این آب انواع آبزیان و از جمله انواع ماهی‌ها پرورش می‌یابند.

[ویرایش] سد بناب جدید

سد بناب جدید

سد بناب جدید نیز ار مهم‌ترین مراکز جذب گردشگر در سطح بناب جدید و شهرستان مرند به‌شمار می‌رود. وجود این سد در این منطقه باعث جذب انواع مختلف پرندگان به آن شده و تنوع گونه‌های مختلف پرندگان در این منطقه را فراهم آورده‌است.متاسفانه این سد در سال 89 که دریاچه آن به طور کامل آبگیری شده بود در اثر وجود ترک یا گسل احتمالی در کف بستر دریاچه باعث در رفت کل آب ذخیره شده گردیده و هم اکنون با اعتبار بیش از 3 میلیارد تومان در حال عملیات پتوکشی با یک لایه 60 سانتی رسی در کف بستر دریاچه سد و یا بلانکت کف بستر هستند و دریاچه سد در حال حاضر کاملا خالی از آب است. عده ای از کارشناسان منطقه مرنداز جمله مهندس محمد صادق مصطفوی و مهندس فخرالدین قهرمانی به عنوان یک شهروند حساس به مسائل منطقه برای بررسی ابعاد این حادثه به محل سد مراجعه نموده و مطالبی نیز در این خصوص در سایت مرند خبر - بناب نیوز- مرند و توسعه و تیکینتی و سایر وبلاگهای منطقه مرند به رشته تحریر در آورده اند که خواندن آنها برای شما خالی از لطف نیست و در هر حال ما امیدواریم که این سد مهم به حیات واقعی خود برگشته و برای منطقه مرند مایه خیر و برکت باشد.لازم به ذکر است که این سد در مسیر جاده ابریشم احداث شده است .

[ویرایش] آقچا قاپی

آقچا قاپی و یا در اصطلاح بومی آزاقاپی نام محل دره مانندی است که در امتداد آلادر واقع است و امتداد آقچا قاپی نیز به روستای نوجه‌ده‌درق وصل می شود و سپس ادامه می یابد. آب رودخانه در فصل تابستان توسط اهالی از آقچا قاپی به آلادر هدایت می شود و از آن برای آبیاری باغات و زمین ها استفاده می شود و در فصل زمستان نیز آب این رود به سد بناب جدید سرازیر می شود. البته نام این رود آقچا قاپی نیست بلکه آقچا قاپی نام محلی است در امتداد آلادر که این رود از آن می گذرد. آب این رود خانه محل زیست ماهیان و انواع قورباغه و مار و ... می باشد. این مکان در تابستان یکی از زیباترین مناطق بناب است که همگان را به سوی خود جلب می کند.

[ویرایش] کوه‌های بناب جدید

کوه‌های بناب که در پیرامون بناب جدید قرار گرفته‌اند، دارای چشمه‌های متعدد آب معدنی و گیاهان متنوع دارویی هستند و در فصل بهار، گردشگران بسیاری را به خود جذب می‌کنند.

[ویرایش] آموزش

[ویرایش] آموزش عمومی

بناب جدید دارای ۲ واحد دبیرستان و مدرسهٔ راهنمایی‌تحصیلی است که به صورت شیفتی اداره می‌شوند. هم‌چنین ۲ واحد دبستان و نیز شماری مهد کودک در این شهر فعال‌اند. دبستان های بناب جدید عبارتند از دبستان دخترانه شیخ عطّار و دبستان پسرانه راوندی. مدارس راهنمایی نیز که با دبیرستان های این شهر به صورت شیفتی هستند عبارتند از مدرسه ی راهنمایی پسرانه شهید جعفری و مدرسه راهنمایی دخترانه موسوی. دبیرستان های این شهر نیز عبارتند از دبیرستان دخترانه الهام و دبیرستان پسرانه شهید پیرزاد.

[ویرایش] آموزش عالی

دانشگاه پیام نور بناب

دانشگاه پیام نور واحد بناب جدید در این شهر با همت هیئت موسس دانشگاه در 7 مرداد سال 1387 تأسیس شده و این مرکز، تنها مرکز آموزش عالی در سطح بناب جدید به‌شمار می‌رود. نخستین رئیس دانشگاه پیام نور واحد بناب جدید جناب دکتر سرمد می باشد که در حال حاضر نیز در این سمت هستند. این دانشگاه در ساختمان کوچک و موقت کار خود را آغاز نمود و قرار است ساختمان اصلی دانشگاه به همراه پژوهشکده ی زعفران در زمینی به مساحت 5 هکتار ساخته شود. خانهٔ کتاب این شهر نیز در دست ساخت است.

[ویرایش] مشاهیر بناب جدید

شهر بناب جدید زادگاه افراد بزرگی بوده است که در زمان خود از تاثیر گذاران منطقه و شهر خود بوده اند که از آن جمله می توان به عارف بزرگ شیخ اسماعیل تائب و نیز بزرگ مردی همچون دکتر اسماعیل رفیعیان اشاره نمود.

[ویرایش] سیاست

[ویرایش] شهرداری

بناب جدید در سال 83 از روستا به شهر تبدیل شد و از آن زمان شهرداری در این شهر استقرار یافت. به علت نبود ساختمان شهرداری، کتابخانه ی بو علی شهر بناب جدید که چندی بود بسته شده بود به ساختمان شهرداری تبدیل شد.اولین شهردار این شهر جناب مهندس مومنی بود، گه تملك ها و مسير گشايي هاي بسياري در زمان او در بناب جديد انجام گرفت. بناب جدید از بدو تأسیس در سال ۱۳۸۳ خورشیدی تا به امروز، 3 شهردار به خود دیده‌است:

میرارشد مؤمنی.
جعفر طهمزی. که در ۲۶ مهر ماه سال ۸۹ در سانحهٔ رانندگی در اتوبان کرج-قزوین درگذشت
بهرام دشتي. كه بعد از درگذشت مهندس طهمزي، در تاريخ 18 بهمن 1389 سمت شهرداري بناب جديد را تحويل گرفت.